Má»›i Ä‘ây, khi phá vụ án cÆ°á»›p ngân hàng tại phòng giao dịch Ngân hàng Sacombank ở huyện Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh, cÆ¡ quan chức năng phát hiện ra rằng cả ba đối tượng liên quan đều không hề biết tên tuổi, thân nhân của nhau ngoài đời thá»±c mà chỉ kết bạn thông qua việc tham gia má»™t há»™i nhóm kín trên mạng xã há»™i và sau Ä‘ó bàn bạc, lên kế hoạch thá»±c hiện vụ cÆ°á»›p. Má»™t vụ việc tÆ°Æ¡ng tá»± xảy ra hồi năm 2022 khi công an thành phố Hà Ná»™i và các Ä‘Æ¡n vị nghiệp vụ liên quan Ä‘ã vây bắt thành công hai đối tượng sá»­ dụng vÅ© khí giống súng cÆ°á»›p ngân hàng ở phường Xuân Tảo, quận Bắc Từ Liêm (Hà Ná»™i). CÆ¡ quan Ä‘iều tra xác định, Ä‘ây là những đối tượng tham gia nhóm “Há»™i những người vỡ nợ muốn làm liều” trên facebook và cùng lên kế hoạch cÆ°á»›p tài sản để trả nợ và lấy tiền tiêu. Đây chỉ là má»™t vài trong rất nhiều ví dụ về những vụ việc vi phạm pháp luật nghiêm trọng ngoài đời thật xuất phát từ việc tham gia các há»™i nhóm ảo trên mạng xã há»™i.

Quả thá»±c, trên các nền tảng mạng xã há»™i, từ facebook, zalo, whatsapp cho tá»›i telegram Ä‘ã và Ä‘ang xuất hiện tràn lan nhiều nhóm kết nối có tính bạo lá»±c, tiêu cá»±c vá»›i số lượng thành viên lên tá»›i hàng trăm nghìn người. Tên những há»™i nhóm này cÅ©ng thường được đặt theo chiều hÆ°á»›ng phản cảm, bạo lá»±c, trái đạo đức, song cÅ©ng Ä‘ánh vào tâm lý hiếu kỳ của nhiều người dùng mạng xã há»™i vá»›i những cái tên khiến dÆ° luận không khỏi “giật mình” nhÆ°: “Há»™i những người thích Ä‘âm thuê chém mÆ°á»›n”, “Há»™i những người vỡ nợ muốn làm liều”, “Há»™i bùng app vay tiền online”, “Há»™i những người muốn tá»± tá»­", "Nhóm Ä‘òi nợ thuê", “Há»™i những người Ä‘i tù”…..hoặc “Há»™i ngoại tình và vụng trá»™m”, “Há»™i chán sống”, “Há»™i ghét cha mẹ”…. Đấy là chÆ°a kể tá»›i các há»™i nhóm của những thanh niên má»›i lá»›n tham gia Ä‘ua xe, “thông chốt”, thách thức lá»±c lượng chức năng. Nguy hiểm hÆ¡n, Ä‘ó là những há»™i nhóm qui tụ các thành phần phản Ä‘á»™ng, chống phá nhà nÆ°á»›c, gây ảnh hưởng tá»›i an ninh quốc gia.

Các há»™i nhóm trên thường phát tán trong “ná»™i bá»™” những ná»™i dung không phù hợp về chuẩn má»±c đạo đức, văn hóa, kích Ä‘á»™ng bạo lá»±c, cổ vÅ©, lôi kéo tham gia vào các tệ nạn xã há»™i hoặc những hoạt Ä‘á»™ng chống phá. Những người tham gia các há»™i nhóm kín có tính chất tiêu cá»±c trên mạng xã há»™i Ä‘a phần thường có cùng chung tâm lý hành vi, bá»™c lá»™ những sở thích khác thường, hoặc là những người Ä‘ang có những bế tắc trong cuá»™c sống, chán nản, tuyệt vọng, sẵn sàng thá»±c hiện những hành vi liều lÄ©nh có thể gây ra những hệ lụy không lường và do là những nhóm kín nên nhiều thành viên không ngần ngại kể về các hành vi sai trái của mình, cÅ©ng nhÆ° kêu gọi và khuyến khích người khác cùng tham gia. Và Ä‘iều Ä‘áng nói hÆ¡n là dÆ°á»›i những bài đăng là những dòng chia sẻ, bình luận mang tính cổ súy, khuyến khích hoặc kích bác để người viết bài cụ thể hóa hành vi lệch chuẩn hoặc vi phạm pháp luật. Rõ ràng sá»± tồn tại của các há»™i, nhóm tiêu cá»±c trên mạng xã há»™i Ä‘ã và Ä‘ang tiềm ẩn nhiều nguy cÆ¡ mất an toàn cho cá»™ng đồng, gây ra những hệ lụy không nhỏ đối vá»›i xã há»™i.

TrÆ°á»›c thá»±c trạng trên, Bá»™ Công an thường xuyên Ä‘Æ°a ra những cảnh báo về trào lÆ°u lập nhóm kín trên mạng xã há»™i để rủ nhau thá»±c hiện hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật. Nhiều đối tượng quản lý các há»™i nhóm kín trên mạng xã há»™i cÅ©ng Ä‘ã bị xá»­ lý theo Ä‘úng qui định của pháp luật. Cho dù việc thành lập há»™i nhóm trên mạng xã há»™i không bị pháp luật nghiêm cấm song pháp luật Việt Nam cÅ©ng Ä‘ã có những quy định rõ ràng, cụ thể về các hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng. Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 3/2/2020 của Chính phủ quy định xá»­ phạt vi phạm hành chính trong lÄ©nh vá»±c bÆ°u chính, viá»…n thông, tần số vô tuyến Ä‘iện, công nghệ thông tin và giao dịch Ä‘iện tá»­ và Nghị định số 14/2022/NĐ-CP ngày 27/1/2022 của Chính phủ về sá»­a đổi, bổ sung má»™t số Ä‘iều của Nghị định số 15/2020/NĐ-CP quy định: Người nào cung cấp, chia sẻ thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị Ä‘oan, dâm ô, đồi trụy, không phù hợp thuần phong, mỹ tục của dân tá»™c… có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Những há»™i, nhóm tiêu cá»±c trên mạng xã há»™i không chỉ không phù hợp chuẩn má»±c đạo đức, văn hóa mà còn không phù hợp các nguyên tắc trong Bá»™ Quy tắc ứng xá»­ trên mạng xã há»™i Ä‘ã được Bá»™ Thông tin và Truyền thông ban hành ngày 17/6/2021; đồng thời vi phạm những Ä‘iều khoản trong Luật An ninh mạng 2018.

Mặc dù vậy, đến nay nhiều há»™i nhóm có tính chất tiêu cá»±c trên mạng xã há»™i vẫn duy trì hoạt Ä‘á»™ng, các thành viên vẫn thường xuyên cập nhật và chia sẻ trạng thái có ná»™i dung không phù hợp thuần phong mỹ tục, gây nguy hiểm cho xã há»™i, thậm chí là vi phạm pháp luật. Dù chỉ là những há»™i nhóm ảo nhÆ°ng hệ lụy lại là thá»±c và nếu người tham gia không tỉnh táo nhận diện được thì Ä‘ây sẽ là con dao hai lưỡi gây ra những hậu quả Ä‘áng tiếc.

Rõ ràng cần phải có những biện pháp mang tính toàn diện hÆ¡n để kiểm soát hoạt Ä‘á»™ng của các nhóm kín trên mạng xã há»™i, hạn chế tối Ä‘a những hệ lụy từ những “há»™i nhóm Ä‘en”. Thiết nghÄ©, cÆ¡ quan chức năng cần phải tăng cường thanh tra, quản lý và kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an ninh an toàn không gian mạng trên các nền tảng mạng xã há»™i. Ngoài ra, việc tiếp tục hoàn thiện cÆ¡ chế hợp tác má»™t cách hiệu quả hÆ¡n vá»›i các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã há»™i tại Việt Nam để kiểm soát những há»™i nhóm không lành mạnh được lập trên các nền tảng mạng xã há»™i, đảm bảo để đảm bảo rằng những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c được ngăn chặn và môi trường trá»±c tuyến vẫn là má»™t nÆ¡i an toàn cho mọi người.

Bên cạnh Ä‘ó, vai trò của dÆ° luận xã há»™i trong việc định hÆ°á»›ng và Ä‘iều chỉnh hành vi đạo đức thông qua cÆ¡ chế giám sát cÅ©ng hết sức cần thiết, qua Ä‘ó góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của cá»™ng đồng trong việc giữ gìn môi trường mạng an toàn, lành mạnh. Mặt khác, má»—i cá nhân tham gia mạng xã há»™i cần có ý thức trách nhiệm, cần cẩn trọng, tỉnh táo trong việc lá»±a chọn há»™i nhóm để tham gia cÅ©ng nhÆ° biết lá»±a chọn thông tin để tiếp nhận. Chỉ có nhÆ° vậy, chúng ta má»›i có thể ngăn chặn, hạn chế những hệ lụy từ các há»™i nhóm không lành mạnh, má»›i có thể xây dá»±ng má»™t môi trường trá»±c tuyến an toàn, tích cá»±c và thúc đẩy sá»± phát triển bền vững của xã há»™i.