Phóng viên tác nghiệp tại phiên xét xá»­ vụ án “chuyến bay giải cứu” qua màn hình trong phòng báo chí. Ảnh: Danh Lam

Không chỉ khó khăn khi tác nghiệp mà còn có thể gặp “rủi ro”

Thá»±c tế trong thời gian gần Ä‘ây nhiều phiên tòa xét xá»­ công khai, phóng viên đến tác nghiệp bị làm khó hoặc cấm mang máy tính, ghi âm, ghi hình vào phòng báo chí. Là người Ä‘i dá»± và Ä‘Æ°a tin khá nhiều phiên tòa, nhà báo VÅ© Liá»…u (Báo Ä‘iện tá»­ VTC News) cho biết, việc cấm nhà báo ghi âm, ghi hình, chỉ ghi chép bằng giấy bút được không ít phiên tòa áp dụng, nhất là các đại án được dÆ° luận quan tâm.

Theo nhà báo VÅ© Liá»…u, việc nhà báo không được ghi âm, ghi hình không chỉ khó khăn khi tác nghiệp mà còn có thể gặp “rủi ro” nếu không có tÆ° liệu, tài liệu ghi lại trong phiên tòa. Nếu người có nghÄ©a vụ liên quan trong phiên tòa có ý kiến hoặc kiện ná»™i dung thông tin thì nhà báo cÅ©ng không có gì để chứng minh.

Nhà báo VÅ© Liá»…u phân tích: Khi tòa xét xá»­, có Ä‘oạn lời khai quan trọng của bị cáo nhÆ°ng báo chí chép tay không kịp, khi rời khỏi phòng tác nghiệp, các phóng viên hỏi nhau, thấy không khá»›p nên không ai dám Ä‘Æ°a vào bài. Từ Ä‘ó cÅ©ng làm hạn chế việc tiếp nhận thông tin, diá»…n biến phiên xét xá»­ của Ä‘á»™c giả.

Thá»±c tế cho thấy nhiều phiên tòa được xét xá»­ thu qua hệ thống âm thanh không rõ ràng, camera bị mờ. Các phóng viên không thể nghe thấy chủ tọa, bị cáo và các bên liên quan nói gì. Khi tác nghiệp tại tòa, nếu chép tay, phóng viên chỉ có thể gạch ý để kịp viết Ä‘uổi theo lời khai, dẫn đến khi viết bài, phóng viên không thể đảm bảo thông tin mình vừa tiếp nhận là chính xác. Việc chỉ được ghi chép bằng tay tại phiên tòa hoàn toàn Ä‘i ngược vá»›i xu thế ở thời đại công nghệ hiện nay.

Đối vá»›i thể loại truyền hình, báo ảnh cÅ©ng gặp nhiều bất lợi, phóng viên không thể vào tiếp cận để lấy hình ảnh phía bên trong phiên tòa Ä‘ang diá»…n ra, dù chỉ ít phút. Trong khi Ä‘ó đối vá»›i những thể loại này hình ảnh là Ä‘iều cần thiết hÆ¡n cả. Những hình ảnh thá»±c tế, trá»±c quan tại phiên tòa sẽ truyền tải thông tin chính xác đến người dân.

Xung quanh vấn đề này, Luật sÆ° Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sÆ° Chính pháp, Đoàn Luật sÆ° Thành phố Hà Ná»™i cho biết, những thông tin hình ảnh và báo chí truyền tải từ phiên tòa cÅ©ng là má»™t hình thức tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật để nâng cao trình Ä‘á»™ nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của công dân. Những vụ án lá»›n diá»…n ra trong thời gian qua được báo chí Ä‘Æ°a tin thường xuyên, liên tục và chi tiết diá»…n biến phiên tòa là tÆ° liệu quan trọng cho công tác nghiên cứu tuyên truyền về pháp luật cÅ©ng nhÆ° nâng cao trình Ä‘á»™ nhận thức hiểu biết của Nhân dân về hoạt Ä‘á»™ng tố tụng ở Việt Nam.

“Nếu quy định hạn chế việc ghi hình, ghi âm tại phiên tòa, trao tất cả quyền quyết định có được ghi âm ghi hình hay không cho chủ tọa phiên tòa mà không quy định về căn cứ, về lý do và trách nhiệm pháp lý thì rõ ràng quyền tá»± do dân chủ mà Hiến pháp Ä‘ã quy định sẽ không được đảm bảo. Đặc biệt là quyền tiếp cận thông tin, quyền tá»± do báo chí, quyền giám sát của Nhân dân đối vá»›i hoạt Ä‘á»™ng xét xá»­ của tòa án, góp phần mang lại lợi ích cho xã há»™i” - luật sÆ° Đặng Văn Cường chia sẻ thêm.

Đảm bảo quyền tÆ° pháp kịp thời, công bằng, vô tÆ°, khách quan

Luôn bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp của há»™i viên nhà báo, vừa qua Há»™i Nhà báo Việt Nam có công văn nêu ý kiến gửi Thường trá»±c Ủy ban TÆ° pháp Quốc há»™i vêÌ€ các nôÌ£i dung nêu tại Khoản 3, 4, 5 Điều 141 dá»± thảo Luật Tổ chức TAND (sá»­a đổi).

HôÌ£i NhaÌ€ báo ViêÌ£t Nam nhận thấy cần đảm bảo cho phóng viên các cÆ¡ quan báo chí được tiếp cận (ghi âm, ghi hình) diá»…n biến phiên tòa từ lúc khai mạc cho đến khi kết thúc phiên tòa. Đồng thời, khi phóng viên tác nghiệp cần đảm bảo các quyền nhân thân của những người dá»± phiên tòa, thá»±c hiện Ä‘úng quy định pháp luật liên quan. Được biết, Ä‘ây không phải lâÌ€n Ä‘âÌ€u tiên HôÌ£i NhaÌ€ báo ViêÌ£t Nam Ä‘êÌ€ xuất câÌ€n bảo Ä‘ảm Ä‘iêÌ€u kiêÌ£n thuâÌ£n lÆ¡Ì£i nhất cho hoaÌ£t Ä‘ôÌ£ng tác nghiêÌ£p của nhaÌ€ báo khi xây dÆ°Ì£ng các LuâÌ£t, pháp lêÌ£nh liên quan Ä‘ến hoaÌ£t Ä‘ôÌ£ng báo chí, ngÆ°Æ¡Ì€i laÌ€m báo.

Phóng viên nhà báo đứng từ xa để tác nghiệp trong vụ án TrÆ°Æ¡ng Mỹ Lan và đồng phạm. Ảnh: Ngọc Thạch

CÅ©ng liên quan đến ná»™i dung quy định về hoạt Ä‘á»™ng của báo chí tại phiên tòa trong dá»± thảo Luật Tổ chức TAND (sá»­a đổi), má»›i Ä‘ây, Bá»™ Thông tin và Truyền thông (TT-TT) Ä‘ã có văn bản góp ý về vấn đề này.

Theo Bá»™ TT-TT, tại Ä‘iểm d Khoản 2 Điều 25 Luật Báo chí quy định: “được hoạt Ä‘á»™ng nghiệp vụ báo chí tại các phiên tòa xét xá»­ công khai; được bố trí khu vá»±c riêng để tác nghiệp; được liên lạc trá»±c tiếp vá»›i người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng để lấy tin, phỏng vấn theo quy định của pháp luật”. Ngoài ra, tại Điều 5 dá»± thảo Luật Tổ chức TAND (sá»­a đổi) xác định nguyên tắc tổ chức và hoạt Ä‘á»™ng của TAND là: “thá»±c thi quyền tÆ° pháp kịp thời, công bằng, công khai, vô tÆ°, khách quan”.

Do Ä‘ó, Bá»™ TT-TT Ä‘ã có văn bản đề nghị Thường trá»±c Ủy ban TÆ° pháp Quốc há»™i nghiên cứu, cân nhắc, xem xét có quy định riêng về hoạt Ä‘á»™ng báo chí tại phiên tòa. Trong Ä‘ó, đảm bảo nguyên tắc nhà báo, phóng viên tác nghiệp tại phiên tòa xét xá»­ công khai được tiếp cận diá»…n biến phiên tòa, ghi âm, ghi hình chấp hành các quy định pháp luật về báo chí, ná»™i quy phiên tòa; đảm bảo quy định về bí mật đời tÆ° cá nhân; tính Ä‘á»™c lập, khách quan của tòa án, nguyên tắc suy Ä‘oán vô tá»™i và các quy định pháp luật khác.

Chia sẻ vá»›i phóng viên Báo Nhà báo & Công luận về ná»™i dung này, bà Đặng Thị PhÆ°Æ¡ng Thảo - Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bá»™ TT-TT) cho biết: “Báo chí là lÄ©nh vá»±c hoạt Ä‘á»™ng rất đặc thù, ngoài quy định chung trong hệ thống văn bản pháp luật, còn có quy định riêng tại Luật Báo chí. Theo Ä‘ó, báo chí có đặc quyền về tiếp cận nguồn tin và có trách nhiệm vá»›i nguồn tin, thông tin của mình. Nếu dá»± thảo luật Tổ chức TAND quy định hạn chế ghi âm, ghi hình hoặc chỉ dá»± khai mạc sẽ làm ảnh hưởng tá»›i tác nghiệp của báo chí. Điều này cÅ©ng ảnh hưởng tá»›i quyền lợi của bạn đọc, người xem”.

“Để đảm bảo quyền tÆ° pháp kịp thời, công bằng, vô tÆ°, khách quan, cÆ¡ quan soạn thảo nên tính đến quy định cụ thể cho báo chí vừa Ä‘úng quy định của luật Tổ chức TAND vừa đảm bảo quy định của Luật Báo chí. Trong thá»±c tiá»…n khi có yêu cầu cần thiết liên quan đến việc đảm bảo an ninh quốc gia, đảm bảo phát triển kinh tế - xã há»™i, Bá»™ TT-TT và Ban Tuyên giáo luôn có sá»± phối hợp vá»›i các bá»™, ngành để định hÆ°á»›ng, cÅ©ng nhÆ° cung cấp thông tin cho báo chí và có những yêu cầu về tác nghiệp để đảm bảo ná»™i dung này” - bà Thảo cho biết thêm.

Theo Lê Tâm/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/bao-chi-co-dac-quyen-ve-tiep-can-nguon-tin-va-co-trach-nhiem-voi-nguon-tin-post296514.html