Äá»™i ngÅ© những người làm báo trong cả nÆ°á»›c Ä‘ã trưởng thành, vững vàng, làm chủ công nghệ, tuy nhiên bên cạnh Ä‘ó, hoạt Ä‘á»™ng báo chí vẫn còn má»™t số tồn tại, bất cập.

Tại Há»™i nghị Tổng kết 6 năm thá»±c hiện Luật Báo chí 2016 gắn vá»›i 10 Ä‘iều Quy định về đạo đức nghề nghiệp, Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của người làm báo Việt Nam vừa qua Ä‘ã có nhiều ý kiến chia sẻ của lãnh đạo các cÆ¡ quan báo chí xung quanh vấn đề: Má»™t số cÆ¡ quan báo chí, người làm báo vi phạm đạo đức nghề nghiệp chạy theo thị hiếu tầm thường, tìm cách để thu lợi, kể cả việc làm sai lệch bản chất của sá»± việc cÅ©ng nhÆ° kiến nghị má»™t số giải pháp để khắc phục tồn tại này.

Ngày càng nhiều những con số Ä‘au lòng…

Theo thống kê má»›i nhất của Ban Kiểm tra, Há»™i Nhà báo Việt Nam, đến nay Ä‘ã có 90 trường hợp nhà báo, há»™i viên, phóng viên vi phạm. Trong Ä‘ó, 75 trường hợp vi phạm pháp luật, 10 Điều quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam. Há»™i đồng xá»­ lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp người làm báo ở Trung Æ°Æ¡ng và các địa phÆ°Æ¡ng, Ä‘Æ¡n vị Ä‘ã xem xét, xá»­ lý đối vá»›i hÆ¡n 30 trường hợp vi phạm quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam từ phê bình nhắc nhở đến khai trừ thu hồi thẻ há»™i viên. Trong Ä‘ó, nhà báo, phóng viên thường có vi phạm về cưỡng Ä‘oạt tài sản. Các chuyên gia nhận định Ä‘ó là những con số Ä‘au lòng, song, con số này cÅ©ng chÆ°a phản ánh hết những “góc khuất” trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí hiện nay.

Nhắc đến thá»±c trạng khó khăn của các cÆ¡ quan trong thời Ä‘iểm hiện tại, nhà báo Tạ Bích Loan – Trưởng ban Sản xuất các chÆ°Æ¡ng trình Giải trí VTV3 cho biết, các cÆ¡ quan báo chí Ä‘ang phải oằn mình chống chọi vá»›i các nền tảng mạng xã há»™i cÅ©ng nhÆ° những nền tảng số khác, kéo đến 70 - 80% doanh thu báo chí bị mất Ä‘i. Báo chí trong nÆ°á»›c Ä‘ang phải cố gắng chia nhau thị phần ít ỏi còn lại. “VTV năm nay mất 30% quảng cáo - má»™t con số rất lá»›n” - nhà báo Tạ Bích Loan thông tin.

Thá»±c tế cho thấy, chi đầu tÆ° phát triển báo chí chỉ chiếm dÆ°á»›i 0,3% tổng chi đầu tÆ° ngân sách nhà nÆ°á»›c. Nhiều cÆ¡ quan chủ quản thậm chí không những không giúp gì về nguồn lá»±c tài chính để hoạt Ä‘á»™ng, ngược lại còn áp đặt cÆ¡ quan báo chí phải có má»™t số khoản Ä‘óng góp để bổ sung chi hoạt Ä‘á»™ng của cÆ¡ quan chủ quản. Câu chuyện về kinh tế vá»›i đầy rẫy những áp lá»±c được coi là má»™t trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến những sai phạm của báo chí trong thời gian qua.

Theo nhà báo Tạ Bích Loan, thống kê cho thấy đại Ä‘a số sai phạm nằm ở các tạp chí. Tạp chí nào có chữ “doanh nghiệp”, “môi trường”, “pháp luật”, “xây dá»±ng” thường xảy ra nhiều sai phạm. Và đến khi xá»­ lý, thì ở Ä‘Æ¡n vị nào cÅ©ng có cùng má»™t văn bản nói rằng phóng viên hay cá»™ng tác viên Ä‘ó Ä‘ã được cho nghỉ việc - nhÆ° là má»™t công thức văn bản chung hay nhÆ° 1 tấm “bùa” hoá phép khi các cÆ¡ quan chức năng yêu cầu báo cáo sai phạm.

Phó Chủ tịch thường trá»±c Há»™i Nhà báo Việt Nam Nguyá»…n Đức Lợi nhận định, hiện nay, do cÆ¡ chế tá»± chủ nên không ít các tòa soạn giao khoán định mức kinh tế truyền thông cho các phóng viên Ä‘ã dẫn đến áp lá»±c về việc làm, thu nhập khiến người cầm bút dá»… sa ngã, Ä‘ôi khi phóng viên đặt mục tiêu có hợp đồng kinh tế hÆ¡n là chú trọng đến chất lượng bài viết. Má»™t hiện tượng phát sinh từ việc lợi dụng cÆ¡ chế tá»± chủ là tình trạng phóng viên các tạp chí Ä‘iện tá»­ chuyên ngành “xé rào” Ä‘i viết bài chống tiêu cá»±c hoặc PR cho doanh nghiệp nhÆ°ng thá»±c chất là để dọa dẫm vòi tiền, Ä‘òi quảng cáo hoặc hợp đồng truyền thông để hưởng lợi cá nhân hoặc ná»™p lại cho Ä‘Æ¡n vị dÆ°á»›i danh nghÄ©a “nuôi sống tòa soạn”. Hiện tượng này gọi là “báo hóa tạp chí” gây ảnh hưởng lá»›n đến danh dá»±, uy tín các nhà báo chân chính, làm xã há»™i hiểu sai lệch vai trò của báo chí. 

Báo chí có Ä‘ang ngá»™ nhận về quyền lá»±c?

Lâu nay, má»™t số nÆ°á»›c phÆ°Æ¡ng Tây từng quan niệm báo chí là “quyền lá»±c thứ tÆ°”, sau quyền lập pháp, hành pháp và tÆ° pháp. Nhiều nhà báo, phóng viên Việt Nam cÅ©ng tin vào quan niệm này, họ nhầm tưởng rằng báo chí hoặc bản thân họ trong vai trò người làm báo Ä‘ang có quyền lá»±c thá»±c sá»±. Từ Ä‘ó, họ khệnh khạng, hành xá»­ vượt quá các chuẩn má»±c về đạo đức công dân, đạo đức nghề nghiệp người làm báo, thậm chí vi phạm pháp luật.

Nhìn nhận về vấn đề này, nhà báo Trần Mạnh Quyết - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Luật sÆ° cho biết, dá»±a trên thá»±c tiá»…n hoạt Ä‘á»™ng nghề nghiệp, tất cả nhà báo, phóng viên đều rất hiểu về Luật Báo chí, rất hiểu về Quy trình tác nghiệp báo chí, tuy nhiên có thá»±c hiện Ä‘úng hay không lại là câu chuyện khác.

Có rất nhiều câu chuyện hành hung hay cản trở tác nghiệp báo chí, có ý kiến về phóng viên chuyển về Ban Biên tập của tờ báo hay chuyển đến Ban Kiểm tra của Há»™i Nhà báo Việt Nam.

“Đầu tiên chúng ta phải đặt câu hỏi liệu phóng viên của mình làm Ä‘ã Ä‘úng hay chÆ°a? Và thông thường phóng viên sẽ trả lời là làm Ä‘úng quy trình, cho đến khi các cÆ¡ quan chức năng vào cuá»™c rất mạnh mẽ, đến mức cÆ¡ quan Ä‘iều tra “ra tay” thì nhiều câu chuyện lá»—i lại nằm ở phóng viên” - nhà báo Trần Mạnh Quyết cho hay.

Theo nhà báo Trần Mạnh Quyết, khi chúng ta bảo vệ quyền lợi phóng viên, há»™i viên thì những phóng viên, há»™i viên Ä‘ó Ä‘ã trung thá»±c cho chúng ta biết sá»± việc chÆ°a? Đôi khi những người làm báo ngá»™ nhận rằng, những Ä‘iều khoản trong Luật Báo chí cho ta những quyền hạn rất lá»›n, vô hình trung khi đến làm việc vá»›i Nhân dân, vá»›i các Ä‘Æ¡n vị, vá»›i doanh nghiệp Ä‘ã Ä‘Æ°a ra nhiều yêu cầu vượt ngoài khả năng, vượt ngoài quy định được cung cấp, vá»›i thái Ä‘á»™ hống hách gây ra bức xúc và mẫu thuẫn từ Ä‘ó mà phát sinh… 

Nhà báo Trần Mạnh Quyết - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Luật sÆ° nhìn nhận, má»™t bá»™ phận người làm báo Ä‘ang ngá»™ nhận về quyền lá»±c của mình.

“Câu chuyện má»™t bá»™ phận phóng viên Ä‘ang bị ngá»™ nhận về quyền lá»±c của cÆ¡ quan báo chí của mình, của chính bản thân mình Ä‘ã gây ra nhiều vi phạm Ä‘áng buồn. Còn nếu phóng viên thá»±c hiện Ä‘úng quy trình tôi tin chắc rằng sẽ không có vấn đề gì xảy ra” - ông Quyết nhấn mạnh.

Có thể nói, công tác đấu tranh vá»›i nhận thức sai lệch cần được triển khai mạnh mẽ để khẳng định rằng, báo chí Việt Nam có vai trò, vị trí quan trọng nhÆ°ng không bao giờ được cho Ä‘ó là quyền lá»±c để gây nên những hành vi sai trái. Và, dù nó có quyền thì quyền ấy chính là quyền “phò chính, trừ tà”, nhÆ° đồng chí Nguyá»…n Đức Lợi - Phó Chủ tịch Thường trá»±c Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã nhấn mạnh: “Những người làm báo phải có trách nhiệm góp phần xây dá»±ng má»™t nền báo chí xanh, lành mạnh tích cá»±c, xứng Ä‘áng vá»›i niềm tin của Đảng, Nhà nÆ°á»›c, Nhân dân đối vá»›i nền Báo chí Cách mạng. Cần xây dá»±ng Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo cách mạng Việt Nam luôn giữ “Tâm sáng, lòng trong, bút sắc”.

Theo Hòa Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/ngo-nhan-ve-quyen-luc-va-ap-luc-kinh-te-dang-day-bao-chi-di-sai-huong-post273588.html