Tổng Bí thÆ° Tô Lâm. áº¢nh: Lâm Khánh/TTXVN.

1. Trong mọi giai Ä‘oạn cách mạng, Đảng, Nhà nÆ°á»›c ta luôn đặc biệt quan tâm công tác phòng, chống lãng phí, Ä‘ã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, kết luận về vấn đề này và lãnh đạo cả hệ thống chính trị, toàn dân tổ chức thá»±c hiện đạt nhiều kết quả. TrÆ°á»›c yêu cầu tăng cường nguồn lá»±c, khÆ¡i dậy sức dân Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c bÆ°á»›c vào ká»· nguyên má»›i dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, công tác phòng, chống lãng phí Ä‘ang đứng trÆ°á»›c những yêu cầu, nhiệm vụ má»›i rất khẩn trÆ°Æ¡ng, cấp bách.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú trọng phòng, chống lãng phí. Bác căn dặn “Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của nhân dân, của bá»™ Ä‘á»™i và của Chính phủ”[1]; Người chỉ rõ “Tham ô có hại nhÆ°ng lãng phí có khi còn hại nhiều hÆ¡n: Nó tai hại hÆ¡n tham ô vì lãng phí rất phổ biến...”[2]; “Lãng phí tuy không lấy của công Ä‘út túi, song kết quả cÅ©ng rất tai hại cho nhân dân, cho Chính phủ. Có khi tai hại hÆ¡n nạn tham ô”[3]; Người nhiều lần nhấn mạnh “Phải quý trọng của công: Tất cả cái ăn, cái mặc, cái dùng của các cô, các chú là mồ hôi nÆ°á»›c mắt của đồng bào. Phải tiết kiệm, giữ gìn, không được lãng phí[4]; “Tham ô, lãng phí, quan liêu là má»™t thứ "giặc ở trong lòng”. Nếu chiến sÄ© và nhân dân ra sức chống giặc ngoại xâm mà quên chống giặc ná»™i xâm, nhÆ° thế là chÆ°a làm tròn nhiệm vụ của mình. Vì vậy, chiến sÄ© và nhân dân phải hăng hái tham gia phong trào ấy”[5]. Không chỉ là thường xuyên căn dặn, nhắc nhở, bàn luận về tiết kiệm, chống lãng phí dÆ°á»›i góc Ä‘á»™ lý luận, Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là tấm gÆ°Æ¡ng mẫu má»±c, sáng ngời về thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí, Ä‘ã truyền cảm hứng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ra sức thi Ä‘ua, huy Ä‘á»™ng, há»™i tụ tiềm lá»±c, sức mạnh chiến thắng thá»±c dân, đế quốc, giải phóng dân tá»™c, thống nhất đất nÆ°á»›c.

Từ khi tiến hành công cuá»™c đổi má»›i đến nay, Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng, Bá»™ Chính trị, Ban Bí thÆ° các khóa Ä‘ã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết, kết luận về phòng, chống lãng phí. Ngày 21/8/2006, Há»™i nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng (Khóa X) ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW về tăng cường sá»± lãnh đạo của Đảng đối vá»›i công tác phòng, chống tham nhÅ©ng, lãng phí; ngày 25/5/2012, Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng (khóa XI) ban hành Kết luận số 21-KL/TW về việc tiếp tục thá»±c hiện Nghị quyết Há»™i nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng (khóa X); ngày 21/12/2012, Ban Bí thÆ° ban hành Chỉ thị số 21-CT/TW về việc đẩy mạnh thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí; ngày 25/12/2023, Bá»™ Chính trị ban hành Chỉ thị 27-CT/TW về tăng cường sá»± lãnh đạo của Đảng đối vá»›i công tác thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí. Văn kiện Đại há»™i đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng chỉ rõ: “Công tác phòng, chống tham nhÅ©ng, lãng phí... chÆ°a có chuyển biến rõ rệt... phát hiện, xá»­ lý tham nhÅ©ng, lãng phí vẫn còn hạn chế... Tham nhÅ©ng, lãng phí... vẫn còn nghiêm trọng, phức tạp... ngày càng tinh vi, gây bức xúc trong xã há»™i”[6]. Thể chế hóa các chủ trÆ°Æ¡ng của Đảng, Ủy ban Thường vụ Quốc há»™i khóa X ban hành Pháp lệnh thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 1998; Quốc há»™i Ä‘ã thông qua Luật thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2005 và năm 2013; Hiến pháp năm 2013 quy định “CÆ¡ quan, tổ chức, cá nhân phải thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhÅ©ng trong hoạt Ä‘á»™ng kinh tế - xã há»™i và quản lý nhà nÆ°á»›c”[7].

Thá»±c hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Bá»™ Chính trị, Ban Bí thÆ°, Hiến pháp và quy định của pháp luật, các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành, Ä‘oàn thể từ Trung Æ°Æ¡ng đến địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã xác định rõ hÆ¡n trách nhiệm trong chỉ đạo và tổ chức thá»±c hiện nhiệm vụ phòng, chống lãng phí. Hiệu lá»±c, hiệu quả quản lý nhà nÆ°á»›c, khai thác, sá»­ dụng các nguồn lá»±c của đất nÆ°á»›c được nâng lên. Ngân sách nhà nÆ°á»›c được kiểm soát chặt chẽ từ khâu lập đến chấp hành dá»± toán và quyết toán; mua sắm, trang bị, quản lý và sá»­ dụng tài sản, phÆ°Æ¡ng tiện Ä‘i lại, trang thiết bị làm việc trong các cÆ¡ quan, tổ chức sá»­ dụng ngân sách thá»±c hiện theo Ä‘úng định mức, tiêu chuẩn, chế Ä‘á»™ quy định; công tác quản lý các dá»± án đầu tÆ° sá»­ dụng vốn, tài sản nhà nÆ°á»›c có chuyển biến tích cá»±c. Việc sắp xếp lại, xá»­ lý nhà, đất thuá»™c sở hữu Nhà nÆ°á»›c được triển khai; quản lý, sá»­ dụng vốn và tài sản nhà nÆ°á»›c tại doanh nghiệp, ý thức tiết kiệm trong sản xuất và tiêu dùng của Nhân dân có nhiều chuyển biến tích cá»±c. Kết quả thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí Ä‘ã góp phần Ä‘Æ°a công cuá»™c đổi má»›i đạt những thành tá»±u vÄ© đại; đạt và vượt hầu hết các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã há»™i qua các nhiệm kỳ, kể cả trong bối cảnh có những thách thức chÆ°a từng có tiền lệ nhÆ° dịch bệnh, thiên tai; huy Ä‘á»™ng, quản lý và sá»­ dụng có hiệu quả các nguồn nhân lá»±c, vật lá»±c, tài lá»±c, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, an sinh xã há»™i, phúc lợi xã há»™i của đất nÆ°á»›c.

Bên cạnh kết quả, lãng phí còn diá»…n ra khá phổ biến, dÆ°á»›i nhiều dạng thức khác nhau, Ä‘ã và Ä‘ang gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho phát triển. Trong Ä‘ó, gây suy giảm nguồn lá»±c con người, nguồn lá»±c tài chính, giảm hiệu quả sản xuất, tăng gánh nặng chi phí, gây cạn kiệt tài nguyên, gia tăng khoảng cách giàu nghèo. HÆ¡n thế, lãng phí còn gây suy giảm lòng tin của người dân vá»›i Đảng, Nhà nÆ°á»›c, tạo rào cản vô hình trong phát triển kinh tế - xã há»™i, bỏ lỡ thời cÆ¡ phát triển của đất nÆ°á»›c. Má»™t số dạng thức của lãng phí Ä‘ang nổi lên gay gắt hiện nay, Ä‘ó là: Chất lượng xây dá»±ng, hoàn thiện pháp luật chÆ°a Ä‘áp ứng yêu cầu thá»±c tiá»…n công cuá»™c đổi má»›i dẫn đến khó khăn, cản trở việc thá»±c thi, gây thất thoát, lãng phí các nguồn lá»±c. Lãng phí thời gian, công sức của doanh nghiệp, cá nhân khi thủ tục hành chính rườm rà, dịch vụ công trá»±c tuyến chÆ°a thuận tiện và thông suốt. Lãng phí cÆ¡ há»™i phát triển của địa phÆ°Æ¡ng, của đất nÆ°á»›c do bá»™ máy nhà nÆ°á»›c có nÆ¡i, có lúc hoạt Ä‘á»™ng chÆ°a hiệu quả, má»™t bá»™ phận cán bá»™ nhÅ©ng nhiá»…u, thiếu năng lá»±c, né tránh, Ä‘ùn đẩy công việc, sợ trách nhiệm; do chất lượng, năng suất lao Ä‘á»™ng thấp. Lãng phí tài nguyên thiên nhiên; lãng phí tài sản công do quản lý, sá»­ dụng chÆ°a hiệu quả, trong Ä‘ó giải ngân vốn đầu tÆ° công; cổ phần hóa, xá»­ lý thoái vốn của các doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c; sắp xếp lại, xá»­ lý nhà, đất thuá»™c sở hữu Nhà nÆ°á»›c, các dá»± án sá»­ dụng nhiều tài nguyên đất và nÆ°á»›c; thá»±c hiện các chÆ°Æ¡ng trình, mục tiêu quốc gia, các gói tín dụng há»— trợ phát triển an sinh xã há»™i hầu hết rất chậm. Lãng phí trong hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng của nhân dân diá»…n ra dÆ°á»›i nhiều hình thức.

Ngoài những nguyên nhân dẫn đến từng dạng thức lãng phí, còn do thá»±c thi các nghị quyết, chỉ thị, văn bản pháp luật về phòng, chống lãng phí trong thá»±c tế vẫn còn hạn chế; hệ thống tiêu chuẩn, định mức, chế Ä‘á»™, má»™t số chÆ°a phù hợp thá»±c tế nhÆ°ng chậm được sá»­a đổi, bổ sung; xá»­ lý lãng phí chÆ°a được đề cao, thường gắn vá»›i xá»­ lý tham nhÅ©ng nhÆ° hệ lụy kéo theo. ChÆ°a tạo được phong trào thi Ä‘ua rá»™ng khắp về thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí cÅ©ng nhÆ° dÆ° luận xã há»™i mạnh mẽ để phê phán, lên án những hành vi gây lãng phí. Việc xây dá»±ng văn hóa tiết kiệm, không lãng phí trong xã há»™i chÆ°a được quan tâm Ä‘úng mức.

2. Chúng ta Ä‘ang đứng trÆ°á»›c cÆ¡ há»™i lịch sá»­ để Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c bÆ°á»›c vào ká»· nguyên vÆ°Æ¡n mình của dân tá»™c. Đây cÅ©ng là thời Ä‘iểm để định hình tÆ°Æ¡ng lai của chúng ta. Để nắm bắt cÆ¡ há»™i, đẩy lùi thách thức, gia tăng mạnh mẽ nguồn lá»±c chăm lo cho Nhân dân, làm giàu cho đất nÆ°á»›c trong giai Ä‘oạn cách mạng má»›i, xây dá»±ng tÆ°Æ¡ng lai tốt đẹp, công tác phòng, chống lãng phí cần được triển khai quyết liệt, đồng bá»™ vá»›i những giải pháp hữu hiệu, tạo sá»± lan tỏa mạnh mẽ, trở thành tá»± nguyện, tá»± giác của má»—i cán bá»™, đảng viên và người dân, văn hóa ứng xá»­ trong thời đại má»›i; chú trọng má»™t số giải pháp trọng tâm, sau Ä‘ây:

Thứ nhất, cần thống nhất nhận thức đấu tranh phòng, chống lãng phí là cuá»™c chiến chống “giặc ná»™i xâm” đầy cam go, phức tạp; là má»™t phần của cuá»™c đấu tranh giai cấp; có vị trí tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng vá»›i phòng, chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c để xây dá»±ng Đảng ta vững mạnh, “là đạo đức, là văn minh” Tập trung tuyên truyền sâu rá»™ng, nâng cao ý thức, trách nhiệm trong cán bá»™, đảng viên và người lao Ä‘á»™ng, trÆ°á»›c hết là sá»± nêu gÆ°Æ¡ng của người đứng đầu tại từng cÆ¡ quan, tổ chức, cá nhân khu vá»±c công, khu vá»±c tÆ° về ý nghÄ©a, tầm quan trọng và trách nhiệm thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí. Tiết kiệm, chống lãng phí phải được thể hiện rõ nét qua những cam kết, kế hoạch, có lãnh đạo, có chỉ tiêu cụ thể, tiến hành thường xuyên, triệt để. Xây dá»±ng, triển khai thiết thá»±c các cuá»™c vận Ä‘á»™ng, phong trào thi Ä‘ua về thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí, tạo khí thế thi Ä‘ua sôi nổi, rá»™ng khắp trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Kịp thời biểu dÆ°Æ¡ng, khen thưởng, nhân rá»™ng các Ä‘iển hình tiên tiến trong thá»±c hiện tốt công tác thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Thứ hai, tập trung hoàn thiện và tổ chức triển khai có hiệu quả thể chế phòng, chống lãng phí; xá»­ lý nghiêm các cá nhân, tập thể có hành vi, việc làm gây thất thoát, lãng phí tài sản công. Ban hành quy định của Đảng nhận diện cụ thể những biểu hiện lãng phí trong thá»±c hiện nhiệm vụ của cán bá»™, đảng viên; quy định vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, người đứng đầu cÆ¡ quan, tổ chức, Ä‘Æ¡n vị trong công tác phòng, chống lãng phí; xây dá»±ng và tổ chức thá»±c hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí. Tiếp tục nghiên cứu, sá»­a đổi quy định của pháp luật về thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí theo hÆ°á»›ng tạo cÆ¡ sở pháp lý đầy đủ, đồng bá»™ cho giám sát, kiểm tra, phát hiện, xá»­ lý mạnh, có tính răn Ä‘e cao đối vá»›i các hành vi lãng phí; xây dá»±ng cÆ¡ chế thá»±c sá»± hữu hiệu cho giám sát, phát hiện lãng phí của Mặt trận Tổ quốc, các Ä‘oàn thể và Nhân dân. Đẩy mạnh phát hiện, xá»­ lý nghiêm minh các vụ vi phạm gây lãng phí lá»›n tài sản công theo tinh thần “xá»­ lý má»™t vụ cảnh tỉnh cả vùng, cả lÄ©nh vá»±c”.

Thứ ba, tập trung giải quyết triệt để các nguyên nhân dẫn đến lãng phí tài sản công, tài nguyên thiên nhiên, nguồn lá»±c chăm lo nhân dân và phát triển đất nÆ°á»›c. Trọng tâm là: (i) Đổi má»›i mạnh mẽ công tác xây dá»±ng, hoàn thiện và thá»±c thi pháp luật, coi Ä‘ây là yếu tố quan trọng để phòng, chống lãng phí. Trong Ä‘ó, xây dá»±ng pháp luật phải xuất phát từ thá»±c tiá»…n; vừa làm vừa rút kinh nghiệm; không cầu toàn, không nóng vá»™i; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vÆ°á»›ng mắc, khÆ¡i thông nguồn lá»±c, giải quyết, khắc phục Ä‘iểm nghẽn, mở rá»™ng không gian, tạo Ä‘à cho phát triển. Thường xuyên Ä‘ánh giá hiệu quả, chất lượng chính sách sau ban hành để kịp thời Ä‘iều chỉnh bất cập, mâu thuẫn, giảm thiểu thất thoát, lãng phí các nguồn lá»±c. Rà soát, bổ sung các quy định về cÆ¡ chế quản lý, các định mức kinh tế - kỹ thuật không còn phù hợp vá»›i thá»±c tiá»…n phát triển của đất nÆ°á»›c. Hoàn thiện các quy định xá»­ lý hành vi lãng phí; các quy định về quản lý, sá»­ dụng tài sản công; thể chế trong ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tạo sá»± đồng bá»™ trong chuyển đổi để giảm thiểu lãng phí. (ii) Cải cách triệt để, giảm tối Ä‘a thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp; chống bệnh quan liêu. (iii) Sá»­ dụng tài nguyên, nhân lá»±c, vật lá»±c hiệu quả; tăng cường tính bền vững, tối Æ°u hóa quy trình làm việc; nâng cao hiệu quả sá»­ dụng năng lượng. Giải quyết dứt Ä‘iểm tồn tại kéo dài đối vá»›i các dá»± án quan trọng quốc gia, dá»± án trọng Ä‘iểm, dá»± án hiệu quả thấp, gây thất thoát, lãng phí lá»›n; các ngân hàng thÆ°Æ¡ng mại yếu kém. Sá»›m hoàn thành cổ phần hóa, nâng cao hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng của doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c. Tổng kết, nhân rá»™ng kinh nghiệm triển khai dá»± án đường dây 500 kv mạch 3 Quảng Trạch (Quảng Bình) - Phố Nối (HÆ°ng Yên) để rút ngắn thời gian thá»±c hiện các công trình, dá»± án đầu tÆ° công trọng Ä‘iểm, quan trọng quốc gia, đường cao tốc, công trình trọng Ä‘iểm, liên vùng, dá»± án có tác Ä‘á»™ng lan tỏa. (iv) Tập trung xây dá»±ng, tinh gọn bá»™ máy tổ chức Đảng, Quốc há»™i, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã há»™i để hoạt Ä‘á»™ng hiệu lá»±c, hiệu quả; xây dá»±ng Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, nhất là người đứng đầu các cấp đủ phẩm chất, năng lá»±c, uy tín ngang tầm nhiệm vụ trong Ä‘iều kiện má»›i. Có các giải pháp cụ thể tăng năng suất lao Ä‘á»™ng, nâng cao giá trị lao Ä‘á»™ng Việt Nam trong giai Ä‘oạn má»›i.

Thứ tÆ°, xây dá»±ng văn hóa phòng, chống lãng phí; Ä‘Æ°a thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành “tá»± giác”, “tá»± nguyện”, “cÆ¡m ăn nÆ°á»›c uống, áo mặc hàng ngày”. Xây dá»±ng văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong các cÆ¡ quan, tổ chức; khuyến khích Nhân dân tăng cường thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí, tạo thói quen quý trọng tài sản của Nhà nÆ°á»›c, công sức của Nhân dân, sá»± Ä‘óng góp của tập thể và công sức của má»—i cá nhân; coi việc thá»±c hành tiết kiệm, chống lãng phí là nhiệm vụ hằng ngày. Thá»±c hiện đồng bá»™ các giải pháp xây dá»±ng văn hóa tiết kiệm, ý thức tiết kiệm; tÆ° duy làm việc khoa học, quản lý thời gian hiệu quả, hình thành trách nhiệm đạo đức xã há»™i gắn vá»›i thá»±c hiện nghiêm ká»· cÆ°Æ¡ng, ká»· luật.

V.I. Lênin nói “Chúng ta phải thá»±c hành tiết kiệm tá»™t mức trong bá»™ máy nhà nÆ°á»›c của chúng ta. Chúng ta phải bài trừ mọi vết tích lãng phí mà nÆ°á»›c Nga quân chủ và bá»™ máy quan liêu tÆ° bản chủ nghÄ©a của nó Ä‘ã để lại đầy rẫy”[8]; Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu nhấn mạnh “Muốn tiến lên chủ nghÄ©a xã há»™i phải khắc phục khuyết Ä‘iểm, tức là phải tăng gia sản xuất, tiết kiệm, chống lãng phí, bảo vệ của công”[9]; để Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c vững bÆ°á»›c Ä‘i lên chủ nghÄ©a xã há»™i, thá»±c hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược 100 năm dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, 100 năm thành lập nÆ°á»›c, nhất định chúng ta phải quyết tâm phòng, chống lãng phí gắn vá»›i phòng, chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c.

TS

—

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia Sá»± thật, Hà Ná»™i, 2011, t.7, tr.357[2]; Hồ Chí Minh: Toàn tập, SÄ‘d, t.7, tr.345[3]; Hồ Chí Minh: Toàn tập, SÄ‘d, t.7, tr.357[4]; Hồ Chí Minh: Toàn tập, SÄ‘d, t.9, tr.221[5]; Hồ Chí Minh: Toàn tập, SÄ‘d, t.7, tr.362[6]; Văn kiện Đại há»™i đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, NXB Chính trị quốc gia Sá»± thật, Hà Ná»™i, 2021, t1, tr.92, 93[7]; Hiến pháp nÆ°á»›c CHXHCN Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia Sá»± thật, Hà Ná»™i, 2013,tr.12[8]; V.I.Lênin: Toàn tập, NXB Tiến bá»™, MátxcÆ¡va, 1979, t.45, tr.458, 459[9]; Hồ Chí Minh: Toàn tập, SÄ‘d, t.11, tr.110.

Theo TS/Báo Thanh Hoá Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/bai-viet-chong-lang-phi-cua-tong-bi-thu-to-lam-230569.htm