Báo chí - truyền thông Ä‘ang thay đổi vá»›i tốc Ä‘á»™ chóng mặt bởi sá»± phát triển quá nhanh của công nghệ.

Đa nhiệm và Ä‘a năng

Ngày nay, để làm nghề chuyên nghiệp, các nhà báo cần phải có nhiều lá»›p phẩm chất, trong Ä‘ó có lá»›p phẩm chất về tri thức và kỹ năng, bao gồm việc cập nhật những tri thức má»›i của thời đại, và khả năng tích hợp Ä‘a kỹ năng. Các nhà báo phải luôn luôn cập nhật những gì má»›i nhất trong môi trường truyền thông số. Nói nhÆ° nhà báo nổi tiếng người Anh David Randall thì “bạn phải quăng mình vào thế giá»›i số”.

Bàn về công việc thá»±c tế tại các cÆ¡ quan báo chí, nhà báo Nguyá»…n Thu Hà - Phó Giám đốc Trung tâm Sản xuất và Phát triển Ná»™i dung số, Đài Truyền hình Việt Nam cho biết, ở nhiều tòa soạn báo và Ä‘ài truyền hình, phóng viên bao gồm cả những người lâu năm và những người trẻ đều Ä‘ã tác nghiệp theo phÆ°Æ¡ng thức “Ä‘i 1 về 3”, có nghÄ©a là má»™t ê kíp Ä‘i sản xuất 3 sản phẩm báo chí cho các nền tảng khác nhau.

Các nhà báo cÅ©ng cần có những kỹ năng Mojo - báo chí di Ä‘á»™ng và “tÆ° duy mobile”, đồng thời phải sá»›m sá»­ dụng trí tuệ nhân tạo nhÆ° những trợ lý đắc lá»±c trong quá trình tác nghiệp. Sao cho “công nghệ có thể giải phóng người làm truyền thông khỏi những việc lặp lại, cho họ nhiều thời gian hÆ¡n để sáng tạo”.

Nhà báo Nguyá»…n Thu Hà chia sẻ, tác giả Norman Zafra từ Đại học tổng hợp Aucklan dùng khái niệm “ban nhạc chỉ có má»™t người” - one man band để mô tả công việc của nhà báo trong môi trường truyền thống số.

“Họ phải trở nên Ä‘a nhiệm và Ä‘a năng. Họ cùng lúc vừa làm biên tập, vừa quay phim, chụp ảnh, vừa dá»±ng, đọc, làm đồ họa, xuất bản lên các nền tảng, và cả quảng bá cho các sản phẩm báo chí cÅ©ng nhÆ° tÆ°Æ¡ng tác và trả lời bạn đọc...

Tuy nhiên, nắm vững công nghệ cÅ©ng chÆ°a đủ để nhà báo có thể sinh tồn trong môi trường truyền thông số. Điều khó nhất đối vá»›i các tòa soạn và các nhà báo không phải là công nghệ, bởi công nghệ Ä‘ang ngày má»™t trở nên dá»… hÆ¡n, nhanh hÆ¡n và tốt hÆ¡n. Điều khó nhất là các nhà báo phải có khả năng hiểu và suy nghÄ© xuyên phÆ°Æ¡ng tiện và trở ngại nằm ở chính tố chất bản thể riêng của các nhà báo” - nhà báo Nguyá»…n Thu Hà nhận định. 

Trong thời đại truyền thông số, nhà báo vừa phải giữ vững những giá trị của nghề báo chân chính để trở thành Ä‘iểm tá»±a khi công chúng quay trở lại sau những mệt mỏi giữa đại dÆ°Æ¡ng tin giả. Nhà báo Thu Hà cho rằng, báo chí phải thá»±c sá»± chất lượng, các tác phẩm báo chí phải đạt tiêu chí “thông thái”, giúp nâng cao nhận thức và cả đạo đức cho xã há»™i.

Giờ Ä‘ây các nhà báo không còn lợi thế so vá»›i cá»™ng đồng mạng trong tốc Ä‘á»™ Ä‘Æ°a tin cÅ©ng nhÆ° phÆ°Æ¡ng thức Ä‘Æ°a tin Ä‘a dạng, Ä‘a chiều và sáng tạo. Nhà báo chỉ có thể phát huy giá trị thông qua các sản phẩm báo chí tin cậy, sâu sắc, có tính phát hiện, đồng thời luôn Ä‘úng đắn và tuân thủ các giá trị đạo đức.

“Trong thời đại số, hai “vÅ© khí” quan trọng mà má»™t tòa soạn cần mài giÅ©a thật sắc bén chính là các tác phẩm báo chí Ä‘iều tra và các tác phẩm báo chí phân tích bình luận. Muốn vậy, các nhà báo phải là Ä‘áp ứng được những tiêu chuẩn cao cả về phong cách, kiến thức, tinh thần dấn thân, cách diá»…n ngôn, có đầy đủ bằng chứng thuyết phục, biết Ä‘Æ°a vấn đề má»™t cách logic, và phải có bản sắc riêng” - nhà báo Thu Hà nói.

Theo nhà báo Nguyá»…n Thu Hà, việc của các nhà báo không còn là Ä‘Æ°a tin, bởi sá»± kiện thường được Ä‘Æ°a tin nhanh chóng trên mạng xã há»™i mà phải trở thành các nhà Ä‘iều tra, các nhà phân tích bình luận để phản biện, lý giải, dá»± báo, dẫn dắt quan Ä‘iểm và định hÆ°á»›ng dÆ° luận má»™t cách ấn tượng. Äiều Ä‘ó đặt ra yêu cầu cần đổi má»›i mục tiêu và phÆ°Æ¡ng pháp Ä‘ào tạo báo chí - truyền thông để tạo ra nguồn nhân lá»±c có thể Ä‘áp ứng kịp thời vá»›i sá»± thay đổi của báo chí - truyền thông trong thời đại số.

Giải pháp ba chân kiềng

Ông Lê Xuân Trung - Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ nhận định, báo chí ngày nay không còn giá»›i hạn trong 4 loại hình cÆ¡ bản: báo in, báo nói, báo hình và báo Ä‘iện tá»­ mà còn xuất hiện nhiều loại hình má»›i nhÆ° báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, báo chí dữ liệu, báo chí tá»± Ä‘á»™ng hay các hoạt Ä‘á»™ng truyền thông có tính báo chí nhÆ° mạng xã há»™i, app tổng hợp tin...

“Giải pháp tốt nhất là hình thành mạng lÆ°á»›i Ä‘ào tạo báo chí gồm ba chân kiềng: cÆ¡ sở Ä‘ào tạo - các trường đại học - cao đẳng; các cÆ¡ quan báo chí và các công ty công nghệ liên quan đến báo chí - truyền thông. Ba chân kiềng bổ sung cho nhau” - ông Lê Xuân Trung cho biết.

Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ phân tích, chân kiềng thứ nhất là cÆ¡ sở Ä‘ào tạo báo chí - truyền thông có thế mạnh về Ä‘ào tạo chuyên nghiệp, bài bản từ tuyển sinh đầu vào, tổ chức giảng dạy, thi cá»­, Ä‘ánh giá sinh viên cho đến cấp bằng tốt nghiệp. Tuy nhiên, các trường đại học, cao đẳng thường Ä‘ào tạo hàn lâm, thiên về lý thuyết, không thể cập nhật những thay đổi nhanh chóng về các sản phẩm báo chí và cÅ©ng không đủ phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘iều kiện cho sinh viên thá»±c hành các sản phẩm báo chí, đặc biệt là các sản phẩm báo chí má»›i.

Ở chân kiềng thứ hai, các cÆ¡ quan báo chí sẵn sàng bổ sung cho các trường về phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘iều kiện thá»±c hành các sản phẩm báo chí. Nếu các sản phẩm báo chí của sinh viên đạt yêu cầu có thể xuất bản ngay và Ä‘o lường ngay được hiệu quả của các sản phẩm báo chí Ä‘ó từ phản hồi của người dùng. Các cÆ¡ quan báo chí vá»›i má»™t Ä‘á»™i ngÅ© nhà báo chuyên nghiệp có thể hÆ°á»›ng dẫn, tÆ° vấn, chia sẻ cho sinh viên những kinh nghiệm xÆ°Æ¡ng máu trong quá trình hành nghề của họ để sinh viên biết thêm những bài học nghề nghiệp từ lao Ä‘á»™ng phóng viên trong thá»±c tế cuá»™c sống.

“Sinh viên cÅ©ng có cÆ¡ há»™i đến học tập và làm việc trá»±c tiếp tại tòa soạn để hình dung các vị trí công việc và quy trình làm báo được vận hành nhÆ° thế nào và quen dần vá»›i việc thá»±c hiện các sản phẩm báo chí cụ thể hàng ngày” - ông Lê Xuân Trung cho hay.

Chân kiềng thứ ba, theo nhà báo Lê Xuân Trung là các công ty công nghệ ngày càng chi phối hoạt Ä‘á»™ng báo chí nhiều hÆ¡n trÆ°á»›c Ä‘ây vì công việc làm báo hiện nay gắn chặt vá»›i công nghệ từ phần cứng cho đến phần mềm. Phần cứng không chỉ là máy móc, trang thiết bị bảo đảm cho nhà báo hành nghề mà còn hạ tầng công nghệ để các cÆ¡ quan báo chí hoạt Ä‘á»™ng hiệu quả. Phần mềm ngày càng phong phú, Ä‘a dạng để các nhà báo và các cÆ¡ quan báo chí có sá»­ dụng hàng ngày trong tổ chức, tác nghiệp, xá»­ lý ná»™i dung và xuất bản các sản phẩm báo chí số trên các nền tảng truyền thống lẫn trên không gian mạng.

“Điều Ä‘ó cho thấy các cÆ¡ sở Ä‘ào tạo hiện nay muốn Ä‘i nhanh và Ä‘i xa cần hình thành sá»± liên kết vá»›i các cÆ¡ quan báo chí và các công ty công nghệ để tạo nên mạng lÆ°á»›i Ä‘ào tạo báo chí -  truyền thông liên hoàn trong nghiên cứu và phát triển các mô hình Ä‘ào tạo linh hoạt, phù hợp vá»›i nhu cầu Ä‘ang thay đổi rất nhanh về nguồn nhân lá»±c trong ngành báo chí - truyền thông hiện nay” - Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ nhấn mạnh.

Thá»±c tế cho thấy, chÆ°a bao giờ nghề báo Ä‘òi hỏi nhiều phẩm chất và kỹ năng nhÆ° bây giờ. Vì thế, việc Ä‘ào tạo báo chí - truyền thông không thể chỉ tập trung vào các loại hình báo chí truyền thống mà cần hÆ°á»›ng đến các sản phẩm Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘a nền tảng và phát huy tính sáng tạo trong cách tiếp cận đề tài lẫn cách trình bày ý tưởng và ná»™i dung báo chí - truyền thông sao cho khác biệt, má»›i mẻ thường xuyên.

Theo Hòa Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/khi-nha-bao-quang-minh-vao-the-gioi-so-post302098.html

/