Cách Ä‘ây ít lâu, má»™t nam sinh 17 tuổi ở Hà Ná»™i phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng rối loạn tâm thần, trầm cảm, xÆ¡ hóa phổi, thông khí kém, tắc nghẽn mạn tính nhÆ° ở người hút thuốc lá lâu năm, trong khi trên thá»±c tế nam sinh này má»›i chỉ hút thuốc lá Ä‘iện tá»­ khoảng 1 năm. Trường hợp khác là má»™t sinh viên sau khi sá»­ dụng thuốc lá Ä‘iện tá»­ bá»—ng xuất hiện co giật, bất tỉnh và được Ä‘Æ°a Ä‘i cấp cứu trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp, co giật, tụt huyết áp, suy thận, tổn thÆ°Æ¡ng Ä‘a cÆ¡ quan. Điều nguy hiểm hÆ¡n là cả hai trường hợp trên kết quả xét nghiệm mẫu thuốc lá Ä‘iện tá»­ còn có chứa ma tuý tổng hợp.

Trên Ä‘ây chỉ là má»™t vài trong số rất nhiều các trường hợp ngá»™ Ä‘á»™c liên quan tá»›i thuốc lá Ä‘iện tá»­. Theo báo cáo của Trung tâm Chống Ä‘á»™c, Bệnh viện Bạch Mai, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024 cÆ¡ sở này Ä‘ã tiếp nhận khoảng 100 ca ngá»™ Ä‘á»™c thuốc lá Ä‘iện tá»­, trong khi hai năm trÆ°á»›c Ä‘ó chỉ có gần 130 ca nhập viện vì lý do này. Điều Ä‘áng báo Ä‘á»™ng là tình trạng người sá»­ dụng thuốc lá Ä‘iện tá»­ tại Việt Nam trong những năm gần Ä‘ây có xu hÆ°á»›ng gia tăng, đặc biệt là ở lứa tuổi còn rất trẻ gồm cả nam lẫn nữ, thậm chí có em má»›i chỉ là học sinh phổ thông cÆ¡ sở.

Trên thá»±c tế, việc sá»­ dụng thuốc lá Ä‘iện tá»­ Ä‘ã trở thành trào lÆ°u, đặc biệt là đối vá»›i giá»›i trẻ, trong những năm gần Ä‘ây. Nhiều thanh thiếu niên xem việc hút thuốc lá Ä‘iện tá»­ là để thể hiện sá»± sành Ä‘iệu vá»›i chúng bạn. Theo kết quả khảo sát tại nhiều tỉnh thành do Tổ chức Y tế thế giá»›i (WHO) phối hợp vá»›i Bá»™ Y tế thá»±c hiện, tá»· lệ sá»­ dụng thuốc lá Ä‘iện tá»­ trong giá»›i trẻ gia tăng rất nhanh từ 2,6% năm 2019 lên 3,6% năm 2020 và 8,1% năm 2023 ở nhóm tuổi 13 – 17. Đặc biệt, tá»· lệ sá»­ dụng thuốc lá Ä‘iện tá»­ ở nữ giá»›i tuổi 11 - 18 cÅ©ng lên đến 4,3% năm 2023.

Vá»›i những chiêu thức quảng cáo coi thuốc lá Ä‘iện tá»­ là má»™t giải pháp thay thế thuốc lá truyền thống và có thể giúp người dùng sá»›m bỏ thuốc lá, cùng vá»›i hÆ°Æ¡ng vị hấp dẫn, thiết kế bắt mắt theo xu hÆ°á»›ng công nghệ, “mốt thời thượng” này được giá»›i trẻ Ä‘ón nhận má»™t cách nhanh chóng mà không lường trÆ°á»›c được những nguy hại cho sức khỏe và tinh thần của các em. Thậm chí nhiều người còn quan niệm rằng thuốc lá Ä‘iện tá»­ không gây nghiện và mùi thÆ¡m hÆ°Æ¡ng liệu cÅ©ng rất quyến rÅ© song thá»±c tế thành phần chính của thuốc lá Ä‘iện tá»­ vẫn là nicotine được hoà tan trong dung môi propylene glycol hoặc glycerin rất Ä‘á»™c hại. Mặt khác, thuốc lá Ä‘iện tá»­ vá»›i các ống dung dịch đốt không có định lượng về nồng Ä‘á»™ nicotine và tạp chất, dẫn đến nguy cÆ¡ người sá»­ dụng tăng liều lượng nicotine và gây ra ngá»™ Ä‘á»™c cấp tính. Ngoài ra các loại hÆ°Æ¡ng liệu để tạo mùi thÆ¡m đều là các loại dầu có chứa hoá chất và kim loại có thể gây tổn hại tá»›i phổi. Nguy hiểm hÆ¡n, thuốc lá Ä‘iện tá»­ trá»™n ma túy thế hệ má»›i, khi hút vào đường hô hấp gần nhÆ° hấp thu 100% giống nhÆ° tiêm thẳng vào tÄ©nh mạch. Theo WHO, thuốc lá Ä‘iện tá»­ chứa khoảng 7.000 chất hóa học và là nguyên nhân gây ra 25 nhóm bệnh khác nhau, trong Ä‘ó có ung thÆ°.

Có má»™t thá»±c tế là thuốc lá Ä‘iện tá»­ hiện nay chÆ°a được phép nhập khẩu, kinh doanh và lÆ°u hành tại Việt Nam, song cÅ©ng chÆ°a có hành lang pháp lý phù hợp để quản lý các sản phẩm thuốc lá thế hệ má»›i. Chính vì vậy việc mua bán, quảng cáo Ä‘ang diá»…n ra tràn lan, đặc biệt là trên môi trường mạng và hầu nhÆ° ai cÅ©ng có thể dá»… dàng tiếp cận vá»›i loại sản phẩm Ä‘á»™c hại này.

Sản phẩm thuốc lá Ä‘iện tá»­ nghi nhập lậu tại kho hàng ở tỉnh HÆ°ng Yên. Ảnh: TTXVN phát

TrÆ°á»›c thá»±c trạng ngá»™ Ä‘á»™c thuốc lá Ä‘iện tá»­ Ä‘áng báo Ä‘á»™ng, rõ ràng các cÆ¡ quan liên quan cần khẩn trÆ°Æ¡ng xây dá»±ng thể chế, sá»›m triển khai chính sách nghiêm ngặt, đặc biệt là cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, quảng cáo các sản phẩm thuốc lá Ä‘iện tá»­, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc má»›i khác có thể sẽ xuất hiện trong tÆ°Æ¡ng lai, đồng thời có những chế tài đủ sức nặng răn Ä‘e. Cùng vá»›i Ä‘ó, việc tăng cường kiểm tra, giám sát, xá»­ lý nghiêm các hành vi buôn bán, tiếp thị thuốc lá Ä‘iện tá»­ trái phép, nhất là việc bán cho trẻ vị thành niên, là hết sức cần thiết để có thể hạn chế tối Ä‘a những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c từ thuốc lá Ä‘iện tá»­.

Nhìn rá»™ng ra thì trên thế giá»›i Ä‘ã có ít nhất 39 quốc gia và vùng lãnh thổ quy định cấm hoàn toàn các sản phẩm thuốc lá Ä‘iện tá»­, trong Ä‘ó chỉ riêng khu vá»±c ASEAN Ä‘ã có 5 nÆ°á»›c thá»±c hiên quy định này là Thái Lan, Singapore, Lào, Brunei và Campuchia. Ít nhất 3 quốc gia và vùng lãnh thổ chuyển từ quy định kiểm soát nhÆ° dược phẩm sang quy định cấm là Hong Kong (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc) và Venezuela.

Mặt khác, công tác tuyên truyền thường xuyên, liên tục về tác hại của việc lạm dụng thuốc lá Ä‘iện tá»­, cÅ©ng nhÆ° sá»± giám sát của gia Ä‘ình đối vá»›i các em học sinh cÅ©ng Ä‘óng má»™t vai trò hết sức quan trọng, đồng thời các trường nên có các chÆ°Æ¡ng trình phù hợp để trang bị kiến thức giúp cho học sinh tránh khỏi sá»± cám dá»— của những thú vui vô bổ nhÆ° thuốc lá Ä‘iện tá»­. Và chỉ có nhÆ° vậy thì những trào lÆ°u không lành mạnh nhÆ° vậy má»›i có thể được giảm thiểu, góp phần lành mạnh hoá xã há»™i và tạo dá»±ng má»™t thế hệ trẻ khỏe mạnh vì tÆ°Æ¡ng lai của đất nÆ°á»›c.