Bà VÅ© Việt Trang cho rằng, việc lá»±a chọn, đăng tải thông tin quốc tế phù hợp vá»›i lợi ích quốc gia, dân tá»™c, thể hiện được đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nÆ°á»›c được xác định là nhiệm vụ quan trọng đối vá»›i cÆ¡ quan thông tấn quốc gia. (Ảnh: SÆ¡n Hải)

Đột phá trong sáng kiến để tạo lợi thế

Theo các số liệu thống kê cho thấy, trÆ°á»›c Ä‘ây phần lá»›n thông tin quốc tế được phát Ä‘i từ London, Paris và New York là nÆ¡i đặt trụ sở của 4 hãng thông tấn lá»›n hay còn gọi là “Big Four” gồm Reuters - Anh, AP và UPI - Hoa Kì, AFP - Pháp. Đây là những hãng thông tấn có quy mô toàn cầu vá»›i mạng lÆ°á»›i cá»™ng tác viên, phóng viên rá»™ng khắp và trang thiết bị chuyên nghiệp, hiện đại có khả năng thu thập, khai thác và truyền phát thông tin.

Tuy nhiên, việc lệ thuá»™c vào các hãng thông tấn phÆ°Æ¡ng Tây sẽ khiến thông tin thiếu khách quan, và tạo ra sá»± bất bình đẳng trong thông tin.

Nhìn nhận về vấn đề này, bà VÅ© Việt Trang - Tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) cho biết, để đảm bảo tôn chỉ mục Ä‘ích hoạt Ä‘á»™ng cung cấp nguồn thông tin cân bằng, khách quan, Ä‘a dạng, các hãng thông tấn quốc gia Ä‘ã dần phát triển thành những hãng thông tấn khu vá»±c hoặc quốc tế để chủ Ä‘á»™ng cá»­ phóng viên đến các sá»± kiện, Ä‘iểm nóng, thể hiện sá»± hiện diện trên toàn cầu. Đồng thời mở rá»™ng các mối quan hệ hợp tác song phÆ°Æ¡ng và Ä‘a phÆ°Æ¡ng để Ä‘a dạng hoá nguồn thông tin quốc tế.

Má»™t số hãng tiếp tục đầu tÆ° để thu thập thông tin, vÆ°Æ¡n lên cạnh tranh vá»›i những “ông lá»›n” về thông tin. Bà BÅ© Việt Trang dẫn chứng về hãng Tân Hoa xã - Trung Quốc, bên cạnh mạng lÆ°á»›i phóng viên tại hÆ¡n 180 cÆ¡ quan thường trú ở nÆ°á»›c ngoài, trong Ä‘ó khu vá»±c châu Á – Thái Bình DÆ°Æ¡ng là hÆ¡n 30 cÆ¡ quan thường trú, Ä‘ã sá»­ dụng vệ tinh để chụp ảnh, thu thập thông tin tại các Ä‘iểm khó tiếp cận nhÆ° thiên tai, vùng tâm dịch, ngoài khÆ¡i, trên không gian,...

Việc thu thập thông tin bằng những phÆ°Æ¡ng tiện hiện đại, có được những hình ảnh thá»±c địa chuẩn xác Ä‘ã giúp Tân Hoa xã nâng cao vị thế vá»›i những hình ảnh, thông tin Ä‘á»™c quyền.

Theo bà VÅ© Việt Trang, từ chá»— chỉ cung cấp thông tin cho hệ thống báo chí, các hãng thông tấn giờ Ä‘ây cÅ©ng đều có những chiến lược tiếp cận công chúng trá»±c tiếp, khẳng định vai trò là dòng thông tin chủ lÆ°u - mainstrea, dán nhãn “tin giả” sau khi kiểm chứng đối vá»›i những thông tin Ä‘áng ngờ được phát tán vá»›i tốc Ä‘á»™ siêu nhanh trên các nền tảng nhÆ° Facebook, Twitter, Youtube, WhatsApp,... nhằm giúp công chúng có thể biết được thông tin chính xác và nhanh nhất.

Các hãng thông tấn, các cÆ¡ quan báo chí phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, tranh thủ lợi thế từ việc ứng dụng công nghệ và nền tảng xã há»™i để phổ biến thông tin quốc tế má»™t cách hiệu quả. Má»™t giải pháp mà Tân Hoa xã gọi là “dùng công nghệ để khống chế công nghệ”.

Trong tình hình má»›i, các hãng thông tấn quốc gia có xu hÆ°á»›ng tăng cường hợp tác, trong Ä‘ó liên kết ná»™i khối là má»™t xu hÆ°á»›ng hiệu quả khi các hãng thành viên chia sẻ và được quyền khai thác thông tin trên má»™t nền tảng chung.

Bàn về xu hÆ°á»›ng này bà VÅ© Việt Trang lấy ví dụ về sá»± hợp tác trong khuôn khổ Tổ chức các hãng thông tấn châu Á – Thái Bình DÆ°Æ¡ng (OANA), Liên Ä‘oàn các hãng thông tấn Arập (FANA),... và má»›i Ä‘ây nhất, tháng 11 vừa qua, các hãng thông tấn của 5 nÆ°á»›c là Thổ NhÄ© Kỳ, Azerbaijan, Kyrgyzstan, Kazakhstan và Uzbekistan Ä‘ã thành lập Tổ chức các hãng thông tấn Turkic (ATNA – Allianceof Turkic News Agencies).

Bà VÅ© Việt Trang nhận định, má»™t số hãng Ä‘Æ°a ra các sáng kiến làm tốt vai trò của truyền thông chủ nhà trong các sá»± kiện quốc gia, khu vá»±c và quốc tế diá»…n ra tại nÆ°á»›c mình. Các hãng thông tấn nhÆ° Yonhap - Hàn Quốc, TASS - Liên bang Nga, Kyodo - Nhật Bản,... Ä‘ã thiết lập các nền tảng web cung cấp thông tin về những sá»± kiện lá»›n để các đối tác trên toàn cầu có thể khai thác nhÆ° hệ thống thông tin INFONET của Yonhap chuyên cung cấp thông tin về các sá»± kiện lá»›n: Há»™i nghị thượng đỉnh liên Triều, Thế vận há»™i Olympic Mùa Ä‘ông PyeongChang,...

Về phía TTXVN, bà VÅ© Việt Trang cho biết, những năm gần Ä‘ây, khi diá»…n ra các sá»± kiện quan trọng trong nÆ°á»›c nhÆ° Đại há»™i Đảng toàn quốc lần thứ XIII, Bầu cá»­ Quốc há»™i khoá XV và Há»™i đồng nhân dân các cấp nhiệm kì 2021 – 2026, SEAGames 31,... TTXVN Ä‘ã lập trang sub-web bằng các ngữ tổng hợp thông tin bằng các loại hình để cung cấp cho các cÆ¡ quan truyền thông trong và ngoài nÆ°á»›c khai thác.

Thách thức trong nguồn nhân lá»±c - rất cần Ä‘á»™i ngÅ© kế cận

Tổng giám đốc TTXVN VÅ© Việt Trang cho biết, để có nguồn thông tin quốc tế nhanh nhạy, chuẩn xác, có bản quyền, TTXVN Ä‘ã sá»›m mở các phân xã - cÆ¡ quan thường trú tại các địa bàn.

Lá»±c lượng phóng viên thường trú tại địa bàn luôn sẵn sàng có mặt tại những Ä‘iểm nóng trên thế giá»›i. Hiện nay, tại địa bàn chiến sá»± Dải Gaza, các phóng viên thường trú của TTXVN tại Israel cÅ©ng cập nhật thông tin bằng các loại hình về diá»…n biến xung Ä‘á»™t. Đây vừa là cuá»™c xung Ä‘á»™t vÅ© trang song bên cạnh Ä‘ó cuá»™c chiến thông tin giữa hai bên cÅ©ng cam go không kém. 

"Bên cạnh thông tin thời sá»± quốc tế, các phóng viên thường trú ngoài nÆ°á»›c của TTXVN thá»±c hiện bình luận, nhận định, phân tích, thể hiện quan Ä‘iểm, lập trường của Việt Nam đối vá»›i các vấn đề khu vá»±c và quốc tế cÅ©ng nhÆ° Ä‘Æ°a ra Ä‘ánh giá, tác Ä‘á»™ng của những vấn đề, sá»± kiện quốc tế, khu vá»±c tá»›i tình hình trong nÆ°á»›c", bà VÅ© Việt Trang cho hay.

Công tác bồi dưỡng, Ä‘ào tạo cần có thời gian tá»›i cần được đặc biệt chú trong để tạo nên lá»±c lượng có kÄ© năng về nghiệp vụ báo chí và sá»± nhạy bén chính trị để xá»­ lí những thông tin quốc tế nhạy cảm.

Theo Tổng giám đốc TTXVN, những năm gần Ä‘ây, TTXVN tăng cường tuyến tin tham chiếu kinh nghiệm và bài học của các quốc gia đối vá»›i các vấn đề má»›i nổi ở Việt Nam. Ví dụ nhÆ° thông tin về Ä‘iều chỉnh chính sách của má»™t số quốc gia để phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, quản lí đất Ä‘ai ở má»™t số quốc gia.

Các hoạt Ä‘á»™ng liên quan đến Việt Nam ở nÆ°á»›c ngoài, các Ä‘oàn công tác của Việt Nam hoạt Ä‘á»™ng giao lÆ°u, xúc tiến thÆ°Æ¡ng mại, trao đổi văn hoá, đời sống của bà con người Việt tại các nÆ°á»›c, công tác bảo há»™ công dân,... cÅ©ng được các phóng viên thường trú ngoài nÆ°á»›c bao quát toàn diện, thá»±c hiện thông tin.

Bà VÅ© Việt Trang nhận định, việc có nguồn tin chính thức, chính thống từ các cÆ¡ quan thông tấn của các nÆ°á»›c là rất quan trọng để đảm bảo thông tin trung thá»±c, chuẩn xác. Để Ä‘a dạng hoá nguồn tin có thẩm quyền, TTXVN rất coi trọng việc thiết lập quan hệ hợp tác vá»›i các hãng thông tấn nÆ°á»›c ngoài. Bên cạnh Ä‘ó, TTXVN khai thác có chọn lọc, có định hÆ°á»›ng nguồn tin của các hãng thông tấn lá»›n nhÆ° AP, AFP, Reuters,... và tổ chức biên dịch thông tin để thá»±c hiện nhiệm vụ chính trị của hãng thông tấn quốc gia.

Về những thách thức trong tình hình má»›i, Tổng giám đốc TTXVN nhấn mạnh đến vấn đề nguồn nhân lá»±c khi hiện nay, TTXVN rất cần có Ä‘á»™i ngÅ© trẻ kế cận. "Thời gian qua, việc tuyển bổ sung lá»±c lượng trẻ của TTXVN gặp khó khăn do buá»™c phải cắt giảm số lượng người làm việc và nguồn thu sụt giảm. Trong khi Ä‘ó, công tác bồi dưỡng, Ä‘ào tạo cần có thời gian má»›i có được lá»±c lượng có kÄ© năng về nghiệp vụ báo chí và sá»± nhạy bén chính trị để xá»­ lí những thông tin quốc tế nhạy cảm", bà VÅ© Việt Trang cho biết.

Về câu chuyện của trí tuệ nhân tạo, theo bà Trang, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp chúng ta có được những bản dịch sÆ¡ bá»™ má»™t cách vô cùng nhanh chóng. Để biến những thông tin “không có tÆ° tưởng” hoặc “tÆ° tưởng vay mượn” trở thành má»™t sản phẩm báo chí Ä‘òi hỏi sá»± hiểu biết và bản lÄ©nh chính trị của người biên tập viên.

Trong quá trình tác nghiệp vá»›i AI, cần tránh hai xu hÆ°á»›ng. Má»™t là lệ thuá»™c vào trí tuệ nhân tạo và hai là tẩy chay trí tuệ nhân tạo. "Việc quá lệ thuá»™c vào trí tuệ nhân tạo sẽ làm năng lá»±c tÆ° duy của chúng ta bị bào mòn. Điều này, càng trở nên nguy hiểm khi có những tình huống bất thường xảy ra. Chúng ta mất Ä‘i phản xạ nghề nghiệp, trở thành má»™t “quân cờ” trong cuá»™c chiến thông tin mà lẽ ra chúng ta phải là người chÆ¡i cờ", bà Trang nhìn nhận.

"Chúng ta cÅ©ng không nên xa lánh AI bởi AI là má»™t nguồn tri thức của nhân loại. Bên cạnh việc dạy cho AI trở nên thông minh hÆ¡n thì các nhà báo cÅ©ng cần phải học hỏi để làm phong phú thêm tri thức, ngày má»™t làm tốt hÆ¡n sứ mệnh của những người làm báo cách mạng Việt Nam", bà VÅ© Việt Trang cho biết thêm.

Tổng giám đốc TTXVN mong muốn thời gian tá»›i, tiếp tục nhận được sá»± quan tâm chỉ đạo của Đảng và Nhà nÆ°á»›c để nâng cấp và mở rá»™ng mạng lÆ°á»›i cÆ¡ quan thường trú nÆ°á»›c ngoài nhằm trá»±c tiếp sản xuất thông tin quốc tế ở những địa bàn trọng Ä‘iểm. Đồng thời, tiếp tục được đầu tÆ° nguồn lá»±c cho chuyển đổi số nói chung và nâng cao chất lượng, hiệu quả thông tin quốc tế nói riêng.

Theo Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/khai-thac-xu-ly-nguon-thong-tin-quoc-te-tranh-thu-loi-the-tu-viec-ung-dungcong-nghe-va-nen-tang-xa-hoi-post278084.html