Mặc dù có hÆ¡n 2/3 doanh thu đến từ báo in, The New York Times vẫn quyết định chuyển đổi số là chiến lược phát triển quan trọng trong tÆ°Æ¡ng lai. (Ảnh nguồn: Plitico)

Chuyển đổi số là chiến lược phát triển quan trọng trong tÆ°Æ¡ng lai

HÆ¡n 10 năm qua, công nghệ Ä‘ã có sá»± thay đổi lá»›n, tác Ä‘á»™ng đến hành vi người dùng internet và xu thế phát triển của báo chí hiện đại. Sá»± khác biệt giữa báo in, truyền hình và báo Ä‘iện tá»­ ná»›i rá»™ng bởi yếu tố công nghệ cho phép trình bày các thể loại báo chí đặc thù trên nền tảng Internet vá»›i tính tÆ°Æ¡ng tác cao.

Nhiều Ä‘á»™c giả lá»›n tuổi vẫn Ä‘ang giữ thói quen đọc báo in, nhÆ°ng tÆ°Æ¡ng lai không xa, những người sinh ra trong thế giá»›i digital sẽ là nhóm Ä‘á»™c giả chủ đạo. Mark Thompson, Giám đốc Ä‘iều hành của New York Times, dá»± Ä‘oán báo in sẽ chấm dứt vai trò trong vòng 20 năm tá»›i.

Sá»± phát triển của mạng xã há»™i Ä‘ã tạo cạnh tranh vá»›i báo Ä‘iện tá»­, đồng thời cÅ©ng đẩy người dùng lên internet để tiếp nhận thông tin nhiều hÆ¡n. Theo nghiên cứu của Quỹ Báo chí Hàn Quốc (KPF), trong 3 năm 2020-2022, số lượng người tiếp nhận thông tin qua các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông truyền thống sụt giảm mạnh, thay vào Ä‘ó là tiếp nhận thông tin qua Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng.

Ở góc nhìn kinh tế, theo má»™t thống kê từ From Digital, gần 70% số tiền chi cho quảng cáo trên các ấn phẩm giấy Ä‘ã bay hÆ¡i trong 15 năm qua. Năm 2022, tổng doanh thu quảng cáo trên toàn cầu vượt mức 500 tá»· USD, trong Ä‘ó doanh thu quảng cáo trên nền tảng số chiếm hÆ¡n 50% và giữ mức tăng trưởng ấn tượng trong giai Ä‘oạn sau của đại dịch Covid-19. 

The New York Times  là má»™t trong những tờ báo từng có lượng bản in khổng lồ xuất bản má»—i ngày. Mặc dù có hÆ¡n 2/3 doanh thu đến từ báo in, The New York Times vẫn quyết định chuyển đổi số là chiến lược phát triển quan trọng trong tÆ°Æ¡ng lai. Cụ thể, vá»›i bá»™ máy lãnh đạo gồm 14 người thì Ä‘a số (bao gồm cả người sáng lập) tập trung nghÄ© các chiến lược tiếp theo cho kế hoạch số hóa.

Sá»± chuyển đổi kịp thời và chiến lược này Ä‘ã giúp tòa soạn Ä‘Æ°Æ¡ng đầu được vá»›i má»™t trong những vấn đề cốt lõi cÆ¡ bản của ngành báo chí - khi mà công nghệ thay đổi, các thiết bị Ä‘iện tá»­ lên ngôi thì những tờ báo in truyền thống sẽ phải thay đổi thế nào. New York Times tiên phong chuyển đổi số bằng giá trị cốt lõi, thế mạnh nền tảng là kho tàng ná»™i dung không giá»›i hạn của họ kết hợp vá»›i công nghệ hiện đại trong sản xuất, phân phối.

Tại Việt Nam, không ít cÆ¡ quan truyền thông Ä‘ã có những thay đổi mạnh mẽ trong quá trình chuyển đổi số. Nhiều cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng đẩy nhanh thá»±c hiện chiến lược multi-platform - Ä‘a nền tảng và xu hÆ°á»›ng social-first - Æ°u tiên phát thông tin lên mạng xã há»™i.

Vào cuối tháng 12/2023, Cục Báo chí (Bá»™ Thông tin và Truyền thông) Ä‘ã thông báo kết quả khảo sát, Ä‘ánh giá mức Ä‘á»™ trưởng thành chuyển đổi số báo chí năm 2023. Theo Ä‘ó, top 5 cÆ¡ quan báo chí dẫn đầu khối Báo chí Trung Æ°Æ¡ng đạt mức xuất sắc là: Báo VnExpress; Báo Lao Ä‘á»™ng; Báo Điện tá»­ Vietnamplus; Báo Vietnamnet; Báo Điện tá»­ VTC News.

Người đứng đầu Báo Điện tá»­ Vietnamplus - cÆ¡ quan báo chí đạt mức xuất sắc về trưởng thành chuyển đổi số, Tổng biên tập Trần Tiến Duẩn cho biết, Vietnamplus của TTXVN là Ä‘Æ¡n vị báo chí đầu tiên ở Việt Nam đăng tải các bài viết, video dạng WebStory, Shorts Video.

Tin tức theo dạng ảnh, video không chỉ được hiển thị tối Æ°u trên Ä‘iện thoại thông minh mà còn giúp người xem có trải nghiệm không ngắt mạch, tÆ°Æ¡ng tá»± cách trải nghiệm tin tức trên các nền tảng video dọc nhÆ° Reels, Shorts hay Tiktok.

Tăng trưởng dá»±a trên sản phẩm

Theo Giáo sÆ° truyền thông Eli Noam của Đại học Columbia (Mỹ), “nếu nhÆ° chúng ta vẫn hay nói Ná»™i dung là Vua - Content is King thì Phân phối tin tức phải là Nữ hoàng". Má»™t bài viết có thể hay đến mấy, nhÆ°ng nếu tiếp cận được số ít Ä‘á»™c giả thì khó có thể được coi là thành công. 

Chia sẻ về hệ sinh thái số tại báo Äiện tá»­ Vietnamplus, ông Trần Tiến Duẩn cho biết, nắm bắt được xu thế má»›i, CMS của VietnamPlus Ä‘ã mở kết nối thẳng vá»›i tài khoản Official Zalo, cho phép gá»­i thông tin nóng lên trang Zalo chính thức của báo, qua Ä‘ó có khả năng tiếp cận hàng chục triệu người dùng trên nền tảng nhắn tin này.

CMS má»›i cÅ©ng cho phép thiết lập kênh Podcast kết nối vá»›i trợ lý ảo sá»­ dụng tiếng Việt Maika. Theo Ä‘ó, người sá»­ dụng loa thông minh Olli, hoặc người dùng FPT Play có thể nghe được bản tin báo chí, thông qua cả 2 hình thức TTS - biến văn bản thành giọng nói và người đọc. Má»™t số Ä‘Æ¡n vị làm thông tin video của TTXVN nhÆ° báo VietnamNews Ä‘ã sá»­ dụng MC ảo để trình bày các bản tin có ná»™i dung Ä‘Æ¡n giản. 

Ông Trần Tiến Duẩn - Tổng biên tập Vietnamplus cho rằng, xu thế tích hợp các công cụ sá»­ dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất và quản trị tòa soạn là không thể đảo ngược, Vietnamplus cÅ©ng sá»›m nắm bắt xu hÆ°á»›ng này khi tích hợp chức năng gợi ý từ khóa, giúp các biên tập viên thuận lợi hÆ¡n trong quá trình tác nghiệp, tạo thêm cÆ¡ há»™i cạnh tranh của tin tức chính thống trên các nền tảng tìm kiếm phổ biến nhÆ° Google Search, Bing, Cốc Cốc. (Ảnh: Quang Hùng)

"Phát triển tÆ° duy sản phẩm, coi tác phẩm báo chí không chỉ là dạng văn bản mà là sản phẩm, luôn là trọng tâm trong việc phát triển của Vietnamplus, nhằm tạo ra các sản phẩm báo chí sáng tạo, có khả năng thu hút bạn đọc, tăng cường trải nghiệm cho người dùng.

Từ tÆ° duy Ä‘ó, các toà soạn báo chí số Ä‘ã thiết lập quy trình sáng tạo các sản phẩm báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện. Điều thuận lợi là CMS hiện đại cho phép sản xuất bài chất lượng cao theo dạng tích hợp nhiều loại hình trong má»™t sản phẩm nhÆ° longform, megagtory", ông Trần Tiến Duẩn cho hay.

Để Ä‘áp ứng được yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí, ông Trần Tiến Duẩn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của nhiệm vụ Ä‘ào tạo nguồn nhân lá»±c.

Báo cáo về chuyển đổi số báo chí do WAN-IFRA phát hành năm 2021 có nêu rõ, muốn thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, các tòa soạn cần thay đổi cÆ¡ cấu tổ chức, nhất là về nhân sá»±. Khi Ä‘ó, trong tòa soạn sẽ không chỉ gồm các phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên Ä‘Æ¡n thuần mà còn cần thêm các vị trí cho giám đốc sản phẩm, chuyên viên dữ liệu...

"Chính vì thế, công tác Ä‘ào tạo phải được thá»±c hiện thường xuyên và liên tục, cập nhật kiến thức má»›i cho toàn bá»™ các cấp, từ cán bá»™ quản lý tá»›i nhân viên. Việc Ä‘ào tạo phải gắn vá»›i thá»±c hành, tập làm quen vá»›i văn hóa A/B testing - thá»­ nghiệm sản phẩm, văn hóa sá»­ dụng dữ liệu để Ä‘Æ°a ra quyết định", ông Trần Tiến Duẩn Ä‘ánh giá.

Để trở thành “tòa soạn tốt nhất thế giá»›i”, trong 5 năm qua, tờ New York Times Ä‘ã Æ°u tiên đầu tÆ° vào báo chí, phần mềm, sản phẩm và tiếp thị, đồng thời xây dá»±ng kênh khán giả tá»± nhiên mạnh mẽ.

Tổng biên tập Vietnamplus Ä‘Æ°a ra ví dụ, má»™t khách truy cập thông thường từ Google được yêu cầu đăng ký để đọc thêm miá»…n phí, sau Ä‘ó đăng ký nhận bản tin, tải xuống ứng dụng và chÆ¡i thá»­ trò chÆ¡i. Sau Ä‘ó, New York Times sẽ giám sát mức Ä‘á»™ tÆ°Æ¡ng tác và có thể giá»›i thiệu đăng ký thông qua tất cả các kênh trá»±c tiếp mà nó Ä‘ã kết nối. 

Các chuyên gia gọi cách tiếp cận này là “tăng trưởng dá»±a trên sản phẩm”. Theo báo cáo thường niên năm 2022, New York Times Ä‘ã chi 25% tổng chi phí hoạt Ä‘á»™ng cho việc nghiên cứu phát triển. "Công nghệ hiện nay đồng hành cùng báo chí, do vậy các tòa soạn cần dành khoản kinh phí nhất định cho việc phát triển, hoặc tìm hÆ°á»›ng liên kết vá»›i các công ty công nghệ theo nguyên tắc hai bên cùng có lợi", ông Trần Tiến Dẩn nhận định.

Theo ông Trần Tiến Duẩn, để có chi phí đầu tÆ° vào công nghệ, các tòa soạn cần Ä‘a dạng hóa nguồn thu, mở hÆ°á»›ng kinh doanh dá»±a trên sản phẩm thế mạnh của mình, trong Ä‘ó có doanh thu từ công chúng báo chí qua thu phí, tổ chức sá»± kiện, chiến dịch truyền thông vá»›i các sản phẩm báo chí hiện đại chất lượng phát trên nhiều kênh và Ä‘a nền tảng, kinh doanh dữ liệu...

Thá»±c tế cho thấy, chuyển đổi số không chỉ Ä‘Æ¡n giản là số hóa ná»™i dung Ä‘Æ°a lên nền tảng số mà phải tạo ra cả má»™t quy trình sản xuất má»›i, sản phẩm thông tin má»›i mẻ, thậm chí tạo ra văn hóa trong tòa soạn cho phù hợp vá»›i môi trường chuyển đổi số. Các cÆ¡ quan báo chí Việt Nam phải suy nghÄ© hết sức nghiêm túc về vấn đề này, phải Ä‘ánh giá được nhu cầu của mình, phải xác định được con đường mình muốn Ä‘i, xác định mục tiêu hÆ°á»›ng tá»›i, từ Ä‘ó lá»±a chọn công nghệ phù hợp.

Theo Hoàng Anh/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/da-phuong-tien-hoi-tu-de-tao-ra-cac-gia-tri-dot-pha--xu-the-tat-yeu-cua-thoi-dai-post280216.html