Nhóm phóng viên trẻ Ä‘ã về nhiều địa phÆ°Æ¡ng, nhiều khu chợ để tìm kiếm gặp phỏng vấn nhiều nhân vật. Ảnh: NVCC

Loạt bài “Mánh khóe lách luật buôn bán công khai loài Ä‘á»™ng vật nguy cấp ở Việt Nam” đăng trên Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt là má»™t phóng sá»± được đầu tÆ°. Trưởng nhóm Trần NhÆ° Ý và những người bạn Ä‘ã Ä‘i nhiều địa phÆ°Æ¡ng, nhiều khu chợ khác nhau để tìm kiếm gặp phỏng vấn nhiều nhân vật để lật tẩy mánh khóe buôn bán trái phép Ä‘á»™ng vật hoang dã.

Vì vừa là sinh viên, vừa đảm bảo thời gian học tập, ôn thi, trong quá trình triển khai cả nhóm gặp không ít những khó khăn. Phóng viên trẻ Trần NhÆ° Ý cho biết, có lẽ Ä‘iều khó khăn lá»›n nhất đối vá»›i chúng tôi là mất khá nhiều thời gian trong việc tìm kiếm nguồn tÆ° liệu và thời gian Ä‘i quay phóng sá»±. Chúng tôi vẫn luôn nhắc nhở nhau phải hoàn thiện phóng sá»± theo Ä‘úng kế hoạch Ä‘ã đặt ra mà không ảnh hưởng đến việc Ä‘i học, chỉ tận dụng những buổi cuối tuần để thá»±c hiện phóng sá»± khi phải di chuyển, khảo sát ở nhiều địa phÆ°Æ¡ng khác nhau.

Để thu thập được tài liệu phục vụ cho bài viết, cả nhóm Ä‘ã phân công nhau má»—i người đảm nhận má»™t vai trò khác nhau, đồng thời há»— trợ, bảo vệ nhau khi cần thiết. NhÆ° việc nhập vai trở thành người mua rùa và các loài Ä‘á»™ng vật hoang dã khác được thá»±c hiện nghiêm túc. Việc quay phim, ghi âm và thá»±c hiện má»™t số công tác chuẩn bị thiết bị cÅ©ng làm chu Ä‘áo. Do việc buôn bán Ä‘á»™ng vật hoang dã là má»™t hành vi cấm, nên người bán rất cảnh giác. Cả nhóm phải tìm hiểu kỹ thông tin để khi trao đổi tạo được sá»± tin tưởng từ những người bán. Việc này cÅ©ng mất rất nhiều thời gian và sức lá»±c của nhóm.

Phóng viên trẻ Trần NhÆ° Ý nhá»› lại:“Lần đầu nên khi đối mặt vá»›i những tay buôn, sá»± sợ hãi vẫn xuất hiện nhÆ°ng may mắn, trÆ°á»›c má»—i cuá»™c xâm nhập, cả nhóm đều Ä‘á»™ng viên, há»— trợ nhau rất nhiều. Ngoài ra, chúng tôi cÅ©ng nhận được sá»± giúp đỡ, quan tâm của anh, chị nhà báo có nhiều năm kinh nghiệm trong việc thá»±c hiện loạt bài phóng sá»± Ä‘iều tra. Đặc biệt, nhóm chúng tôi được sá»± há»— trợ của nhà báo Hoàng Chiên - Báo Ä‘iện tá»­ Dân Việt, anh Ä‘ã dạy cho chúng tôi nhiều Ä‘iều về cách quay, ghi âm và cách trò chuyện để những con buôn có thể tin tưởng chia sẻ thông tin".

Có thể nói, viết về chủ đề bảo vệ Ä‘á»™ng vật nguy cấp, Ä‘á»™ng vật hoang dã là má»™t chủ đề khó, bắt buá»™c phóng viên cần nhiều thời gian để tìm hiểu và nghiên cứu, đặc biệt là các quy định pháp luật về bảo vệ Ä‘á»™ng vật hoang dã. May mắn trÆ°á»›c Ä‘ó nhóm Ä‘ã được tham gia chÆ°Æ¡ng trình tập huấn nghiệp vụ báo chí “Äi và Kể mùa 2” do Khoa Phát thanh Truyền hình kết hợp vá»›i Hiệp há»™i bảo tồn Ä‘á»™ng vật hoang dã (WCS) tổ chức.

Loạt bài "Mánh khóe lách luật buôn bán công khai loài Ä‘á»™ng vật nguy cấp ở Việt Nam” được Ä‘iều tra công phu, cách trình bày hấp dẫn. Ảnh: NVCC

Tại chÆ°Æ¡ng trình, nhóm được học tập kiến thức về làm báo Ä‘iều tra, kỹ năng thá»±c hiện phóng sá»±, kiến thức về Ä‘á»™ng vật hoang dã và trải nghiệm thá»±c tế tại vườn quốc gia Ba Vì. Từ chÆ°Æ¡ng trình này, nhóm được tiếp thêm Ä‘á»™ng lá»±c có cÆ¡ há»™i tá»± tin vào hoạt Ä‘á»™ng Ä‘iều tra và hoàn thiện loạt bài viết 4 kỳ.

Ngoài kiến thức được học tập tại chÆ°Æ¡ng trình, nhóm cÅ©ng lên thÆ° viện tá»± tìm hiểu thêm thông tin kiến thức pháp luật và tá»± chia sẻ cho nhau các kiến thức cần thiết nhất. Các thành viên trong nhóm luôn tâm niệm, khi thá»±c hiện Ä‘iều tra, nhóm phải nắm chắc kiến thức về pháp luật trÆ°á»›c, có nhÆ° vậy, má»›i giải quyết và Ä‘iều tra tận gốc rá»… những vấn đề và Ä‘ánh giá được thá»±c trạng hiện nay về buôn bán Ä‘á»™ng vật trái phép.

Chia sẻ về Ä‘iều ấn tượng nhất đối vá»›i nhóm phóng viên khi thá»±c hiện loạt bài, phóng viên Trần NhÆ° Ý cho biết: Đối vá»›i chúng tôi, chi tiết cảm thấy Æ°ng ý nhất và cÅ©ng góp phần tạo nên kỉ niệm của nhóm, là chi tiết khi nhóm tìm được quán thịt rùa dành cho dân nhậu theo đường dây buôn bán thịt rùa trên chợ ảo. Thoạt đầu, vá»›i địa chỉ mà nhóm có, chúng tôi hy vọng Ä‘ây là má»™t quán hàng sang chảnh, được trang trí đẹp mắt nhÆ°ng trái lại, nằm ẩn mình trong má»™t con ngõ nhỏ trên đường Nguyá»…n Xiển, hai bên đường chỉ toàn cỏ dại mọc um tùm, nÆ¡i mà chúng tôi và người lái xe lâu năm cÅ©ng hoài nghi: "Liệu Ä‘ây có phải là má»™t địa chỉ ảo hay không?". Đi vào ngõ cụt chúng tôi má»›i có thể nhìn thấy được ngôi nhà - nÆ¡i mà các cuá»™c nhậu của “người sành ăn” được diá»…n ra.

“Và Ä‘iều khiến nhóm chúng tôi bất ngờ nhất là nhân viên cá»­a hàng Ä‘ó liên tục nói, quen biết vá»›i sếp lá»›n, Ä‘ã có lần mang rùa đến nhà riêng để mổ thịt phục vụ tận nÆ¡i sếp chá»— thân tình và yêu cầu ăn con mấy kg là có mấy kg,... Điều này làm chúng tôi suy nghÄ© và trăn trở rất nhiều, người ăn thịt rùa và tiếp tay cho việc buôn bán rùa trái phép không chỉ có bá»™ phận người dân và mà còn là những người có địa vị trong xã há»™i. Và Ä‘ây cÅ©ng là Ä‘á»™ng lá»±c để nhóm tiếp tục hành trình tìm hiểu và Ä‘iều tra các hoạt Ä‘á»™ng buôn bán trái phép rùa nói riêng và Ä‘á»™ng vật hoang dã nói chung” Trần NhÆ° Ý chia sẻ.

Các bạn Ä‘ã nhập vai trở thành người mua rùa và các loài Ä‘á»™ng vật hoang dã để có được thông tin hình ảnh cho loạt bài. Ảnh: NVCC

Từ nguồn tÆ° liệu khổng lồ, nhóm Ä‘ã tập hợp lại cho ra đời các bài viết dạng megastory vá»›i hình ảnh, clip chân thá»±c, rõ ràng. Sau khi loạt bài được đăng tải, các bài viết nhận được nhiều phản hồi của Ä‘á»™c giả về thông tin được truyền tải trong bài viết. Má»—i bình luận đều giúp được gá»­i về giúp cả nhóm có thêm Ä‘á»™ng lá»±c thá»±c hiện bài viết tiếp theo. Nhiều bình luận lên án hành Ä‘á»™ng buôn bán, giết, ăn thịt rùa và Ä‘á»™ng vật hoang dã của má»™t bá»™ phận người dân. Lượng bình luận lá»›n thể hiện, mọi người rất quan tâm và mong muốn bảo tồn các loài Ä‘á»™ng vật hoang dã hiện nay.

Phóng viên Trần NhÆ° Ý cho rằng: Vá»›i chúng tôi, ngoài kiến thức, kỹ năng làm báo, sinh viên phải có kiến thức Ä‘a nền tảng ở nhiều lÄ©nh vá»±c khác nhau. TrÆ°á»›c hết về kiến thức chuyên môn, tôi tin chắc rằng, lÄ©nh há»™i những kiến thức lý thuyết song hành vá»›i bài tập thá»±c tế tại trường đại học là cÆ¡ há»™i tốt để mọi người có kiến thức chuyên môn vững vàng. ChÆ°a kể, đạo đức nghề báo giúp các bạn sinh viên không bị sa Ä‘à thá»±c hiện hành vi xấu, giữ tâm vững vàng khi thá»±c hiện các cuá»™c Ä‘iều tra, phỏng vấn.

“Là má»™t người trẻ, sá»± nhiệt huyết và sức trẻ là vÅ© khí tối thượng mà nhóm mình có khi quyết định thá»±c hiện loạt bài Ä‘iều tra này. Sá»± quyết tâm, Ä‘oàn kết, tin tưởng là những yếu tố giúp nhóm thá»±c hiện thành công phóng sá»± Ä‘iều tra này trÆ°á»›c vô vàn khó khăn, thá»­ thách. Bởi, tôi luôn tâm niệm má»™t Ä‘iều rằng: Có thể bài phóng sá»± Ä‘iều tra này chÆ°a may mắn đạt giải tại các cuá»™c thi nhÆ°ng Ä‘ã giúp chúng tôi chiến thắng được bản thân mình” , Trần NhÆ° Ý tâm sá»±.