Cảng Hàng không Thọ Xuân. Ảnh: Lê Hợi

Nhận diện thách thức

Đối vá»›i tỉnh Thanh Hóa, khi bÆ°á»›c vào thá»±c hiện các mục tiêu, nhiệm vụ ná»­a cuối nhiệm kỳ Đại há»™i đại biểu Đảng bá»™ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIX, việc nắm bắt được tiềm năng, lợi thế và các nguồn lá»±c là vô cùng quan trọng và Ä‘óng vai trò quyết định. Song bên cạnh Ä‘ó, má»™t yếu tố cÅ©ng rất cần được nhấn mạnh là khả năng dá»± báo sát, Ä‘úng, trúng, từ sá»›m, từ xa tình hình; nghiên cứu thấu Ä‘áo các yếu tố bên ngoài, cÅ©ng nhÆ° các thách thức ná»™i tại, để đề ra những sách lược sát, Ä‘úng, kịp thời và hiệu quả.

Dá»± thảo Báo cáo sÆ¡ kết giữa nhiệm kỳ thá»±c hiện Nghị quyết Đại há»™i Đảng bá»™ tỉnh lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020-2025 (gọi tắt là Nghị quyết), Ä‘ã dá»± báo tình hình thế giá»›i, khu vá»±c tiếp tục diá»…n biến phức tạp, khó lường cả về kinh tế, chính trị và an ninh; thị trường thế giá»›i, nhất là thị trường vốn, năng lượng, nguyên liệu... liên tục thay đổi và dá»… bị tổn thÆ°Æ¡ng do các chính sách của các nÆ°á»›c lá»›n. Ở trong nÆ°á»›c, bên cạnh những nhân tố tích cá»±c nhÆ° nền kinh tế tiếp tục Ä‘à phục hồi; khả năng Ä‘iều hành, ứng phó vá»›i những biến Ä‘á»™ng bất thường của tình hình thế giá»›i, khu vá»±c được nâng lên; thì cÅ©ng Ä‘ang tồn tại nhiều khó khăn, thách thức, do sức ép lạm phát, tá»· giá; hay nhiều vấn đề tồn đọng kéo dài và má»›i phát sinh cần phải tập trung giải quyết... Những yếu tố trên Ä‘ang và sẽ tác Ä‘á»™ng đến việc triển khai thá»±c hiện Nghị quyết.

Cùng vá»›i việc nắm bắt các yếu tố bên ngoài, thì việc nhìn nhận rõ các thách thức ná»™i tại cÅ©ng là yêu cầu có tính tất yếu. CÅ©ng theo Dá»± thảo Báo cáo sÆ¡ kết giữa nhiệm kỳ thá»±c hiện Nghị quyết, thì các nhân tố tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c tá»›i tăng trưởng kinh tế của Thanh Hóa vẫn rất lá»›n, vá»›i nhiều yếu tố khó dá»± báo hÆ¡n, thách thức lá»›n hÆ¡n và khó lường hÆ¡n. Đó là giá nguyên, vật liệu đầu vào vẫn ở mức cao; má»™t số thị trường truyền thống bị thu hẹp; môi trường đầu tÆ° kinh doanh chÆ°a thật sá»± thông thoáng, hấp dẫn; nhiều nút thắt, Ä‘iểm nghẽn cản trở sá»± phát triển chậm được tháo gỡ, nhất là về tiếp cận đất Ä‘ai, tiếp cận nguồn vốn, chất lượng nguồn nhân lá»±c; nhiều hạn chế, yếu kém kéo dài nhiều năm chÆ°a được khắc phục; thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu khó lường...

Bên cạnh những thách thức trên, cÅ©ng cần thẳng thắn nhìn nhận những mặt còn hạn chế trong bức tranh tăng trưởng kinh tế - xã há»™i của tỉnh ná»­a nhiệm kỳ qua. Trong Ä‘ó, mặc dù Ä‘ã đạt được những thành tá»±u bÆ°á»›c đầu, song tốc Ä‘á»™ tăng trưởng GRDP bình quân 3 năm (2021-2023) vẫn đạt thấp so vá»›i mục tiêu đại há»™i. Chất lượng tăng trưởng kinh tế còn thấp; chuyển đổi mô hình tăng trưởng còn chậm. GRDP bình quân đầu người và năng suất lao Ä‘á»™ng xã há»™i thấp hÆ¡n so vá»›i bình quân chung cả nÆ°á»›c.

Nông nghiệp dù được xác định là má»™t trụ cá»™t của nền kinh tế, song sản xuất nông nghiệp gắn vá»›i chế biến và thị trường tiêu thụ theo chuá»—i giá trị còn hạn chế; sản phẩm nông nghiệp có khối lượng hàng hóa lá»›n, giá trị cao, có thÆ°Æ¡ng hiệu còn ít; các sản phẩm OCOP còn nhỏ lẻ, nhiều sản phẩm còn mang tính thời vụ. Tốc Ä‘á»™ tăng trưởng ngành công nghiệp có xu hÆ°á»›ng giảm; chÆ°a thu hút được nhiều dá»± án công nghiệp lá»›n, công nghệ cao để tạo Ä‘á»™ng lá»±c cho phát triển trong giai Ä‘oạn tá»›i. Dịch vụ chất lượng cao phát triển chậm; du lịch phát triển chÆ°a tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i tiềm năng. Xuất khẩu chủ yếu vẫn là hàng hóa gia công, sản phẩm thô, giá trị gia tăng thấp. Tiến Ä‘á»™ triển khai thá»±c hiện má»™t số dá»± án lá»›n, trọng Ä‘iểm chÆ°a bảo đảm theo yêu cầu. Kết cấu hạ tầng còn thiếu và chÆ°a Ä‘áp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã há»™i...

LÄ©nh vá»±c văn hóa - xã há»™i cÅ©ng còn bá»™c lá»™ những hạn chế, bất cập nhÆ° Ä‘óng góp của khoa học, công nghệ, đổi má»›i sáng tạo vào tăng trưởng kinh tế còn thấp. Chất lượng các hoạt Ä‘á»™ng văn hóa chÆ°a đồng đều giữa các vùng, miền. Chất lượng giáo dục đại trà chÆ°a cao; số lượng giáo viên còn thiếu ở nhiều cấp học, bậc học, nhất là đối vá»›i giáo viên tiểu học và giáo viên các môn đặc thù. Việc thá»±c hiện cÆ¡ chế tá»± chủ trong các bệnh viện công lập còn nhiều khó khăn. Chất lượng nguồn nhân lá»±c còn hạn chế. An ninh trên má»™t số địa bàn trọng Ä‘iểm còn tiềm ẩn yếu tố có thể gây mất ổn định... Kết quả thá»±c hiện các chÆ°Æ¡ng trình trọng tâm, khâu Ä‘á»™t phá còn những hạn chế; má»™t số chỉ tiêu đạt thấp; việc tổ chức thá»±c hiện các khâu Ä‘á»™t phá còn thiếu đồng bá»™, quyết liệt dẫn đến kết quả đạt được còn thấp so vá»›i mục tiêu đại há»™i. Chẳng hạn nhÆ° ChÆ°Æ¡ng trình phát triển Khu Kinh tế Nghi SÆ¡n và các Khu công nghiệp, theo báo cáo thì giá trị xuất khẩu má»›i đạt 37,4% kế hoạch; huy Ä‘á»™ng vốn đầu tÆ° đạt 11,9% kế hoạch; thu hút vốn đầu tÆ° má»›i các dá»± án đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài bằng 1% kế hoạch, vốn đầu tÆ° trong nÆ°á»›c bằng 6,2% kế hoạch...

Những hạn chế thậm chí là yếu kém kể trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trong Ä‘ó, không thể không nhấn mạnh đến các nguyên nhân có tính chất chủ quan, ná»™i tại. Đó là công tác phân tích, dá»± báo và giải quyết khó khăn, vÆ°á»›ng mắc ở má»™t số lÄ©nh vá»±c chÆ°a kịp thời, hiệu quả. Má»™t số vÆ°á»›ng mắc về thể chế thuá»™c thẩm quyền của tỉnh Ä‘ã bá»™c lá»™ những bất cập, vÆ°á»›ng mắc nhÆ°ng chậm được giải quyết, tháo gỡ. Trong khi Ä‘ó, má»™t bá»™ phận cán bá»™, công chức, gồm cả cán bá»™ lãnh đạo, quản lý các sở, ngành, UBND cấp huyện năng lá»±c hạn chế; có tâm lý sợ sai, né tránh, Ä‘ùn đẩy, sợ trách nhiệm. Bên cạnh Ä‘ó, ở má»™t số sở, ngành, cấp ủy, UBND cấp huyện, công tác chỉ đạo, Ä‘iều hành của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu chÆ°a quyết liệt, cụ thể, còn có tình trạng quan liêu, thiếu sâu sát thá»±c tế. Công tác phối hợp giải quyết công việc giữa các ngành cấp tỉnh, giữa các ngành cấp tỉnh vá»›i các huyện, thị xã, thành phố thiếu chặt chẽ, có tình trạng Ä‘ùn đẩy, nhất là trong giải quyết khó khăn, vÆ°á»›ng mắc liên quan đến đất Ä‘ai, giải phóng mặt bằng, triển khai dá»± án, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát ở má»™t số lÄ©nh vá»±c, địa phÆ°Æ¡ng, cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị chÆ°a được quan tâm Ä‘úng mức...

Khơi tiềm lực, tạo vị thế

Nằm ở vị trí kết nối vùng Bắc Trung bá»™ và Duyên hải Trung bá»™ vá»›i vùng đồng bằng Sông Hồng, Thanh Hóa có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Cùng vá»›i hệ thống giao thông thuận lợi, Ä‘a dạng nhÆ° cao tốc Bắc - Nam, Quốc lá»™ 1A, đường Hồ Chí Minh, đường ven biển, đường sắt Bắc Nam...; trên địa bàn còn có Cảng Hàng không Thọ Xuân, Khu Kinh tế Nghi SÆ¡n gắn vá»›i Cảng nÆ°á»›c sâu Nghi SÆ¡n và 8 khu công nghiệp... Bên cạnh Ä‘ó, những thành tá»±u về kinh tế - xã há»™i thời gian qua, cùng vá»›i hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã há»™i được tăng cường; kết quả thu hút đầu tÆ° giai Ä‘oạn trÆ°á»›c phát huy hiệu quả, Ä‘ang Ä‘óng góp lá»›n cho tăng trưởng kinh tế. Đặc biệt, các quy hoạch lá»›n Ä‘ã được phê duyệt; má»™t số vÆ°á»›ng mắc về thể chế Ä‘ã được Chính phủ và cấp ủy, chính quyền trong tỉnh sá»­a đổi, bổ sung, tháo gỡ... Tất cả các yếu tố trên, Ä‘ang và sẽ trở thành những Ä‘iều kiện thuận lợi, hay lợi thế lá»›n để tỉnh Thanh Hóa tiếp tục thu hút đầu tÆ°, thúc đẩy kinh tế - xã há»™i phát triển.

Trang trại sản xuất nho theo hÆ°á»›ng công nghệ cao tại xã Xuân Du (NhÆ° Thanh). Ảnh: Lê Hợi

Nói đến cÆ¡ há»™i Thanh Hóa Ä‘ang nắm giữ để đẩy nhanh tốc Ä‘á»™ phát triển, Ä‘ó trÆ°á»›c hết là môi trường chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c ngày càng được đổi má»›i, hoàn thiện, tạo Ä‘á»™ng lá»±c phát triển kinh tế - xã há»™i. Đặc biệt, Bá»™ Chính trị Ä‘ã ban hành Nghị quyết số 58-NQ/TW, ngày 5/8/2020 về xây dá»±ng và phát triển tỉnh Thanh Hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây được xem là tiền đề, là Ä‘iều kiện đặc biệt quan trọng để Thanh Hóa xây dá»±ng cÆ¡ chế, chính sách đặc thù về đầu tÆ°, tài chính và phân cấp quản lý tổ chức và bá»™ máy, nhằm đầu tÆ° hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã há»™i, khai thác tiềm năng lợi thế, thúc đẩy kinh tế - xã há»™i của tỉnh phát triển.

Cùng vá»›i Ä‘ó, Thanh Hóa Ä‘ang có nhiều lợi thế để phát triển má»™t số ngành, lÄ©nh vá»±c trong mối quan hệ liên kết vùng, khai thác thị trường ná»™i tỉnh có quy mô dân số lá»›n. Chẳng hạn, vá»›i lợi thế về kinh tế biển, Thanh Hóa có cÆ¡ há»™i phát triển các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng biển chất lượng cao, cung cấp cho thị trường các tỉnh phía Bắc; phát triển các dịch vụ vận tải - kho cảng - logistics, xuất nhập khẩu hàng hóa qua Cảng Nghi SÆ¡n cho khu vá»±c Nam Bắc bá»™, má»™t phần Bắc Trung bá»™, Tây Bắc và Đông Bắc Lào. Bên cạnh Ä‘ó, vá»›i má»™t nền nông nghiệp phát triển, Thanh Hóa có cÆ¡ há»™i phát triển các sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn, cung cấp cho thị trường trong tỉnh và ngoài tỉnh vốn Ä‘ang có nhu cầu ngày càng lá»›n. Ngoài ra, Thanh Hóa cÅ©ng có Ä‘iều kiện để phát triển các dịch vụ chất lượng cao về giáo dục - Ä‘ào tạo, y tế, vận tải, vui chÆ¡i giải trí...

Để tạo tiền đề hay hành lang pháp lý cho phát triển, thời gian qua, công tác xây dá»±ng, triển khai các đề án, cÆ¡ chế, chính sách nhằm cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng được tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo quyết liệt. Theo Ä‘ó, tỉnh Ä‘ã phối hợp chặt chẽ vá»›i các bá»™, ban, ngành, cÆ¡ quan Trung Æ°Æ¡ng trình Quốc há»™i ban hành Nghị quyết số 37/2021/QH15 ngày 13/11/2021 về thí Ä‘iểm má»™t số cÆ¡ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa. Đồng thời, trình Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Quy hoạch chung Ä‘ô thị Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2040, nhằm khÆ¡i thông nguồn lá»±c và tạo Ä‘á»™ng lá»±c thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Nói về lợi thế so sánh của Thanh Hóa trong giai Ä‘oạn phát triển má»›i, phải nói đến quy hoạch tỉnh và quy hoạch Ä‘ô thị Ä‘ã được phê duyệt. Bởi, tỉnh Thanh Hóa Ä‘ã sá»›m xác định, công tác lập quy hoạch là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, nhằm tạo ra khung pháp lý cao nhất, khái quát nhất và là công cụ quan trọng để hoạch định các định hÆ°á»›ng phát triển không gian kinh tế - xã há»™i, phân bố và sá»­ dụng có hiệu quả các nguồn lá»±c cho phát triển. Do Ä‘ó, ngay sau khi Luật Quy hoạch ra đời và có hiệu lá»±c thi hành, tỉnh Ä‘ã khẩn trÆ°Æ¡ng triển khai công tác lập quy hoạch; tổ chức nhiều há»™i nghị cho ý kiến vào các vấn đề cốt lõi, có tính chất liên ngành, liên vùng để bảo đảm tính kết nối, đồng bá»™, hiệu quả và khả thi của các quy hoạch...

Đến nay, Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 Ä‘ã được Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 153/QĐ-TTg ngày 27/2/2023. Theo Ä‘ó, Thanh Hóa là tỉnh thứ 4 được Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh theo quy định của Luật Quy hoạch. CÅ©ng trên cÆ¡ sở quy hoạch Ä‘ã được phê duyệt, các ngành, các địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ang tập trung triển khai thá»±c hiện, nhằm cụ thể hóa các phÆ°Æ¡ng án quy hoạch ngành, lÄ©nh vá»±c được tích hợp trong Quy hoạch tỉnh. Đồng thời, xây dá»±ng phÆ°Æ¡ng án kêu gọi, thu hút đầu tÆ° để cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ của Quy hoạch tỉnh, bao gồm đầu tÆ° công và thu hút các dá»± án đầu tÆ° sá»­ dụng vốn ngoài ngân sách Nhà nÆ°á»›c.

Có thể nói, những thách thức mà tỉnh Thanh Hóa Ä‘ang và sẽ phải đối diện là rất lá»›n, song không vì khó khăn, thách thức mà bi quan hay dao Ä‘á»™ng. Ngược lại, trên cÆ¡ sở những thành quả đạt được, những bài học kinh nghiệm Ä‘ã được rút ra, cÅ©ng nhÆ° nhận diện rõ các thách thức, khó khăn để có giải pháp tháo gỡ, có sách lược ứng phó, thì việc tranh thủ thời cÆ¡, khÆ¡i thông nguồn lá»±c được xem là yếu tố quyết định để Thanh Hóa bứt tốc tăng trưởng trong ná»­a cuối nhiệm kỳ.

Theo Khôi Nguyên/Báo Thanh Hóa Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/kinh-te/khoi-day-tinh-than-doan-ket-y-chi-tu-luc-tu-cuong-va-khat-vong-phat-trien-thinh-vuong-bai-1-vuot-gio-nguoc-don-dau-loi-the/197676.htm

Bài 2: KhÆ¡i sức mạnh ná»™i sinh cho phát triển.