Tổng Bí thÆ°, Chủ tịch nÆ°á»›c Tô Lâm.

1. Ngay sau khi giành được chính quyền, Đảng ta Ä‘ã nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc phát triển lá»±c lượng sản xuất và từng bÆ°á»›c cải tạo, hoàn thiện quan hệ sản xuất. Quá trình này diá»…n ra qua nhiều giai Ä‘oạn, phản ánh sá»± vận Ä‘á»™ng và phát triển không ngừng của Cách mạng Việt Nam.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 mở ra trang sá»­ má»›i cho sá»± phát triển của dân tá»™c trong Ä‘iều kiện đất nÆ°á»›c vừa giành Ä‘á»™c lập Ä‘ã phải bÆ°á»›c vào cuá»™c kháng chiến trường kỳ. Xuất phát Ä‘iểm từ nền nông nghiệp lạc hậu, trải qua hàng nghìn năm phong kiến và hàng trăm năm thá»±c dân Ä‘ô há»™, Đảng ta Ä‘ã thá»±c hiện chính sách “người cày có ruá»™ng” nhằm trao ruá»™ng đất về tay nông dân, xóa bỏ chế Ä‘á»™ sở hữu tÆ° nhân về tÆ° liệu sản xuất, hÆ°á»›ng tá»›i việc cải tạo quan hệ sản xuất, tạo tiền đề xây dá»±ng phÆ°Æ¡ng thức sản xuất xã há»™i chủ nghÄ©a.

Giai Ä‘oạn 1954 - 1975, cách mạng nÆ°á»›c ta tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược, Cách mạng xã há»™i chủ nghÄ©a ở miền Bắc và Cách mạng dân tá»™c dân chủ nhân dân ở miền Nam. Ở miền Bắc, lấy xây dá»±ng cÆ¡ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghÄ©a xã há»™i làm trọng tâm, củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất má»›i dá»±a trên ba trụ cá»™t: chế Ä‘á»™ công hữu, quản lý kế hoạch hóa tập trung và phân phối theo lao Ä‘á»™ng [1], Ä‘ã Ä‘Æ°a lá»±c lượng sản xuất phát triển vượt bậc.

Năm 1975, đất nÆ°á»›c ta hoàn toàn thống nhất, mở ra chÆ°Æ¡ng má»›i trong công cuá»™c xây dá»±ng chủ nghÄ©a xã há»™i. Đại há»™i lần thứ IV của Đảng năm 1976 trên cÆ¡ sở Ä‘ánh giá đặc Ä‘iểm lá»›n của đất nÆ°á»›c Ä‘ó là, từ nền kinh tế phổ biến là sản xuất nhỏ tiến thẳng lên chủ nghÄ©a xã há»™i, bỏ qua giai Ä‘oạn phát triển tÆ° bản chủ nghÄ©a; Ä‘ã đề ra đường lối: kiên định chuyên chính vô sản, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao Ä‘á»™ng, quyết tâm tiến hành đồng thời ba cuá»™c cách mạng: về quan hệ sản xuất, khoa học - kỹ thuật và tÆ° tưởng văn hóa [2]. Trong Ä‘ó, cách mạng khoa học - kỹ thuật là then chốt, đẩy mạnh công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm.

Từ năm 1979 đến trÆ°á»›c Đại há»™i VI của Đảng năm 1986, đất nÆ°á»›c ta Ä‘ã trải qua những khủng hoảng nghiêm trọng, má»™t phần nguyên nhân do sá»± thiếu đồng bá»™ giữa lá»±c lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Lá»±c lượng sản xuất bị kìm hãm không chỉ trong trường hợp quan hệ sản xuất lạc hậu, mà cả khi quan hệ sản xuất có những yếu tố Ä‘i quá xa so vá»›i trình Ä‘á»™ phát triển của lá»±c lượng sản xuất [3]. Từ nhận thức Ä‘úng đắn Ä‘ó, Đại há»™i VI của Đảng Ä‘ã quyết tâm tiến hành đổi má»›i toàn diện, lấy đổi má»›i kinh tế làm trọng tâm, chuyển đổi cÆ¡ cấu kinh tế, phát triển Ä‘a dạng các thành phần kinh tế, đổi má»›i cÆ¡ chế quản lý, xóa bỏ bao cấp, từng bÆ°á»›c chuyển sang nền kinh tế thị trường định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a.

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 05/4/1988 của Bá»™ Chính trị là bÆ°á»›c Ä‘á»™t phá về đổi má»›i quan hệ sản xuất trong nông nghiệp khi chính thức thừa nhận há»™ gia Ä‘ình là Ä‘Æ¡n vị kinh tế tá»± chủ và trao quyền sá»­ dụng đất lâu dài cho nông dân, phù hợp vá»›i yêu cầu phát triển của lá»±c lượng sản xuất [4]. Chỉ sau má»™t năm thá»±c hiện Nghị quyết của Bá»™ Chính trị, Việt Nam từ má»™t quốc gia thiếu lÆ°Æ¡ng thá»±c triền miên Ä‘ã sản xuất được 21,5 triệu tấn lúa và lần đầu tiên xuất khẩu 1,2 triệu tấn gạo. Việc Ä‘iều chỉnh quan hệ sản xuất phù hợp Ä‘ã tạo Ä‘á»™ng lá»±c má»›i cho lá»±c lượng sản xuất phát triển, Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c vượt qua khủng hoảng, bÆ°á»›c vào thời kỳ đổi má»›i toàn diện và há»™i nhập quốc tế.

2. BÆ°á»›c sang thế ká»· 21, Việt Nam Ä‘ã đạt được những thành tá»±u to lá»›n trong phát triển kinh tế - xã há»™i. Ước tính tốc Ä‘á»™ tăng trưởng GDP bình quân giai Ä‘oạn 2021-2025 đạt 5,7-5,9%/năm, thuá»™c nhóm dẫn đầu khu vá»±c và thế giá»›i; quy mô nền kinh tế tăng 1,45 lần, Æ°á»›c đạt 500 tá»· USD vào năm 2025. Thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh từ 3.400 USD đến khoảng 4.650 USD, Ä‘Æ°a Việt Nam vào nhóm nÆ°á»›c thu nhập trung bình cao vào năm 2025. Kinh tế vÄ© mô ổn định, lạm phát được kiểm soát; các chính sách Ä‘iều hành linh hoạt, hiệu quả; vị thế, uy tín quốc tế ngày càng nâng cao; tốc Ä‘á»™ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao, đời sống Nhân dân được cải thiện Ä‘áng kể.

Lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng Æ°á»›c đạt 53,2 triệu người vào năm 2025, vá»›i cÆ¡ cấu chuyển dịch tích cá»±c; tá»· lệ lao Ä‘á»™ng nông nghiệp giảm mạnh, còn 25,8%; chất lượng nguồn nhân lá»±c không ngừng nâng cao vá»›i 70% lao Ä‘á»™ng qua Ä‘ào tạo. Nhân lá»±c chất lượng cao Ä‘áp ứng yêu cầu của cuá»™c Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ° trong các lÄ©nh vá»±c then chốt, nhÆ° công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin được tập trung phát triển, bÆ°á»›c đầu hình thành Ä‘á»™i ngÅ© lao Ä‘á»™ng vá»›i tÆ° duy số và kỹ năng số ngày càng được nâng cao.

Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lá»›n và Ä‘iện toán Ä‘ám mây Ä‘ang dần trở thành những công cụ sản xuất quan trọng trong nhiều ngành, lÄ©nh vá»±c. Kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng số, Ä‘ang được đầu tÆ° phát triển mạnh mẽ. Mạng lÆ°á»›i viá»…n thông và internet băng thông rá»™ng phủ sóng rá»™ng khắp cả nÆ°á»›c, tạo nền tảng phát triển kinh tế số, xã há»™i số.

Tuy nhiên, chúng ta cÅ©ng phải đối mặt vá»›i những thách thức má»›i. Quá trình toàn cầu hóa và há»™i nhập quốc tế đặt ra yêu cầu cấp thiết nâng cao năng lá»±c cạnh tranh của nền kinh tế. Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ° diá»…n ra mạnh mẽ, sá»± phát triển công cụ sản xuất trong nền kinh tế số tạo ra biến đổi sâu sắc của lá»±c lượng sản xuất, dẫn đến những mâu thuẫn má»›i vá»›i quan hệ sản xuất hiện hữu; vừa tạo tiền đề, Ä‘á»™ng lá»±c hình thành phÆ°Æ¡ng thức sản xuất má»›i trong tÆ°Æ¡ng lai, vừa Ä‘òi hỏi thay đổi căn bản cách thức tổ chức sản xuất và quản lý xã há»™i. Lá»±c lượng sản xuất má»›i Ä‘ang hình thành và phát triển mạnh mẽ; song chất lượng nguồn nhân lá»±c vẫn còn khoảng cách so vá»›i yêu cầu phát triển đất nÆ°á»›c trong giai Ä‘oạn má»›i, trong khi Ä‘ào tạo, bồi dưỡng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lá»±c, đặc biệt là nguồn nhân lá»±c công nghệ cao, vẫn là thách thức lá»›n. Quan hệ sản xuất còn nhiều bất cập, chÆ°a theo kịp sá»± phát triển của lá»±c lượng sản xuất.

Trong Ä‘ó, cÆ¡ chế, chính sách, pháp luật chÆ°a thá»±c sá»± đồng bá»™, còn chồng chéo, chÆ°a tạo môi trường thá»±c sá»± thuận lợi để thu hút nguồn lá»±c của các nhà đầu tÆ° trong và ngoài nÆ°á»›c cÅ©ng nhÆ° trong Nhân dân; tổ chức thá»±c thi pháp luật, chính sách vẫn là khâu yếu.

Công tác sắp xếp, kiện toàn tổ chức bá»™ máy hành chính Nhà nÆ°á»›c tinh gọn, hoạt Ä‘á»™ng hiệu lá»±c, hiệu quả, giảm đầu mối, giảm cấp trung gian còn bất cập, má»™t bá»™ phận còn cồng kềnh, chồng lấn giữa lập pháp và hành pháp, chÆ°a thá»±c sá»± Ä‘áp ứng yêu cầu nâng cao hiệu lá»±c, hiệu quả quản lý. Má»™t số bá»™, ngành còn ôm đồm nhiệm vụ của địa phÆ°Æ¡ng, dẫn đến tồn tại cÆ¡ chế xin, cho, dá»… nảy sinh tiêu cá»±c, tham nhÅ©ng. Công tác tinh giản biên chế gắn vá»›i vị trí việc làm, nâng cao chất lượng và cÆ¡ cấu lại Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ công chức, viên chức còn thiếu triệt để.

Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dá»±ng chính quyền Ä‘iện tá»­, chính quyền số còn hạn chế. Vẫn tồn tại những thủ tục hành chính rườm rà, lạc hậu, qua nhiều khâu, nhiều cá»­a, mất nhiều thời gian, công sức của người dân và doanh nghiệp, dá»… nảy sinh tham nhÅ©ng vặt, cản trở phát triển. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống thông tin của các bá»™, ngành, địa phÆ°Æ¡ng và cÆ¡ sở dữ liệu quốc gia chÆ°a thông suốt; nhiều dịch vụ công trá»±c tuyến chất lượng thấp, tá»· lệ người sá»­ dụng chÆ°a cao; việc tổ chức vận hành bá»™ phận “má»™t cá»­a” các cấp ở nhiều nÆ¡i chÆ°a hiệu quả.

Dá»±a trên nền tảng lý luận của chủ nghÄ©a Mác-Lênin, chúng ta nhận thức rõ rằng, trong mối quan hệ giữa lá»±c lượng sản xuất và quan hệ sản xuất thì lá»±c lượng sản xuất Ä‘óng vai trò quyết định sá»± phát triển của quan hệ sản xuất, quan hệ sản xuất phải không ngừng được Ä‘iều chỉnh để phù hợp vá»›i trình Ä‘á»™ ngày càng cao của lá»±c lượng sản xuất. Khi quan hệ sản xuất không theo kịp sá»± phát triển của lá»±c lượng sản xuất, nó sẽ trở thành lá»±c cản, kìm hãm sá»± phát triển tiến bá»™ của toàn bá»™ phÆ°Æ¡ng thức sản xuất, từ Ä‘ó ảnh hưởng đến sá»± phát triển chung của đất nÆ°á»›c.

3. Chúng ta Ä‘ang đứng trÆ°á»›c yêu cầu phải có má»™t cuá»™c cách mạng vá»›i những cải cách mạnh mẽ, toàn diện để Ä‘iều chỉnh quan hệ sản xuất, tạo Ä‘á»™ng lá»±c má»›i cho phát triển. Đó là cuá»™c cách mạng chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm tái cấu trúc quan hệ sản xuất phù hợp vá»›i sá»± tiến bá»™ vượt bậc của lá»±c lượng sản xuất. Chuyển đổi số không Ä‘Æ¡n thuần là việc ứng dụng công nghệ số vào các hoạt Ä‘á»™ng kinh tế - xã há»™i, mà còn là quá trình xác lập má»™t phÆ°Æ¡ng thức sản xuất má»›i tiên tiến, hiện đại - “phÆ°Æ¡ng thức sản xuất số”, trong Ä‘ó đặc trÆ°ng của lá»±c lượng sản xuất là sá»± kết hợp hài hòa giữa con người và trí tuệ nhân tạo; dữ liệu trở thành má»™t tài nguyên, trở thành tÆ° liệu sản xuất quan trọng; đồng thời quan hệ sản xuất cÅ©ng có những biến đổi sâu sắc, đặc biệt là trong hình thức sở hữu và phân phối tÆ° liệu sản xuất số.

Sá»± thay đổi trong quan hệ sản xuất sẽ tác Ä‘á»™ng mạnh đến kiến trúc thượng tầng, mở ra phÆ°Æ¡ng thức má»›i trong quản trị xã há»™i, tạo ra những công cụ má»›i trong quản lý nhà nÆ°á»›c, làm thay đổi căn bản cách thức tÆ°Æ¡ng tác giữa nhà nÆ°á»›c và công dân, giữa các tầng lá»›p xã há»™i. Quá trình chuyển đổi số cần được thá»±c hiện toàn diện, đồng bá»™, có tính đến mối quan hệ biện chứng giữa cÆ¡ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, nhằm xây dá»±ng nền kinh tế thị trường định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a, vừa phát huy sức mạnh của lá»±c lượng sản xuất hiện đại, vừa đảm bảo bản chất tốt đẹp của chế Ä‘á»™ xã há»™i chủ nghÄ©a, phù hợp vá»›i Ä‘iều kiện cụ thể của Việt Nam trong thời đại má»›i. Muốn vậy, người đứng đầu cấp uá»· Đảng, chính quyền, cÆ¡ quan, doanh nghiệp và người dân phải nhận thức đầy đủ, thống nhất, có trách nhiệm và quyết tâm thá»±c hiện quá trình chuyển đổi số; đồng thời cần tập trung thá»±c hiện má»™t số nhiệm vụ trọng tâm, sau Ä‘ây:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và hệ thống pháp luật, kiên định mục tiêu xây dá»±ng nền kinh tế thị trường định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a, đồng thời không ngừng đổi má»›i để bắt kịp xu thế phát triển của thời đại. Tập trung xây dá»±ng hành lang pháp lý cho nền kinh tế số, tạo nền tảng để Việt Nam nắm bắt cÆ¡ há»™i từ Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ°. Có cÆ¡ chế, chính sách mạnh mẽ thúc đẩy chuyển đổi số trong mọi lÄ©nh vá»±c kinh tế - xã há»™i, khuyến khích đổi má»›i sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Thường xuyên rà soát, sá»­a đổi kịp thời các quy định không còn phù hợp, tạo hành lang cho các mô hình kinh tế má»›i nhÆ° kinh tế chia sẻ, kinh tế tuần hoàn, trí tuệ nhân tạo... đảm bảo khung pháp lý không trở thành rào cản của sá»± phát triển, đồng thời bảo đảm an ninh quốc gia, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Thứ hai, khÆ¡i thông và phát huy tối Ä‘a mọi nguồn lá»±c xã há»™i, đẩy nhanh hiện đại hóa. Có cÆ¡ chế, chính sách phù hợp huy Ä‘á»™ng nguồn lá»±c to lá»›n trong Nhân dân, doanh nghiệp và các thành phần kinh tế; nguồn lá»±c từ đất Ä‘ai, tài sản trong xã há»™i mà người dân Ä‘ang tích luỹ, biến những tiềm năng này thành Ä‘á»™ng lá»±c, tÆ° liệu sản xuất, để sản xuất ra nhiều của cải vật chất cho xã há»™i. Tạo môi trường đầu tÆ° thông thoáng, minh bạch, thu hút mạnh mẽ nguồn vốn trong và ngoài nÆ°á»›c cho phát triển khoa học công nghệ và đổi má»›i sáng tạo. Phát huy tối Ä‘a nguồn lá»±c con người - nhân tố quyết định của sá»± nghiệp đổi má»›i. Có cÆ¡ chế Ä‘á»™t phá thu hút nhân tài trong và ngoài nÆ°á»›c; xây dá»±ng chiến lược phát triển nguồn nhân lá»±c có kiến thức, kỹ năng và tÆ° duy đổi má»›i, sáng tạo, Ä‘áp ứng yêu cầu của nền kinh tế số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ°.

Thứ ba, cải cách, xây dá»±ng bá»™ máy nhà nÆ°á»›c tinh gọn, hiệu lá»±c, hiệu quả. Cắt giảm đầu mối trung gian không cần thiết, sắp xếp tổ chức theo hÆ°á»›ng Ä‘a ngành, Ä‘a lÄ©nh vá»±c. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn vá»›i tăng cường kiểm tra, giám sát, xác định rõ trách nhiệm giữa Trung Æ°Æ¡ng và địa phÆ°Æ¡ng, giữa các cấp chính quyền địa phÆ°Æ¡ng, giữa người quản lý và người lao Ä‘á»™ng. Hoàn thiện cÆ¡ chế kiểm tra, giám sát, bảo đảm sá»± thống nhất trong quản lý nhà nÆ°á»›c và phát huy tính chủ Ä‘á»™ng, sáng tạo của các địa phÆ°Æ¡ng. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dá»±ng nền tảng số kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cÆ¡ quan, tổ chức. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ đứng trong nhóm 50 quốc gia hàng đầu thế giá»›i và xếp thứ 3 trong ASEAN về chính phủ Ä‘iện tá»­, kinh tế số. Trong quá trình cải cách, bám sát nguyên tắc Đảng lãnh đạo, Nhà nÆ°á»›c quản lý, Nhân dân làm chủ. Việc tinh gọn bá»™ máy phải nâng cao hiệu quả quản lý nhà nÆ°á»›c, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã há»™i.

Thứ tÆ°, Ä‘ẩy mạnh chuyển đổi số gắn vá»›i bảo đảm an ninh, an toàn là tất yếu khách quan để Việt Nam bứt phá trong ká»· nguyên má»›i. Tập trung xây dá»±ng xã há»™i số, số hóa toàn diện hoạt Ä‘á»™ng quản lý nhà nÆ°á»›c, cung cấp dịch vụ công trá»±c tuyến mức Ä‘á»™ cao. Kết nối đồng bá»™ các cÆ¡ sở dữ liệu quốc gia về dân cÆ°, đất Ä‘ai, doanh nghiệp, tạo nền tảng tinh gọn bá»™ máy, cải cách thủ tục hành chính thá»±c chất. Phát triển kinh tế số tạo Ä‘á»™ng lá»±c má»›i cho tăng trưởng; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong mọi ngành, lÄ©nh vá»±c, tạo ra các mô hình kinh doanh má»›i. Phát triển công dân số, trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để người dân tham gia hiệu quả vào nền kinh tế số và xã há»™i số, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.

Đất nÆ°á»›c ta Ä‘ang đứng trÆ°á»›c vận há»™i má»›i, vừa là thời cÆ¡ đồng thời cÅ©ng là thách thức trên con đường phát triển. DÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, vá»›i sá»± đồng lòng, chung sức của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, chúng ta nhất định sẽ thá»±c hiện thành công cuá»™c cách mạng chuyển đổi số, tạo ra bÆ°á»›c Ä‘á»™t phá trong phát triển lá»±c lượng sản xuất và hoàn thiện quan hệ sản xuất, Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c ta, dân tá»™c ta vÆ°Æ¡n mình vượt bậc trong ká»· nguyên má»›i, ká»· nguyên của tiên tiến, văn minh, hiện đại.

Tổng Bí thÆ°, Chủ tịch nÆ°á»›c Tô Lâm/Báo Công an Nhân dân

https://cand.com.vn/thoi-su/chuyen-doi-so-dong-luc-quan-trong-phat-trien-luc-luong-san-xuat-hoan-thien-quan-he-san-xuat-dua-dat-nuoc-buoc-vao-ky-nguyen-moi-i742322/