Nhà báo Lê Xuân Trung - Phó Tổng biên tập Báo Tuổi trẻ. (Ảnh: Tạp chí Bảo hiểm xã há»™i)

Không chỉ là phép cá»™ng

Có thể nói thuật ngữ Báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chÆ°a bao giờ được nhắc đến nhiều nhÆ° giai Ä‘oạn hiện nay, má»™t loại hình báo chí mở ra không gian sáng tạo không giá»›i hạn cho nhà báo, cÆ¡ quan báo chí thể hiện má»™t đề tài báo chí vá»›i nhiều loại ngôn ngữ và loại hình khác nhau.

Theo ông Lê Xuân Trung - Phó Tổng biên tập Báo Tuổi trẻ, báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện là sá»± kết hợp các ngôn ngữ báo chí nhÆ° văn bản, Ä‘ồ họa, hình ảnh, âm thanh, video thậm chí là livestream. Song, việc kết hợp này phải được thá»±c hiện má»™t cách chất lượng, sáng tạo để nâng cấp báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chứ không chỉ là phép cá»™ng của các ngôn ngữ.

"Nếu phát huy được chất lượng của các ngôn ngữ trong má»™t tác phẩm báo chí sẽ truyền tải thông tin má»™t cách Ä‘a dạng, sinh Ä‘á»™ng, truyền Ä‘i thông Ä‘iệp rõ ràng, dá»… hiểu và đặc biệt truyền cảm hứng, tác Ä‘á»™ng đến người xem qua sá»± tÆ°Æ¡ng tác, phản hồi tức thời", ông Trung nhận định.

Để có tác phẩm báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chất lượng cao, nhà báo Lê Xuân Trung cho biết, các tác giả có thể dá»±a trên bài học từ các tác phẩm Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện được giải cao trong các loại Giải Báo chí Quốc gia gần Ä‘ây nhÆ°: Loạt bài 5 kỳ: Thảm họa khốc liệt từ thiên tai, sạt lở đất Ä‘á: Còn phá, còn Ä‘au! của VietnamPlus; Dòng tên trên Ä‘á núi Ä‘ã thành tên phố phường của nhóm tác giả báo Tuổi trẻ.

Má»™t số báo địa phÆ°Æ¡ng cÅ©ng Ä‘ã đạt giải cao trong Giải báo chí quốc gia 2023, xoá nhoà ranh giá»›i giữa các cÆ¡ quan báo chí có tiếng và các tờ báo địa phÆ°Æ¡ng. Có thể kể đến Loạt bài 5 kỳ: Đại Ä‘iền xây ruá»™ng lá»›n của Báo Thái Bình và Loạt bài 3 kỳ: Gieo “Hạt giống đỏ” trong doanh nghiệp FDI của Báo Bình DÆ°Æ¡ng.

Theo ông Lê Xuân Trung, Ä‘iểm chung của các tác phẩm Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chất lượng cao là có đề tài xứng tầm vá»›i những vấn đề thời sá»± quan trọng của địa phÆ°Æ¡ng, của vùng và cả nÆ°á»›c; những sá»± kiện, nhân vật được nhiều người quan tâm; những phát hiện má»›i, riêng, Ä‘á»™c Ä‘áo, hấp dẫn được trình bày ấn tượng vá»›i Ä‘a ngôn ngữ: text, ảnh, video, audio, đồ họa… Tác phẩm được dẫn dắt theo mạch logic, dá»… theo dõi, tác Ä‘á»™ng đến cảm xúc người xem và được đầu tÆ° công phu, chăm chút kỹ lưỡng.

Đặc biệt, các tác phẩm phải mang đến hiệu ứng xã há»™i tích cá»±c, nhận được nhiều sá»± tÆ°Æ¡ng tác và phản hồi từ người xem và các cÆ¡ quan, tổ chức liên quan dẫn đến những thay đổi tích cá»±c sau khi tác phẩm xuất bản.

Trong Ä‘ó nhà báo Lê Xuân Trung nhấn mạnh đến 'đề tài hÆ°á»›ng tá»›i giải pháp'. "Hiện nay, công chúng quan tâm hÆ¡n đối vá»›i những ná»™i dung mang tính giải pháp, lối ra, hÆ°á»›ng giải quyết có niềm tin dù Ä‘ó là vấn đề cÅ© hay má»›i, dá»… hay khó. Tránh tập trung quá nhiều vào thá»±c trạng nhàm chán, bế tắc vì các vấn đề thá»±c trạng thường lặp lại mà người ta hay gọi vá»›i cái tên là 'báo chí nhai lại'", nhà báo Lê Xuân Trung nói.

Sản phẩm Interactive của báo Vnexpress.

Về cách trình bày, ông Trung cho rằng các tác phẩm cần bắt đầu bằng những Ä‘iều gần gÅ©i Ä‘ó là tiếp cận từ câu chuyện hoặc nhân vật đời thường sẽ cuốn hút người xem hÆ¡n là nêu vấn đề hoặc số liệu khô khan, vÄ© mô. Đồng thời kèm “nhạc và lời” tung hứng cho nhau trong Ä‘ó ná»™i dung và trình bày phải tÆ°Æ¡ng thích, há»— trợ lẫn nhau, có Ä‘iểm nhấn, dẫn dắt theo mạch logic, tránh lắp ghép cÆ¡ học.

Trong Ä‘ó, phát huy thế mạnh của ảnh, đồ họa thay cho những ná»™i dung liệt kê, minh họa góp phần làm sống Ä‘á»™ng và súc tích ná»™i dung. Ví nhÆ° phóng sá»± ảnh hiện nay không chỉ là Ä‘Æ°a ảnh và những dòng chú thích thông thường nữa mà còn là phỏng vấn ngắn để Ä‘Æ°a ra giải pháp, giải quyết được vấn đề.

Theo Phó Tổng biên tập Báo Tuổi Trẻ, nhà báo cần thường xuyên, liên tục tìm kiếm ý tưởng má»›i, góc tiếp cận má»›i, hình thức thể hiện má»›i vì những Ä‘òi hỏi khó tính hÆ¡n của công chúng trong thời đại số khi họ Ä‘ã xem quá nhiều thứ trên không gian mạng.

Vượt qua ranh giá»›i bằng sá»± đổi má»›i sáng tạo

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters, chỉ 47% biên tập viên, người quản lý, nhà sáng lập tá»± tin về triển vọng của ngành báo chí trong năm 2024 do nhiều tác Ä‘á»™ng trên thế giá»›i, trong khi Ä‘á»™c giả Ä‘ang hÆ°á»›ng tá»›i đọc nhiều tin tức trên mạng xã há»™i, những nhà sáng tạo ná»™i dung trên mạng xã há»™i Ä‘ang mạnh hÆ¡n các cÆ¡ quan báo chí trong việc Ä‘Æ°a thông tin lên các nền tảng má»›i.

Các nền tảng mạng xã há»™i nhÆ° Tik Tok phát triển video cá»±c kỳ nhanh chóng và tiếp cận ngày càng nhiều lượng khán giả trẻ. Dylan Page - má»™t nhà sáng tạo ná»™i dung video (Anh) - Ä‘Æ°a những thông tin tÆ°Æ¡ng đối chính thống về thời tiết hay các vụ việc thu hút rất nhiều người theo dõi và xem video thường xuyên hÆ¡n BBC hoặc New York Times trên Tik Tok.

Nhà báo Ngô Việt Anh - Phó Trưởng ban Nhân Dân Ä‘iện tá»­, Báo Nhân Dân nhận định, trên nền tảng mạng xã há»™i, những nhà sáng tạo ná»™i dung Ä‘Æ¡n lẻ Ä‘ang mạnh hÆ¡n các cÆ¡ quan báo chí ở má»™t khía cạnh nào Ä‘ó, cho thấy cách thức tiếp cận và tÆ° duy báo chí chÆ°a thật sá»± thu hút những bạn trẻ trên môi trường mạng xã há»™i. Có má»™t xu hÆ°á»›ng báo chí Ä‘ang có những kết quả khả quan Ä‘ó là Podcast - hình thức báo nói rất phát triển đặc biệt trong thời kỳ dịch bệnh Covid19, các cÆ¡ quan báo chí có thể lÆ°u ý đến hÆ°á»›ng Ä‘i này trong sá»± phát triển của toà soạn.

Nhà báo Ngô Việt Anh - Phó Trưởng ban Nhân Dân Ä‘iện tá»­, Báo Nhân Dân.

Về hạng mục giải thưởng Báo chí sáng tạo được bổ sung trong Giải báo chí Quốc gia năm nay, ông Ngô Việt Anh cho rằng Ä‘ó là hÆ°á»›ng Ä‘i hợp xu hÆ°á»›ng bởi bản chất làm báo là sáng tạo và các giải thưởng quốc tế đều hÆ°á»›ng tá»›i đổi má»›i, sáng tạo. Giải thưởng Truyền thông Kỹ thuật số toàn cầu thường niên uy tín của WAN-IFRA ghi nhận sá»± xuất sắc và đổi má»›i kỹ thuật số mang tính Ä‘á»™t phá. Các sản phẩm, chÆ°Æ¡ng trình Ä‘oạt giải có xu hÆ°á»›ng truyền cảm hứng cho ngành báo chí truyền thông để vượt qua ranh giá»›i của sá»± đổi má»›i sáng tạo. Đặc biệt ghi nhận cách mọi người tiếp nhận và tÆ°Æ¡ng tác vá»›i tin tức Ä‘ang thay đổi, xoá nhoà yếu tố về thể loại báo chí. 

Dẫn chứng về các tác phẩm báo chí sáng tạo tại Việt Nam, nhà báo Ngô Việt Anh nhắc đến tác phẩm "Con hẻm nhỏ" của VOV Ä‘ã Ä‘oạt Giải xuất sắc hạng mục Truyền thông số (Digital Content) của Hiệp há»™i Phát thanh Truyền hình châu Á - Thái Bình DÆ°Æ¡ng (ABU) 2022.

Tác phẩm kể về con hẻm tập trung nhiều lao Ä‘á»™ng tá»± do trên địa bàn Quận 7, TP HCM. Khi đại dịch Covid19 bùng phát lần thứ 4 người dân khu vá»±c này Ä‘ã liên tiếp Ä‘Æ°a tiá»…n 7 Ä‘ám tang chỉ trong vòng chÆ°a đến 2 tháng. "Đó là sá»± sáng tạo rất lá»›n trong lÄ©nh vá»±c phát thanh, ứng dụng nhiều phÆ°Æ¡ng thức hiện đại. Tác phẩm có 3 phỏng vấn về chồng mất vợ, chị mất em và con mất cha vá»›i hình ảnh trá»±c quan ấn tượng, công chúng có thể tích vào từng nhân vật nghe câu chuyện và có thể dừng rồi nghe lại, tác phẩm này phát hành trên cả nền tảng số", ông Việt Anh cho hay.

Hay nhÆ° tác phẩm của Báo Ä‘iện tá»­ Vnexpress - má»™t sản phẩm interactive về dòng tiền hối lá»™ vụ chuyến bay giải cứu vá»›i những hình ảnh chuyển Ä‘á»™ng cho phép Ä‘á»™c giả nhìn thấy và cảm nhận rõ nét toàn cảnh của vụ việc chấn Ä‘á»™ng này, dòng tiền Ä‘i tá»›i Ä‘âu?; ở những nhân vật nào?

Về sản phẩm báo chí sáng tạo,nhà báo Ngô Việt Anh dẫn chứng phụ san của báo nhân dân Bức tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ” ở mặt trÆ°á»›c là sá»± kết hợp hai công nghệ: Quét mã QR và thá»±c tế ảo tÆ°Æ¡ng cường (AR). Mặt sau là diá»…n tiến 56 ngày Ä‘êm chiến dịch Điện Biên Phủ, song ngữ Việt - Anh. 

Phụ san này nằm trong Chiến dịch tuyên truyền 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ của Báo Nhân Dân và má»›i Ä‘ây nhất vào ngày 6/11 Ä‘ã được Hiệp há»™i Báo chí và Nhà xuất bản Tin tức Thế giá»›i (WAN-IFRA) trao giải Vàng, hạng mục Truyền thông Báo in xuất sắc (Best Marketing Strategy).

Để triển khai các tác phẩm, sản phẩm báo chí sáng tạo theo ông Ngô Việt Anh về nhân sá»± cần tổ chức nhóm dá»± án kết hợp nhiều Ä‘Æ¡n vị, có thể là đối tác nÆ°á»›c ngoài. Chia nhỏ các dá»± án thành phần, Æ°u tiên nhân sá»± có tÆ° duy Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘a nền tảng.

Về công nghệ, Æ°u tiên ứng dụng các công nghệ má»›i, tiến hành hợp tác vá»›i các công ty công nghệ trong bối cảnh tuyển dụng nhân sá»± giỏi công nghệ rất khó khăn. 

"Đặc biệt, tài chính truyền thông là vấn đề vô cùng quan trọng, làm sao sá»­ dụng hiệu quả ngân sách bên cạnh Ä‘ó đẩy mạnh xã há»™i hóa, chú trọng quảng bá trên mạng xã há»™i. Nếu không làm tốt vấn đề này sẽ rất khó có sá»± lan toả, má»™t tác phẩm hay sản phẩm sáng tạo mà không được mọi người biết đến thì không còn ý nghÄ©a", nhà báo Ngô Việt Anh cho biết.

Má»›i Ä‘ây tại Há»™i nghị “Báo chí chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số Ä‘áp ứng yêu cầu má»›i của Điều lệ Giải báo chí quốc gia và tuyên truyền nhiệm vụ phát triển bền vững khu vá»±c miền Trung – Tây Nguyên”, nhà báo Trần Trọng DÅ©ng - Phó Chủ tịch Thường trá»±c Há»™i Nhà báo Việt Nam cho biết, để Ä‘áp ứng yêu cầu tạo nguồn tác phẩm dá»± Giải báo chí Quốc gia vá»›i cÆ¡ cấu má»›i, các cÆ¡ quan báo chí có thể phối hợp hiệu quả vá»›i Há»™i Nhà báo địa phÆ°Æ¡ng trong việc bổ sung, phát triển ChÆ°Æ¡ng trình, từ khâu chọn đề tài, thẩm định đề cÆ°Æ¡ng, há»— trợ triển khai và thẩm định chất lượng tác phẩm, từ Ä‘ó định hÆ°á»›ng, dẫn dắt và cho ra đời những tác phẩm báo chí vá»›i phÆ°Æ¡ng thức làm báo hiện đại nhÆ° Infographic, Long-form, E-magazine, Podcast…; ứng dụng những thành tá»±u má»›i nhất của công nghệ số nhÆ° Ä‘iện toán Ä‘ám mây, dữ liệu lá»›n, trí tuệ nhân tạo để tạo ra những sản phẩm báo chí dữ liệu, gói tin tức, dá»± án báo chí – truyền thông Ä‘a nền tảng...

Theo Hoà Giang/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/bao-chi-da-phuong-tien-va-bao-chi-sang-tao-mo-ra-khong-gian-sang-tao-khong-gioi-han-cho-nguoi-lam-bao-post320642.html