Tại Việt Nam doanh thu của các cÆ¡ quan báo chí sụt giảm nghiêm trọng, năm 2023 doanh thu của các Đài Truyền hình Ä‘ã sụt giảm tá»›i 40%.

Báo Ä‘á»™ng của sá»± sụt giảm

Nicole McCurnin, má»™t giám đốc tại công ty theo dõi quảng cáo Guideline cho biết, hiện có má»™t danh mục lá»›n các lá»±a chọn thay thế TV truyền thống nhÆ° dịch vụ phát trá»±c tuyến trả phí Netflix, các nền tảng video xã há»™i nhÆ° TikTok, Pluto TV, Prime Video hay YouTube TV.

Theo báo cáo tháng 4 từ Cục HÆ°á»›ng dẫn Quảng cáo TÆ°Æ¡ng tác, những dịch vụ truyền hình số trên sẽ chiếm khoảng 62,9 tá»· USD trong chi tiêu quảng cáo của Mỹ vào năm 2024. Con số này chiếm 52% chi tiêu dá»± kiến ​​cho quảng cáo video trong năm nay, cho thấy thói quen xem Ä‘ã thay đổi sau gần 20 năm.

Quý gần Ä‘ây nhất, các kênh Walt Disney, Warner Bros Discovery, Fox, Comcast's và NBCUniversal đều báo cáo doanh thu quảng cáo truyền hình trong nÆ°á»›c sụt giảm. 

Nhà phân tích truyền thông Richard Greenfield tại LightShed Partners cho biết nhiều dịch vụ phát trá»±c tuyến được tung ra để tận dụng sá»± thay đổi hành vi xem của người tiêu dùng, trong khi hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh truyền hình truyền thống ngày càng suy giảm.

Còn theo báo cáo Triển vọng Truyền thông và Giải trí Toàn cầu của PwC (2020) cho giai Ä‘oạn 2020–2024, “quảng cáo trên báo chí toàn cầu (báo in và trá»±c tuyến) sẽ giảm nhanh từ 49,2 tá»· USD vào năm 2019 xuống còn 36 tá»· USD vào năm 2024, nghÄ©a là giảm hÆ¡n má»™t phần tÆ° (27%) trong 5 năm”. Tại Việt Nam doanh thu của các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng sụt giảm nghiêm trọng, năm 2023 doanh thu của các Đài Truyền hình Ä‘ã sụt giảm tá»›i 40%.

Nhìn nhận thá»±c tế này, nhà báo Nguyá»…n Thu Hà - Phó Giám đốc Trung tâm sản xuất và phát triển ná»™i dung số, Đài Truyền hình Việt Nam cho biết, trong bối cảnh Ä‘ó, nhiều cÆ¡ quan báo chí Ä‘ang cố gắng giữ bằng được má»™t phần doanh thu quảng cáo, bất chấp sá»± nhượng bá»™ và hy sinh các nguyên tắc báo chí để đổi lấy quyền lợi cho các nhà quảng cáo. Xu hÆ°á»›ng tìm mọi cách “giật gân hóa” thông tin để thu hút người xem, hoặc Ä‘Æ°a quảng cáo trá»™n vào ná»™i dung là tÆ°Æ¡ng đối phổ biến.

Những thay đổi này, mặc dù Ä‘ôi khi thành công về mặt thÆ°Æ¡ng mại, nhÆ°ng có thể làm suy yếu chất lượng báo chí, ảnh hưởng đến tính khách quan và trung thá»±c của tin tức báo chí.

Theo bà Thu Hà, khi doanh thu quảng cáo sụt giảm, má»™t số tờ báo và tạp chí Ä‘ã chuyển sang chiến lược đăng ký thuê bao để tạo nguồn thu ổn định. Đối vá»›i các thÆ°Æ¡ng hiệu báo và tạp chí ở các quốc gia phát triển, thuê bao dài hạn là má»™t nguồn doanh thu có giá trị vì Ä‘á»™c giả là những khách hàng cao cấp có lòng trung thành vá»›i thÆ°Æ¡ng hiệu. Doanh thu từ nguồn thuê bao đăng ký này cÅ©ng ổn định hÆ¡n nguồn thu từ quảng cáo. 

Má»™t số tờ báo và tạp chỉ nổi tiếng nhÆ° New York Times và The Economist Ä‘ã đạt được thành công lá»›n nhờ chiến lược này. Đáng chú ý mô hình thuê bao này áp dụng cho các nền tảng, bao gồm các nền tảng kỹ thuật số. 

Tuy nhiên, khi báo chí chỉ tập trung vào việc phục vụ những người đăng ký thuê bao thì thông tin của họ có thể bị thiên lệch, và loại trừ những Ä‘á»™c giả không có tiền mua thông tin, đồng nghÄ©a là không phục vụ cho lợi ích chung của cá»™ng đồng. Mô hình phí đăng ký này cÅ©ng có tính loại trừ và do Ä‘ó không Ä‘áp á»©ng được các tiêu chí của thông tin báo chí nhÆ° nó vốn có, làm ảnh hưởng tá»›i các chức năng báo chí nhÆ° thông tin, giáo dục khai sáng. 

"Về cÆ¡ bản, dù Ä‘ã ná»— lá»±c Ä‘a dạng hóa nguồn thu bằng cách triển khai nhiều hoạt Ä‘á»™ng dịch vụ, song những khoảng trống mất Ä‘i trong doanh thu của báo chí vẫn không gì có thể bù đắp lại. Những thách thức này là nguyên nhân dẫn đến sá»± suy thoái trong lÄ©nh vá»±c báo chí. Từ Ä‘ó dẫn đến sá»± suy giảm nguồn cung cấp tin tức từ báo chí chính thống", nhà báo Nguyá»…n Thu Hà cho hay.

Quảng cáo số: BÆ°á»›c Ä‘i thay đổi cục diện

Báo cáo số 2418 ngày 7/5/2024 của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc há»™i cho thấy, trÆ°á»›c sá»± phát triển của công nghệ số, truyền thông xã há»™i trên các nền tảng số xuyên quốc gia, doanh thu của các cÆ¡ quan báo chí Ä‘ang giảm, ngoài ra những khó khăn, vÆ°á»›ng mắc trong thá»±c hiện cÆ¡ chế tài chính càng khiến hoạt Ä‘á»™ng của các cÆ¡ quan báo chí khó khăn hÆ¡n. 

TrÆ°á»›c thá»±c trạng này, PGS.TS Nguyá»…n Thành Lợi - Tổng biên tập Báo Kinh tế & Đô thị cho rằng, phát triển quảng cáo số là cách mà báo chí phải Ä‘i. 

Theo ông Nguyá»…n Thành Lợi, việc sản xuất ná»™i dung chất lượng cao, sản phẩm dữ liệu lá»›n, ứng dụng công nghệ truyền thông hiện đại, hoặc trí tuệ nhân tạo thường tạo ra các trải nghiệm có giá trị cao cho công chúng báo chí truyền thông. Gần Ä‘ây, có má»™t số tác phẩm báo chí tạo ra tính tÆ°Æ¡ng tác vá»›i Ä‘á»™c giả, tạo sá»± gần gÅ©i giữa nhà báo và công chúng, do Ä‘ó, kinh tế báo chí trong xu hÆ°á»›ng chuyển đổi số Ä‘ã tiệm cận dần đến từ khóa mà Ä‘ã có người nhắc đến Ä‘ó là “kinh tế báo chí số”.

PGS.TS Nguyá»…n Thành Lợi - Tổng biên tập Báo Kinh tế & Đô thị.

Để phát triển quảng cáo số, ông Thành Lợi cho rằng, trong bối cảnh chuyển Ä‘ổi số báo chí ngoài việc chú trọng phát triển ná»™i dung, rất cần quan tâm đến yếu tố kỹ thuật.

"Trong thời gian khá dài, các cÆ¡ quan báo chí vẫn phát triển chiến lược lấy công chúng làm trọng tâm, tuy nhiên, giờ Ä‘ây câu chuyện Ä‘ã khác, công nghệ thay đổi nhanh đến mức, báo chí truyền thống không biết nền tảng nào là quan trọng nhất trong việc tiếp cận công chúng. Điều Ä‘ó cho thấy, ngoài việc chú trọng về ná»™i dung, các cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng cần đầu tÆ° mạnh cho giải pháp kỹ thuật, nếu không có sá»± há»— trợ của công nghệ, má»™t tờ báo lá»›n thậm chí có thể “thua” các blogger về mức Ä‘á»™ lan tỏa thông tin, quảng cáo số sẽ sụt giảm", ông Thành Lợi nhận định.

Theo Tổng biên tập Báo Kinh tế & Đô thị, hÆ¡n lúc nào hết, các cÆ¡ quan báo chí cần xây dá»±ng má»™t mạng lÆ°á»›i quảng cáo má»›i. Cụ thể hÆ¡n, diện tích quảng cáo trên báo chí Ä‘iện tá»­ cần phải được bán trá»±c tiếp cho các nhà quảng cáo, tránh bị phụ thuá»™c vào các “thế lá»±c” truyền thông xã há»™i hay nhÆ° các công ty truyền thông hoặc Google Adsense.

"Trên thá»±c tế, doanh thu quảng cáo của các cÆ¡ quan báo chí thông qua Google Adsense khá thấp, hÆ¡n nữa quảng cáo của Google Ä‘ôi lúc hiển thị các loại quảng cáo trái phép, thậm chí vi phạm pháp luật, ảnh hưởng trá»±c tiếp đến uy tín của tờ báo", ông Lợi nói.

Tổng biên tập Báo Kinh tế Đô thị cho biết, nghiên cứu của các học giả trên thế giá»›i chỉ ra rằng, chiến lược kinh doanh cho các cÆ¡ quan báo chí trong xu thế chuyển đổi số không chỉ quan tâm kiếm được bao nhiêu quảng cáo và cần phải trở về giá trị cốt lõi của báo chí Ä‘ó là sản xuất cái gì? Sản xuất cho ai và sản xuất nhÆ° thế nào? Đây là vấn đề giữ chân Ä‘á»™c giả, coi Ä‘á»™c giả là “trung tâm”.

"Má»—i cÆ¡ quan báo chí cần phải xác Ä‘ịnh rõ nhu cầu của Ä‘á»™c giả bằng cách tìm hiểu Ä‘á»™c giả, theo dõi, thá»­ nghiệm ý tưởng để Ä‘áp ứng nhu cầu của Ä‘á»™c giả, để trả lời câu hỏi: “ Công chúng là số 1", ông Nguyá»…n Thành Lợi nhấn mạnh.

Má»™t số cách làm má»›i được các cÆ¡ quan báo chí trên thế giá»›i áp dụng nhÆ°, NBCUniversal Ä‘ang phát triển các công cụ quảng cáo má»›i cho phép nhà tiếp thị gắn ná»™i dung quảng cáo ở bất cứ Ä‘âu và lúc nào. Ví dụ, quảng cáo của T-Mobile có thể phát sóng trong chÆ°Æ¡ng trình truyền hình trá»±c tiếp "Saturday Night Live", cÅ©ng nhÆ° hiển thị trên các nền tảng xã há»™i nhÆ° X, TikTok và YouTube.

Ngoài ra, trong buổi giá»›i thiệu trÆ°á»›c nhà quảng cáo, Disney và Warner Bros Discovery Ä‘ã thông báo sẽ tích hợp các dịch vụ phát trá»±c tuyến Disney+, Hulu và Max vào má»™t gói chÆ°Æ¡ng trình. Các nhà phân tích cho biết, sá»± kết hợp nhÆ° vậy có thể làm giảm số lượng người đăng ký hủy và có thể thuyết phục các đối thủ cạnh tranh thua lá»— làm theo. 

Dẫu vậy thách thức dành cho các Ä‘ài truyền hình vẫn còn rất lá»›n. Hiện, các công ty kỹ thuật số nhÆ° Amazon và Netflix vẫn không ngừng hút dòng tiền quảng cáo vốn Ä‘ang dịch chuyển về phía họ.

Có thể thấy rằng, sá»± phát triển mạnh mẽ của các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông má»›i đặt ra không ít thách thức cho các cÆ¡ quan báo chí, nhất là báo in và tạp chí Ä‘ang phải “oằn mình” chống chọi vá»›i các "thế lá»±c" đến từ mạng xã há»™i. Trong môi trường truyền thông hiện nay, nhất là xu hÆ°á»›ng chuyển đổi số, báo chí Việt Nam cần xây dá»±ng, đổi má»›i và phát triển kinh tế báo chí nhÆ° thế nào là bài toán rất cần lời giải.

Theo Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/phat-trien-kinh-te-bao-chi-nhu-the-nao-la-bai-toan-rat-can-loi-giai-post305800.html