Sinh ra trong má»™t gia Ä‘ình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vá»›i 8 chị em, cuá»™c sống chịu nhiều cÆ¡ cá»±c từ lúc còn nhỏ, thiếu sá»± quan tâm, chăm sóc đầy đủ của bố mẹ, cuối năm 2021, em Vừ Thị Má»· (sinh năm 2008 tại thôn Sán Sì Lủng, xã Cán Chu Phìn, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang) bị má»™t người liên hệ qua Ä‘iện thoại rủ Ä‘i làm thuê bên Trung Quốc vá»›i lời hứa sẽ được trả lÆ°Æ¡ng cao. Khi sang Ä‘ó, em bị ép lấy má»™t người Ä‘àn ông lá»›n tuổi ở khu vá»±c nông thôn. Cuối năm 2022, Má»· may mắn được các cÆ¡ quan chức năng hai nÆ°á»›c quan tâm, Ä‘Æ°a về nhà sau khi thá»±c hiện má»™t loạt các thủ tục phức tạp vì trÆ°á»›c Ä‘ây em Ä‘ã nhập cảnh trái phép. Được về vá»›i gia Ä‘ình sau chuá»—i ngày vất vả, tuy nhiên việc làm mẹ Ä‘Æ¡n thân khi Ä‘ang ở tuổi thiếu niên, khiến tÆ°Æ¡ng lai của Má»· gần nhÆ° mờ mịt. 

Vừ Thị Má»· cho biết, cuá»™c sống bên Ä‘ó cÅ©ng trồng ngô, trồng lúa nhÆ° ở Việt Nam nhÆ°ng không sung sÆ°á»›ng nhÆ° lời đồn. Nhiều lúc làm việc chậm, không vừa lòng nhà chồng, em còn bị khinh thường và xúc phạm. Vì sống bất hợp pháp, việc Ä‘i lại và làm gì cÅ©ng không thuận tiện, không có tiếng nói trong gia Ä‘ình, chẳng may bị Ä‘ánh đập không ai bảo vệ mình. 

Mặc dù ở dÆ°á»›i xuôi, được tiếp cận vá»›i nguồn thông tin dá»… dàng hÆ¡n, nhÆ°ng chị Nguyá»…n Thị Thu Hà (ở thôn 6, xã Thuần Mỹ, huyện Ba Vì, Hà Ná»™i) cÅ©ng tin vào những lời ngon ngọt của các đối tượng lừa đảo trên mạng xã há»™i, đầu tÆ° tiền vào những kênh do bọn chúng Ä‘Æ°a ra và bị rÆ¡i vào bẫy, mất tiền oan. 

Chị Nguyá»…n Thị Thu Hà cho biết bị các đối tượng mời tham gia vào nhóm kiếm tiền. Đầu tiên chỉ cần nạp 50.000 đồng nhÆ°ng được rút ra 400.000 đồng, rất Ä‘Æ¡n giản. Chị Hà nghe và làm theo vài lần nhÆ° thế cho đến khi số tiền nạp vào là 18 triệu đồng, không thể rút được nữa. 

Thống kê của các cÆ¡ quan chức năng cho thấy, có khoảng 30 loại hình tá»™i phạm sá»­ dụng công nghệ cao khác nhau nhÆ° lừa tiền, lừa tình, quấy rối tình dục… Các đối tượng lừa đảo tìm hiểu, thu thập thông tin của người sá»­ dụng mạng xã há»™i, từ Ä‘ó Ä‘Æ°a ra những tình huống thao túng tâm lý, lấy lòng tin của người bị hại. Thời Ä‘iểm đầu năm, tình hình tá»™i phạm lừa đảo chiếm Ä‘oạt tài sản, nhất là lừa đảo chiếm Ä‘oạt tài sản trên mạng internet diá»…n biến phức tạp, xu hÆ°á»›ng gia tăng vá»›i thủ Ä‘oạn ngày càng tinh vi, nạn nhân chủ yếu là phụ nữ cao tuổi và trẻ em…

Tại Việt Nam, vấn đề phòng ngừa và ứng phó vá»›i bạo lá»±c trên cÆ¡ sở giá»›i nói chung, việc bảo vệ trẻ em và phòng ngừa ứng phó vá»›i bạo lá»±c trên không gian mạng hay bảo vệ phụ nữ, trẻ em an toàn trÆ°á»›c nạn mua bán người là má»™t trong những ná»™i dung được Đảng, Nhà nÆ°á»›c, Quốc há»™i và cả hệ thống chính trị quan tâm, cam kết thá»±c hiện. Luật Trẻ em năm 2016, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 và Luật An toàn thông tin mạng năm 2018 Ä‘ã có những quy định liên quan đến bảo vệ phụ nữ, trẻ em trên môi trường mạng.

Hiện nay, các văn bản pháp luật hiện hành có liên quan đến công tác bảo đảm an toàn thông tin vẫn còn những vấn đề bất cập. Khảo sát má»›i Ä‘ây của Viện Nghiên cứu phát triển bền vững và Tổ chức Cứu trợ trẻ em quốc tế cho thấy, tại Việt Nam, hÆ¡n 66% trẻ em có thể tiếp cận kết nối internet; 43% trẻ em tiếp cận mạng internet từ 30 phút đến 1 giờ/ngày. Cứ 10 nạn nhân bị lừa đảo trá»±c tuyến thì có 9 người là phụ nữ. Chỉ trong quý III năm 2023, Ä‘ã có đến 790 vụ lừa đảo trên mạng được phát hiện. Con số này tăng gần 70% so vá»›i cùng kỳ năm 2022.

Luật sÆ° Hà Huy Từ - Giám đốc Trung tâm TÆ° vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cá»™ng đồng (Há»™i Luật gia Việt Nam) cho rằng, internet có tác Ä‘á»™ng rất lá»›n đến con người nói chung cÅ©ng nhÆ° phụ nữ và trẻ em nói riêng; internet là kho tàng tri thức khổng lồ, vô tận của nhân loại. Phụ nữ được học tập, làm việc, kiếm tiền thông qua mạng xã há»™i. Trẻ em tận dụng được nguồn lá»±c từ internet để học tập tốt hÆ¡n. Tuy nhiên, bên cạnh những Æ°u Ä‘iểm, những mặt mạnh, internet cÅ©ng có hạn chế, Ä‘ó là gia tăng các loại tá»™i phạm mạng trên mạng xã há»™i. Má»™t số người dân do trình Ä‘á»™ nhận thức có những hạn chế, dá»… trở thành nạn nhân, bị các đối tượng lừa đảo, chiếm Ä‘oạt tài sản, hoặc có những hành vi vi phạm pháp luật nhÆ° vu khống, xúc phạm người khác trên mạng xã há»™i. 

Đồng tình vá»›i quan Ä‘iểm này, Phó Chủ tịch Trung Æ°Æ¡ng Há»™i Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyá»…n Thị Minh HÆ°Æ¡ng cho biết, hiện nay, rất nhiều phụ nữ bị lừa đảo trên mạng, không chỉ ở Việt Nam mà kể cả các nÆ°á»›c trên thế giá»›i. Theo bà HÆ°Æ¡ng, nguyên nhân đầu tiên xuất phát từ thói quen sá»­ dụng mạng xã há»™i của phụ nữ khác vá»›i nam giá»›i. Báo cáo về hành vi sá»­ dụng mạng xã há»™i cho thấy, cả nam và nữ, mục tiêu đầu tiên khi lên mạng xã há»™i là tìm thông tin. Tuy nhiên, nhu cầu chia sẻ, tâm sá»± của phụ nữ cao hÆ¡n so vá»›i nam giá»›i (phụ nữ chiếm hÆ¡n 60%, trong khi nam giá»›i chỉ khoảng 50%). Đặc biệt vá»›i những ná»™i dung liên quan mua bán, quảng cáo, tá»· lệ phụ nữ tham gia cao gần gấp rưỡi so vá»›i nam giá»›i. 

Theo Phó Chủ tịch Trung Æ°Æ¡ng Há»™i Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, các thủ Ä‘oạn ngày càng tinh vi và luôn luôn thay đổi các hình thức vá»›i mục Ä‘ích lợi dụng nhu cầu của người dân, trong Ä‘ó có phụ nữ để lừa đảo. Phụ nữ có nhu cầu rất chính Ä‘áng là tìm được việc làm mà vẫn có thể chăm sóc được con. Chính vì vậy, rất nhiều phụ nữ hiện nay Ä‘ang bị rÆ¡i vào cái bẫy làm việc online tại nhà và trở thành nạn nhân của tá»™i phạm công nghệ cao.

Có thể thấy, tá»· lệ tá»™i phạm mạng cùng nguy cÆ¡ bị tấn công bảo mật Ä‘ang tăng theo cấp số nhân. TrÆ°á»›c tình trạng lừa đảo trên mạng xã há»™i ngày càng gia tăng, các cÆ¡ quan chức năng Ä‘ã triển khai nhiều hoạt Ä‘á»™ng tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức cho người dân, nhất là phụ nữ và trẻ em, nhằm phân biệt những thông tin xấu, Ä‘á»™c trên không gian mạng. 

Trung tâm TÆ° vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cá»™ng đồng (Há»™i Luật gia Việt Nam) Ä‘ã tổ chức nhiều buổi tập huấn vá»›i chủ đề "Nâng cao nhận thức và tÆ° vấn pháp luật về an toàn thông tin mạng, giao dịch Ä‘iện tá»­ đối vá»›i phụ nữ, trẻ em, người nghèo, người dân tá»™c thiểu số" tại nhiều địa phÆ°Æ¡ng trên địa bàn ngoại thành Hà Ná»™i. 

Chi há»™i trưởng Phụ nữ xã Thuần Mỹ, Ba Vì (Hà Ná»™i) Nguyá»…n Thị Hoa cho biết, Há»™i Phụ nữ ở cÆ¡ sở Ä‘ã phối hợp vá»›i các tổ chức, cÆ¡ quan chức năng tuyên truyền cho chị em trong xã nhằm nâng cao nhận thức, cảnh giác vá»›i những tin nhắn lạ, có dấu hiệu lừa đảo. “Trong tất cả các cuá»™c họp, chúng tôi đều tuyên truyền để chị em hiểu, không có chuyện tá»± nhiên người ta tặng quà, hay Ä‘em lợi ích đến cho mình. Lá»›p tập huấn này giúp đỡ rất nhiều cho chị em trong xã Thuận Mỹ nói chung và thôn 3 nói riêng hiểu sâu, rá»™ng hÆ¡n về Luật An ninh mạng, giúp chị em hiểu được việc nào cần thiết, việc nào không cần thiết khi truy cập trên mạng xã há»™i”, bà Nguyá»…n Thị Hoa cho biết. 

Luật sÆ° Nguyá»…n Văn Chi (giảng viên tại các buổi tập huấn) cho biết, học viên tham gia lá»›p tập huấn chủ yếu là phụ nữ ở các vùng có Ä‘iều kiện kinh tế khó khăn, người dân tá»™c thiểu số, nhằm giúp họ có kiến thức pháp luật liên quan đến giao dịch Ä‘iện tá»­ và an toàn thông tin mạng để tránh trở thành nạn nhân. Những lá»›p tập huấn Ä‘ã mang lại hiệu quả rất tốt. Trong thời gian tá»›i, Trung tâm sẽ tiếp tục có những dá»± định, phối hợp vá»›i các Ä‘Æ¡n vị liên quan để tiếp tục tổ chức những lá»›p tÆ°Æ¡ng tá»± nhằm tuyên truyền, nâng cao kiến thức của bà con liên quan đến tá»™i phạm công nghệ cao. 

Có thể thấy, những chÆ°Æ¡ng trình tÆ° vấn pháp luật miá»…n phí được triển khai trên toàn quốc Ä‘ã cho hiệu quả thiết thá»±c. Tại các buổi tập huấn, các luật sÆ° giá»›i thiệu quy trình xây dá»±ng mạng lÆ°á»›i truyền thông, tÆ° vấn pháp luật, há»— trợ pháp lý cho phụ nữ, trẻ em, người nghèo, người dân tá»™c thiểu số trong lÄ©nh vá»±c an toàn thông tin mạng, giao dịch Ä‘iện tá»­; những quy định của pháp luật về giao dịch Ä‘iện tá»­ trong giao dịch dân sá»± nhÆ°: Trao đổi thÆ° Ä‘iện tá»­, giao kết hợp đồng trên mạng, thảo luận, họp trên không gian mạng… Đây cÅ©ng là hành Ä‘á»™ng thiết thá»±c, hiệu quả khi chúng ta xây dá»±ng và thá»±c hiện chiến lược xây dá»±ng công dân số, xã há»™i số và Chính phủ số.

Còn theo Luật sÆ° Hà Huy Từ, để phụ nữ được an toàn trên không gian mạng, phải triển khai nhiều biện pháp đồng bá»™, có hiệu quả. Ở khía cạnh các cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c, phải tăng cường thông tin truyền thông, phổ biến kiến thức liên quan đến đến an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, giao dịch Ä‘iện tá»­ và phải tăng cường việc phát hiện, xá»­ lý các hành vi vi phạm an toàn thông tin mạng; các hành vi lợi dụng không gian mạng để thá»±c hiện các hành vi phạm tá»™i. Căn cứ vào tính chất, mức Ä‘á»™, các yếu tố lá»—i, các yếu tố khách quan, chủ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xá»­ lý hành chính hoặc có thể xá»­ lý, truy cứu trách nhiệm hình sá»±. 

Các cÆ¡ quan, tổ chức cần giáo dục, phổ biến kiến thức cho người lao Ä‘á»™ng, cán bá»™, công nhân viên, các há»™i viên những kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng phòng tránh các thông tin xấu Ä‘á»™c trên mạng xã há»™i, để biết cách sàng lọc, khai thác những thông tin tốt, có lợi cho học tập và làm việc. Bản thân người dân nói chung cÅ©ng nhÆ° phụ nữ và trẻ em nói riêng cần phải nâng cao cảnh giác đối vá»›i các thủ Ä‘oạn má»›i, thủ Ä‘oạn lừa đảo chiếm Ä‘oạt tài sản, vụ khống, làm nhục người khác trên mạng xã há»™i.

Cuá»™c cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ° Ä‘ang diá»…n ra mạnh mẽ trên toàn thế giá»›i. Sá»± phát triển của ngành công nghệ thông tin chính là “chìa khóa” cho sá»± thay đổi, Ä‘óng góp vào sá»± lá»›n mạnh của đất nÆ°á»›c. NhÆ°ng để có thể khai thác tối Ä‘a hiệu quả, hạn chế thấp nhất rủi ro, đảm bảo an toàn khi hoạt Ä‘á»™ng trên không gian mạng, người dân nói chung, phụ nữ và trẻ em nói riêng cần có kiến thức, kỹ năng cÆ¡ bản để tránh trở thành nạn nhân của tá»™i phạm trên không gian mạng.  

Phó Chủ tịch Trung Æ°Æ¡ng Há»™i Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyá»…n Thị Minh HÆ°Æ¡ng cho biết, theo má»™t báo cáo của Ngân hàng Thế giá»›i vào năm 2023, những lời nói mang tính xúc phạm, những hình ảnh mang tính phỉ báng thị nhằm chủ yếu là phụ nữ, nhiều hÆ¡n là vào nam giá»›i. Theo bà Nguyá»…n Thị Minh HÆ°Æ¡ng, đến nay má»›i có khoảng 3% số nÆ°á»›c trên thế giá»›i có những quy định chống xâm hại trên không gian mạng. Nếu phụ nữ không biết tá»± bảo vệ mình sẽ rất rủi ro khi bị xâm hại trên không gian mạng, không chỉ chuyện lừa đảo mà kể cả xâm phạm về đời tÆ°, cung cấp những thông tin làm giả hình ảnh của mình, Ä‘óng phim khiêu dâm.

Những trường hợp nhÆ° vậy, bản thân phụ nữ và trẻ em gái cần phải nắm được thông tin và hiểu được kiến thức, cách thức để có thể tá»± bảo vệ mình. Chính vì vậy, Há»™i Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tăng cường các hoạt Ä‘á»™ng tập huấn, cung cấp kiến thức, kỹ năng cho há»™i viên phụ nữ. Chủ đề công tác năm 2024 là “á»©ng dụng công nghệ thông tin trong hoạt Ä‘á»™ng Há»™i” nhằm há»— trợ cho phụ nữ, há»™i viên ứng dụng công nghệ thông tin má»™t cách an toàn, để có thể tham gia vào xã há»™i số. Bên cạnh Ä‘ó, Há»™i Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức các hoạt Ä‘á»™ng để chia sẻ, giao lÆ°u và hÆ°á»›ng dẫn trá»±c tiếp giúp cho phụ nữ tham gia vào các nền tảng số, cÅ©ng nhÆ° các dịch vụ công hiện nay Ä‘ang ở mức Ä‘á»™ an toàn và bảo mật nhất.

Theo Bài: Đỗ Bình 
Ảnh, đồ họa: TTXVN
Biên tập: Hoàng Linh
Trình bày: Nguyá»…n Hà

Báo Tin tức

https://baotintuc.vn/long-form/emagazine/tranh-bay-lua-dao-phu-nu-tren-khong-gian-mang-20240307184252054.htm