Việt Nam được Ä‘ánh giá là nÆ°á»›c tăng trưởng xuất khẩu vượt bậc trong khu vá»±c trong năm 2023. Ảnh: TTXVN

Vào năm 1974 quy mô nền kinh tế của cả miền Bắc và miền Nam cá»™ng lại chÆ°a đầy 22 tá»· USD. Trong giai Ä‘oạn 1976-1980 GDP chỉ tăng trung bình 1,4%. Đến năm 2023, quy mô GDP ở mức 430 tá»· USD, tốc Ä‘á»™ tăng trưởng GDP đạt 5,05%. Trong quý I năm 2024 nền kinh tế đạt mức tăng trưởng 5,66%. 

Hành trình hÆ°á»›ng tá»›i nền kinh tế thứ 20 thế giá»›i

Tính từ thời Ä‘iểm năm 1975, Việt Nam có xuất phát Ä‘iểm là bị hai cuá»™c chiến tranh lá»›n tàn phá, nền kinh tế lạc hậu, phụ thuá»™c vào viện trợ và nông nghiệp. Các khoản vay nợ và viện trợ nÆ°á»›c ngoài chiếm hÆ¡n 63% ngân sách.

Trong giai Ä‘oạn 1976-1980 tốc Ä‘á»™ tăng GDP chỉ đạt 1,4%, thậm chí năm 1980 mức tăng GDP là âm 1%. CÅ©ng trong năm này chúng ta nhập khẩu 1,57 triệu tấn lÆ°Æ¡ng thá»±c.

Việc thá»±c hiện kế hoạch kinh tế 5 năm 1976-1980 gặp khó khăn. Nguồn viện trợ từ các nÆ°á»›c xã há»™i chủ nghÄ©a giảm sút rất mạnh, Trung Quốc ngừng viện trợ hoàn toàn cho Việt Nam từ năm 1977.

Hai cuá»™c chiến tranh biên giá»›i ở phía Nam và phía Bắc năm 1979 khiến chi phí quốc phòng của đất nÆ°á»›c tăng vọt trong khi nguồn viện trợ từ bên ngoài bị Ä‘ình lại.

CÅ©ng trong năm này Đảng và Nhà nÆ°á»›c ta bắt đầu Ä‘Æ°a ra má»™t số thay đổi về chính sách quản lý kinh tế.

Tháng 9/1979, Ban chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng khóa IV tiến hành há»™i nghị lần thứ 6, ra Nghị quyết số 20-NQ/TW vá»›i ná»™i dung: Cho phép kết hợp cÆ¡ chế kế hoạch hóa vá»›i cÆ¡ chế thị trường; sá»­ dụng lại kinh tế tÆ° nhân bao gồm cả tÆ° bản tÆ° nhân dÆ°á»›i sá»± quản lý của Nhà nÆ°á»›c… Đây được xem là bÆ°á»›c Ä‘á»™t phá thứ nhất về tÆ° duy và quan Ä‘iểm kinh tế.

Tiếp Ä‘ó, Há»™i nghị Trung Æ°Æ¡ng 9 khóa IV (tháng 12/1980) quyết định mở rá»™ng thá»±c hiện và hoàn thiện khoán sản phẩm trong nông nghiệp. Ngày 13/1/1981, Ban Bí thÆ° Trung Æ°Æ¡ng Đảng ra Chỉ thị 100-CT/TW về Cải tiến công tác khoán, mở rá»™ng "khoán sản phẩm đến nhóm lao Ä‘á»™ng và người lao Ä‘á»™ng" trong hợp tác xã nông nghiệp. Chỉ thị này cho phép áp dụng chế Ä‘á»™ khoán trong toàn bá»™ nền nông nghiệp cả nÆ°á»›c, gọi tắt là Khoán 100.

Từ năm 1981 kinh tế Việt Nam khởi sắc. Sản lượng lÆ°Æ¡ng thá»±c tăng mạnh, giá trị sản lượng công nghiệp tăng khá, thâm hụt thÆ°Æ¡ng mại giảm Ä‘áng kể.

Tuy nhiên, đến cuối năm 1985 và trong năm 1986 kế hoạch cải cách giá - lÆ°Æ¡ng - tiền không đạt kết quả do sá»± chắp vá giữa cải cách vá»›i mô hình cÅ©, gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Mặt khác, chính sá»± khủng hoảng này Ä‘ã làm cho Đảng và Nhà nÆ°á»›c ta nhận ra rằng Ä‘ã cải cách là phải cải cách triệt để.  

Đại há»™i lần thứ VI của Đảng (tháng 12/1986) Ä‘ã Ä‘Æ°a ra những chủ trÆ°Æ¡ng cải cách, đổi má»›i mang tính lịch sá»­ - chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, hoạt Ä‘á»™ng theo cÆ¡ chế thị trường, có sá»± quản lý của Nhà nÆ°á»›c và định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a.

Trong giai Ä‘oạn 1986-2000 tổng sản phẩm trong nÆ°á»›c bình quân má»—i năm tăng 6,51%. CÆ¡ cấu kinh tế từng bÆ°á»›c chuyển dịch theo hÆ°á»›ng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoá.

Giai Ä‘oạn từ năm 2001 đến nay là thời kỳ Việt Nam phát triển kinh tế mạnh mẽ và há»™i nhập quốc tế sâu rá»™ng. GDP năm 2019 tăng gấp 12,5 lần so vá»›i năm 2001. Tốc Ä‘á»™ tăng GDP bình quân năm trong giai Ä‘oạn 2001-2010 đạt 7,26%.

Từ năm 2008 nÆ°á»›c ta Ä‘ã ra khỏi nhóm nÆ°á»›c có thu nhập thấp để gia nhập nhóm nÆ°á»›c có thu nhập trung bình thấp. GDP bình quân đầu người năm 2019 đạt 2.715 USD, gấp 15 lần so vá»›i năm 1990. Tá»· lệ nghèo chung của Việt Nam tính theo cách của Ngân hàng Thế giá»›i (WB) ở mức là 28,9% vào năm 2002, đến năm 2018 Ä‘ã giảm xuống 6,7%.

Năm 2019, Việt Nam đứng thứ 8 thế giá»›i và thứ 2 trong khu vá»±c ASEAN về tốc Ä‘á»™ tăng trưởng GDP, là má»™t trong 30 nÆ°á»›c có mức tăng trưởng xuất, nhập khẩu cao và là nền kinh tế có quy mô xuất khẩu thứ 22 trên thế giá»›i.  

Đến năm 2023, số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, quy mô GDP theo giá hiện hành đạt hÆ¡n 10.221 nghìn tá»· đồng, tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng 430 tá»· USD. NhÆ° vậy, quy mô kinh tế Việt Nam trong năm ngoái xếp thứ 34 trên thế giá»›i theo bảng xếp hạng của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh (CEBR) có trụ sở ở Anh.

Còn tính theo GDP PPP (GDP theo sức mua tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng) thì thành tá»±u kinh tế của nÆ°á»›c ta còn ấn tượng hÆ¡n nhiều.

Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết, trong năm 2023 Việt Nam xếp thứ 3 Đông Nam Á vá»›i quy mô GDP PPP đạt khoảng 1.438 tá»· USD, sau Indonesia (4.391 tá»· USD), Thái Lan (1.563 tá»· USD), xếp thứ 25 trên thế giá»›i. NhÆ° vậy, quy mô GDP PPP của Việt Nam Ä‘ã vượt Hà Lan và Thụy Sỹ.

Đến năm 2026, quy mô GDP PPP của Việt Nam được dá»± báo sẽ đạt khoảng 1.833 tá»· USD, vượt qua Thái Lan và xếp thứ 2 trong khu vá»±c Đông Nam Á, sau Indonesia.

Còn đến năm 2029, quy mô GDP PPP của Việt Nam được dá»± báo sẽ đạt 2.343 tá»· USD, vượt qua Ôxtrâylia và Ba Lan, xếp thứ 20 trên thế giá»›i.

“Thành đồng Tổ quốc" trong phát triển kinh tế

Nam Bá»™ nói chung và các tỉnh đồng bằng sông Cá»­u Long nói riêng được Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi là “Thành đồng Tổ quốc", là nÆ¡i “Ä‘i trÆ°á»›c về sau” trong chiến tranh chống Mỹ, cứu nÆ°á»›c. Khi chiến tranh kết thúc, miền đất cá»±c Nam há»™i đủ những yếu tố cần thiết để trở thành má»™t trong những vùng kinh tế trọng Ä‘iểm của cả nÆ°á»›c.

Tuy nhiên, đồng bằng sông Cá»­u Long hiện tại vẫn còn nhiều cÆ¡ há»™i phát triển so vá»›i tiềm năng, lợi thế. Để giải quyết các Ä‘iểm nghẽn về kết cấu hạ tầng, Bá»™ Giao thông Vận tải Ä‘ã triển khai kế hoạch đầu tÆ° phát triển kết cấu hạ tầng giao thông ở đồng bằng sông Cá»­u Long giai Ä‘oạn 2021 – 2025. Kế hoạch này cÅ©ng là nhằm hiện thá»±c hóa Quyết định số 287/QĐ-TTg ngày 28/02/2022 của Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch vùng đồng bằng sông Cá»­u Long thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Vốn ngân sách Trung Æ°Æ¡ng đầu tÆ° cho vùng tăng lên mức 86.000 tá»· đồng, bằng 22% của cả nÆ°á»›c, tăng gấp 2,6 lần so vá»›i giai Ä‘oạn 2016 – 2020. Riêng vốn đầu tÆ° hệ thống đường cao tốc lên tá»›i 42.647 tá»· đồng, chiếm 20% vốn đầu tÆ° đường cao tốc của cả nÆ°á»›c, gấp 14 lần so vá»›i giai Ä‘oạn 2016 - 2020.

Năm 2023 là thời Ä‘iểm các dá»± án cao tốc má»›i đồng loạt được khởi công, gồm các tuyến Cần ThÆ¡ - Cà Mau dài 111 km, tuyến cao tốc trục ngang Châu Đốc - Cần ThÆ¡ - Sóc Trăng dài 188 km.

Các tuyến trục ngang Mỹ An - Cao Lãnh và Cao Lãnh - An Hữu sẽ được khởi công trong năm 2024. Hai tuyến Thành phố Hồ Chí Minh - Trung LÆ°Æ¡ng và Trung LÆ°Æ¡ng - Mỹ Thuận Ä‘ang được đầu tÆ° mở rá»™ng.

Dá»± án cầu Rạch Miá»…u 2 nối Tiền Giang - Bến Tre Ä‘i các tỉnh đồng bằng sông Cá»­u Long Ä‘ang được thi công, dá»± kiến sẽ hoàn thành vào năm 2026. Dá»± án cầu Mỹ Thuận 2 (cầu cao tốc) Ä‘ã hoàn thành cùng vá»›i đường cao tốc Mỹ Thuận - Cần ThÆ¡ vào cuối năm 2023.

Dá»± án cầu Đại Ngãi qua sông Hậu nối Trà Vinh vá»›i Sóc Trăng trên tuyến Quốc lá»™ 60 Ä‘i các tỉnh đồng bằng sông Cá»­u Long vá»›i tổng mức đầu tÆ° hÆ¡n 8.000 tá»· đồng Ä‘ã được khởi công vào ngày 15/10/2023 và dá»± kiến hoàn thành năm 2026...