Các hình thức, cách thức Ä‘ánh cắp tác phẩm báo chí ngày càng tinh vi

Sá»± bùng nổ của mạng xã há»™i mang đến nhiều lợi ích cho việc chia sẻ thông tin, nhÆ°ng đồng thời cÅ©ng nảy sinh vô vàn vấn đề tiêu cá»±c, trong Ä‘ó vi phạm bản quyền báo chí là má»™t vấn đề nhức nhối.

Thá»±c tế hiện nay, vá»›i tính năng dá»… đăng ký, dá»… sá»­ dụng rất nhiều Fanpage hay các kênh trên Tiktok của các cá nhân, người sáng tạo ná»™i dung được thành lập ngày má»™t nhiều. Họ tá»± do sao chép tài nguyên của các cÆ¡ quan báo chí, tá»± ý xâm hại công sức, thành quả lao Ä‘á»™ng của người làm báo. Các tác phẩm báo chí bị cắt ghép, thay đổi tít tạo ra thông tin mang tính tiêu cá»±c, Ä‘á»™c lạ, thiếu chuẩn má»±c xã há»™i. Mục Ä‘ích cuối cùng của việc này tăng tÆ°Æ¡ng tác đối vá»›i Ä‘á»™c giả tạo ra kênh có nhiều lượt đăng ký, được nổi tiếng và từ Ä‘ó thu hút quảng cáo nhiều hÆ¡n từ các nhãn hàng, các doanh nghiệp.

Tại Báo Ä‘iện tá»­ Dân trí, Ä‘Æ¡n vị này Ä‘ã nhiều lần chủ Ä‘á»™ng tìm kiếm phát hiện, đấu tranh, phối hợp sá»± vào cuá»™c quyết liệt của cÆ¡ quan quản lý nhÆ°ng tình trạng vi phạm bản quyền các tác phẩm báo chí vẫn ngày ngày diá»…n ra phổ biến, ngày càng phức tạp và tinh vi. Nhà báo Phạm Tuấn Anh - Tổng Biên tập Báo Ä‘iện tá»­ Dân trí nhận định: Vấn nạn này bùng phát mạnh nhất trong khoảng thời gian 3 năm trở lại Ä‘ây, từ năm 2021 – 2023, báo Ä‘ã tổ chức theo dõi và phát hiện nhiều trường hợp vi phạm. Các hình thức, cách thức vi phạm ngày càng tinh vi. Có rất nhiều bài viết, tin ảnh, được Ä‘á»™i ngÅ© phóng viên biên tập viên xây dá»±ng, làm kỳ công nhÆ°ng sau khi đăng tải trong má»™t thời gian ngắn Ä‘ã sá»›m xuất hiện trên các nền tảng mạng xã há»™i.

Hiện nay các nền tảng vi phạm ngày càng nhiều, trong Ä‘ó chủ yếu là Facebook, Youtube, Tiktok. Má»™t số nền tảng video ngắn cÅ©ng khai thác thông tin, hình ảnh Ä‘ã đăng tải trên cÆ¡ quan báo chí. Đã có nhiều video ngắn theo dạng cắt cúp thông tin, ảnh từ nhiều cÆ¡ quan báo chí khác nhau để tổng hợp thành video riêng. Thá»±c tế cho thấy hiện nay có hàng loạt các Fanpage có lượng người theo dõi lá»›n vá»›i hàng triệu thành viên, thường xuyên thêm thắt, bóp méo thông tin báo chí đăng nhằm mục Ä‘ích định hÆ°á»›ng dÆ° luận theo chiều hÆ°á»›ng khác. Những bức ảnh được gắn logo của cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng bị cắt bỏ, thêm thông tin logo của trang fanpage Ä‘ó và họ coi sản phẩm này nhÆ° của chính họ sản xuất.

NhÆ° năm 2023, bài viết “Khu tập thể tồi tàn, khát ánh sáng mặt trời nằm ngay cạnh hồ GÆ°Æ¡m” của Báo Ä‘iện tá»­ Dân trí sau khi đăng tải Ä‘ã bị hàng loạt trang mạng xã há»™i sá»­ dụng hình ảnh nhÆ°ng cắt hết logo. Má»™t kênh Fanpage khác sau khi đăng 1 tiếng Ä‘ã thu hút 23.000 lượt yêu thích, 2.300 bình luận và hÆ¡n 200 lượt chia sẻ. Ngoài ra, bài viết còn bị má»™t số đối tượng đăng lên mạng xã há»™i về bất Ä‘á»™ng sản nhằm mục Ä‘ích kinh doanh bất Ä‘á»™ng sản.

Nhà báo Phạm Tuấn Anh nhận định: Những bài viết, những bức ảnh của cÆ¡ quan báo chí được cắt ghép, chỉnh sá»­a và đăng tải lên trên những trang có hàng trăm nghìn, hàng triệu lượt theo dõi, lượng xem sẽ thu hút doanh thu quảng cáo lá»›n, những doanh thu này chính là dá»±a trên mồ hôi công sức, sá»± sáng tạo của người làm báo, của các tòa soạn báo chí. Được biết, dù Ä‘ã có các quy định pháp luật về bản quyền báo chí vá»›i nhiều lần sá»­a, tùy vào mức Ä‘á»™ vi phạm, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sá»±, tuy nhiên ý thức tuân thủ bản quyền ở nhiều đối tượng vẫn chÆ°a được cao. Nhiều Ä‘á»™c giả tiếp nhận thông tin nhÆ°ng không có những kiến thức, kỹ năng để phân biệt Ä‘âu là thông tin chính thống, thông tin không có bản quyền.

Báo chí cần phải đấu tranh để thu về nguồn lợi tài chính xứng Ä‘áng

Từ thá»±c trạng Ä‘ó, Tổng Biên tập Báo Dân trí Phạm Tuấn Anh cÅ©ng Ä‘Æ°a ra 4 nhóm giải pháp để hạn chế tình trạng các nền tảng mạng xã há»™i vi phạm bản quyền báo chí trong Ä‘ó nhấn mạnh vào tinh thần chủ Ä‘á»™ng của các cÆ¡ quan báo chí. Ông cho rằng, các cÆ¡ quan báo chí cần chủ Ä‘á»™ng áp dụng các giải pháp công nghệ để tá»± bảo vệ và cảnh báo khi tin, bài của bên mình bị lấy mà chÆ°a được sá»± đồng ý.

Ngoài ra, cần chủ Ä‘á»™ng đấu tranh công khai, trá»±c diện các cá nhân và tổ chức có hành vi vi phạm bản quyền trên báo chí. Bên cạnh Ä‘ó, có thể ủy quyền cho bên thứ 3 (luật sÆ°, tổ chức hành nghề luật, tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp được cấp phép) nhằm bảo vệ quyền lợi của mình theo cách chuyên nghiệp nhất. Đặc biệt là việc hình thành trung tâm bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí có sá»± tham gia của các bên báo chí, công nghệ và cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c.

Ở má»™t góc Ä‘á»™ khác, nhà báo Nguyá»…n Ngọc Toàn - Tổng Biên tập báo Thanh Niên cho rằng: “Dù không phải toàn bá»™, nhÆ°ng hiện tượng này không thể phủ nhận Ä‘ây chính là má»™t trong những nguyên nhân dẫn đến sá»± sa sút về doanh thu của các cÆ¡ quan báo chí Ä‘àng hoàng. NÆ¡i chúng tôi hằng ngày phải trả nhuận bút cho phóng viên tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i chất lượng lao Ä‘á»™ng của họ, trả phí bản quyền các bản tin thông tấn trong và ngoài nÆ°á»›c, cÅ©ng nhÆ° vô số chi phí khác”.

Vá»›i kinh nghiệm từ thá»±c tiá»…n, nhà báo Nguyá»…n Ngọc Toàn đề xuất việc hình thành má»™t liên minh bản quyền báo chí. Cụ thể vấn đề này ông cho rằng, liên minh phải đảm bảo được rằng, Ä‘ây phải là liên minh của tất cả các cÆ¡ quan báo chí để hiệu lá»±c thá»±c tế của nó mang tính bao trùm. Liên minh phải kết nối vá»›i cả các cÆ¡ quan bảo vệ pháp luật, cÆ¡ quan quản lý báo chí - truyền thông cÅ©ng nhÆ° các doanh nghiệp, tổ chức có lợi ích trong ngành báo chí - truyền thông. Đồng thời, liên minh phải thống nhất được những “luật chÆ¡i” có tính bắt buá»™c vá»›i tất cả các bên và được cÆ¡ quan nhà nÆ°á»›c có thẩm quyền “bảo chứng” cÅ©ng nhÆ° đứng ra làm “trọng tài” phân xá»­ khi cần Ä‘Æ°a ra những quyết định chế tài.

Ngoài ra, cần phát huy tính chất “hiệp há»™i” của liên minh để má»™t số chế tài không nhất thiết thông qua cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c mà vẫn đạt được hiệu quả răn Ä‘e. Hoạt Ä‘á»™ng của liên minh không chỉ mang tính “hÆ°á»›ng ná»™i” giữa các thành viên mà cần bao gồm mục tiêu giáo dục, nâng cao nhận thức và vận Ä‘á»™ng chính sách về bản quyền báo chí…Ông Toàn cho rằng, việc hình thành liên minh phải bắt đầu ngay, bắt đầu bằng việc xây dá»±ng Ä‘á»™i ngÅ© chuyên gia am hiểu luật pháp, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đề xuất lá»™ trình khả thi.

Đồng tình vá»›i ý tưởng của Tổng Biên tập Báo Thanh Niên, bà Phạm Thị Kim Oanh - Phó Cục trưởng Cục Bản quyền (Bá»™ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) khẳng định, trong bối cảnh nghệ 4.0, vấn đề bản quyền Ä‘ang ngày càng trở nên cấp bách. Chúng ta không thể phủ nhận những tiện ích mà mạng xã há»™i mang đến, lan tỏa những Ä‘iều tốt đẹp, tạo nên hiệu ứng tích cá»±c cho cá»™ng đồng, đặc biệt vá»›i xu hÆ°á»›ng tÆ°Æ¡ng tác nhanh, liên kết nhiều người dùng. Tuy nhiên, bên cạnh Ä‘ó, cÅ©ng tồn tại nhiều tiêu cá»±c cần phải giải quyết.

Bà Phạm Thị Kim Oanh cho biết: Phần lá»›n các trang mạng xã há»™i khai thác các tác phẩm báo chí của các cÆ¡ quan báo chí mà không thá»±c hiện nghÄ©a vụ bản quyền. Tác phẩm báo chí là má»™t trong những loại hình Ä‘ã được bảo há»™ quyền tác giả theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ, các sản phẩm mang tính Ä‘á»™c quyền của các tác giả, các chủ sở hữu. Bất kỳ ai sao chép má»™t phần hay toàn bá»™ cÅ©ng phải có sá»± đồng ý, Ä‘ây là nguyên tắc bất di bất dịch.

“Ngoài việc áp dụng các quy định pháp luật, việc ký kết giữa các bên, chúng ta cần các hiệp há»™i, các tổ chức đại diện cho các cÆ¡ quan báo chí, họ thay mặt để bảo vệ quyền và lợi ích. Đứng ra yêu cầu các bên khi khai thác sá»­ dụng phải trả tiền bản quyền theo Ä‘úng các quy định. Thá»±c tế, những Ä‘Æ¡n vị vi phạm bản quyền vẫn nhận những món lợi nhuận khổng lồ trong khi nguồn thu của các cÆ¡ quan báo chí không còn. Chúng ta cần phải đấu tranh để thu về nguồn lợi tài chính mà chính chúng ta Ä‘ã phải bỏ ra, thá»±c tế người làm báo Ä‘ã rất vất vả, bỏ công sức để có được những tác phẩm báo chí” - bà Phạm Thị Kim Oanh nhấn mạnh.

Theo Lê Tâm/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/chong-vi-pham-ban-quyen-can-tinh-than-chu-dong-cua-cac-co-quan-bao-chi-post291277.html