Nhà báo Trần Thanh Hải (Trần Hải) – Báo Nhân Dân.

Tập trung tâm lá»±c, trí lá»±c

+ Phóng viên ảnh được xem là má»™t lÄ©nh vá»±c nghề nghiệp đặc thù, Ä‘òi hỏi người làm phải luôn năng Ä‘á»™ng, sáng tạo, không ngừng cố gắng trong công việc… Trong hành trình làm nghề, ông Ä‘ánh giá thế nào về nhận định này?

- Đúng vậy, phóng viên ảnh gắn liền vá»›i việc phải Ä‘i, di chuyển liên tục và thời gian làm việc gần nhÆ° sẽ không cố định. Có những chuyến công tác phải Ä‘i từ ná»­a Ä‘êm, tờ mờ sáng má»›i đến kịp sá»± kiện, phóng viên ảnh thường phải đến sá»›m hÆ¡n bình thường để chuẩn bị thiết bị, chọn vị trí, Ä‘ón lõng sá»± kiện, lên kịch bản trÆ°á»›c.

Vì thế, vá»›i phóng viên ảnh, Ä‘iều đầu tiên là sức khỏe, sá»± năng Ä‘á»™ng, óc tÆ° duy liên tục, sá»± bền bỉ và sá»± dấn thân vá»›i nghề, song hành vá»›i Ä‘ó là kinh nghiệm… Có nhÆ° vậy má»›i duy trì công việc má»™t cách liên tục được. Bên cạnh Ä‘ó, đối vá»›i phóng viên ảnh, các trang thiết bị luôn phải thường trá»±c, nhÆ° chiến sÄ© ra trận súng đạn luôn phải chuẩn bị đầy đủ. Làm quen vá»›i máy móc thường xuyên, biết sá»­ dụng các chức năng của từng thiết bị gắn vá»›i từng tình huống. Các vấn đề thời sá»± diá»…n ra, những khoảnh khắc chỉ chốc lát, tất cả sẽ không bao giờ trở lại, vì thế người phóng viên ảnh phải luôn trong tâm thế sẵn sàng. Làm hết sức mình có thể, để không nuối tiếc khi sá»± kiện Ä‘ã Ä‘i qua.

Thủ tÆ°á»›ng Phạm Minh Chính vá»›i các đại biểu thanh niên.- Má»™t tác phẩm của nhà báo Trần Hải tham dá»± Giải ảnh "Khoảnh khắc Báo chí" năm 2024.

+ Đã từng nhiều năm chụp ảnh Ä‘Æ°a tin về lãnh đạo Đảng và Nhà nÆ°á»›c, phần lá»›n những bức ảnh của ông luôn ở trang chủ tờ báo… Theo ông, phóng viên ảnh chuyên chụp các chính khách thì cần những “kÄ© năng” gì đặc biệt?

- Giống nhÆ° bất cứ má»™t phóng viên nào, trÆ°á»›c hết chúng ta cần phải nắm bắt được chÆ°Æ¡ng trình sá»± kiện, và vá»›i phóng viên khi chụp về các hoạt Ä‘á»™ng của lãnh đạo Đảng và Nhà nÆ°á»›c lại càng phải là yêu cầu bắt buá»™c. Phóng viên phải hiểu được ná»™i dung từng chÆ°Æ¡ng trình cụ thể ra sao, tá»± phải xây dá»±ng ý tưởng chụp ngay trong đầu gắn vá»›i ná»™i dung chÆ°Æ¡ng trình. NhÆ° chuyến tác nghiệp cùng Thủ tÆ°á»›ng Phạm Minh Chính tá»›i thôn Làng Nủ (Lào Cai) nÆ¡i xảy ra trận lÅ© quét Ä‘au thÆ°Æ¡ng hồi tháng 9 vừa qua là má»™t sá»± kiện mà tôi Ä‘ã dành nhiều thời gian để nghiên cứu kÄ© lịch trình và cẩn thận lên các phÆ°Æ¡ng án tác nghiệp. Rồi hành trình Ä‘ó, chúng tôi thấy được sá»± quan tâm, chỉ đạo sát sao của Thủ tÆ°á»›ng, khi ông dành thời gian nói chuyện vá»›i bà con nhân dân, lá»™i xuống thăm hỏi lá»±c lượng Ä‘ang tìm kiếm… Trong hoàn cảnh Ä‘ó, để ghi lại những khoảnh khắc Ä‘áng nhá»›, phóng viên chúng tôi cÅ©ng cùng lá»™i xuống bùn thì má»›i có thể kịp ghi lại những gì chân thá»±c nhất. Để làm được việc này, ngay từ đầu phóng viên phải chuẩn bị các trang thiết bị cẩn thận từ trÆ°á»›c, quần áo, giầy… Vá»›i hoàn cảnh lÅ© lụt trang bị càng Ä‘Æ¡n giản thì hiệu quả càng cao.

+ Ông là má»™t trong số các tác giả có nhiều tác phẩm tham dá»± giải ảnh của Báo Nhà báo & Công luận và cÅ©ng nhiều lần Ä‘oạt giải. Ông có thể chia sẻ Ä‘ôi chút về bí quyết Ä‘ã mang lại nhiều thành công cho các tác phẩm của ông?

- Chụp thể thao là chụp những khoảnh khắc, người phóng viên phải biết phán Ä‘oán các tình huống có thể xảy ra khi nó chÆ°a xảy ra, luôn hÆ°á»›ng đến Ä‘ó, Ä‘iều này Ä‘òi hỏi sá»± tập trung tâm lá»±c, trí lá»±c thường xuyên liên tục.

Mọi người hay có suy nghÄ© phóng viên khi ra sân bóng chủ yếu xem Ä‘á bóng nhÆ°ng thá»±c tế không phải. Trong số các lÄ©nh vá»±c phóng viên thá»±c hiện, chụp thể thao nói chung và về các trận đấu bóng Ä‘á nói riêng sẽ là lÄ©nh vá»±c khó nhất. Trong má»™t không gian rá»™ng lá»›n, tiếng ồn, mọi thứ đều diá»…n ra rất nhanh… vì thế Ä‘á»™ khó cÅ©ng nhiều hÆ¡n.

Tôi Ä‘ã làm quen vá»›i mảng thể thao này khoảng gần 30 năm, chụp khoảnh khắc thể thao Ä‘iều quan trọng là phải phán Ä‘oán tình huống, tình huống có thể xảy ra nhÆ° thế này, thế khác, Ä‘iều quan trọng phải kiên trì chờ đợi, mắt luôn phải hÆ°á»›ng theo chuyển Ä‘á»™ng sá»± kiện, tập trung cao Ä‘á»™ thì má»›i ra được sản phẩm tốt nhất cho mình.

Tuy nhiên mọi thứ đều có những bất ngờ, không phải cứ đến sân chọn vị trí đẹp là có ảnh đẹp, nhiều tình huống không xảy ra ở vị trí Ä‘ó. Vì thế yếu tố may mắn cÅ©ng là Ä‘iều quan trọng trong tác nghiệp vá»›i lÄ©nh vá»±c thể thao.

Phóng viên ảnh khi chụp thể thao lúc nào cÅ©ng phải lăm lăm chiếc máy trong tay, cầm chặt, chạy, di chuyển và chỉ có nhÆ° vậy má»›i không bỏ lỡ những tình huống chỉ xảy ra má»™t lần. Chụp ảnh thể thao hàng nghìn kiểu nhÆ°ng may mắn có được vài kiểu Æ°ng ý.

TÆ° duy báo chí nhÆ°ng cÅ©ng cần phải có tÆ° duy nghệ thuật

+ Ông Ä‘ánh giá nhÆ° thế nào về nhận định, phóng viên ảnh phải Ä‘a năng, không chỉ biết chụp mà còn phải biết biên tập ảnh há»— trợ tòa soạn, thÆ°a ông?

- Nếu phóng viên ảnh chỉ Ä‘Æ¡n thuần là biết chụp ảnh, không có tÆ° duy báo chí thì cÅ©ng không nên tham gia vào lÄ©nh vá»±c này. Phóng viên ảnh sau khi chụp xong cần phải biết Ä‘iều chỉnh, phân loại từng ná»™i dung ảnh.

Ngay từ khi chụp cần biết chọn lọc, chụp ai, cái gì, chụp nhÆ° thế nào để Ä‘Æ¡n giản và hiệu quả nhất, tránh chụp tràn lan xong không sá»­ dụng đến vừa mất thời gian công sức vừa ảnh hưởng đến trang thiết bị.

Đối vá»›i sá»± kiện diá»…n ra có rất nhiều hoạt Ä‘á»™ng, tình huống khác nhau, phóng viên ảnh phải biết ná»™i dung nào là chính, quan trọng hÆ¡n để lá»±a chọn. Phóng viên ảnh phải biết chấp nhận bỏ những bức ảnh ít quan trọng hÆ¡n mặc dù chụp khá nhiều. Tất cả phải đạt được Ä‘á»™ nhanh chóng, chính xác và hiệu quả truyền tải thông tin đến bạn đọc má»™t cách rõ ràng, rành mạch nhất.

Đối vá»›i báo Ä‘iện tá»­ có thể sá»­ dụng nhiều ảnh hÆ¡n, nhÆ°ng báo giấy chỉ sá»­ dụng má»™t ảnh. Câu hỏi đặt ra là bức ảnh nào quan trọng nhất, phóng viên ảnh là người trá»±c tiếp tham gia vào sá»± kiện cÅ©ng là người biên tập đầu tiên, nghÄ©a là vừa phải làm tiền kỳ và hậu kỳ, phải là người tạo ra sản phẩm hoàn thiện.

+ Trong bối cảnh ảnh báo chí có nhiều đổi má»›i, những phóng viên ảnh thời nay cần “bắt nhịp” nhÆ° thế nào để có những “khoảnh khắc ảnh” chất lượng, thÆ°a ông?

- Hiện nay Ä‘iều kiện về công nghệ Ä‘ã tốt hÆ¡n rất nhiều so vá»›i trÆ°á»›c Ä‘ây, bản thân tôi trÆ°á»›c Ä‘ây khi vào nghề, Ä‘i tác nghiệp chủ yếu chụp phim, số lượng phim bị hạn chế, phim đắt đỏ. Quá trình tác nghiệp khó khăn dè sẻn Ä‘ó rèn luyện tính cẩn thận, chắt chiu hÆ¡n trong má»—i lần bấm máy.

Vá»›i má»—i phóng viên khi làm ảnh, cố gắng bắt từng khoảnh khắc, vì các vấn đề thời sá»± trên chỉ diá»…n ra má»™t lần. Điều quan trọng là người phóng viên phải cố gắng dành nhiều thời gian chụp, say mê, phải học từ bạn bè, đồng nghiệp, được các thế hệ làm báo trÆ°á»›c chỉ bảo là Ä‘iều tốt nhất. Chụp nhiều mà không có Ä‘am mê, không có sá»± chắt chiu, rút kinh nghiệm sau má»—i sá»± kiện thì cÅ©ng khó phát triển được. Thêm nữa là phải trau dồi kiến thức.

Làm ảnh báo chí, phải có tÆ° duy báo chí nhÆ°ng cÅ©ng cần phải có tÆ° duy nghệ thuật, hai cái phải song hành thì má»›i có những tác phẩm chất lượng, má»›i thu hút tạo ấn tượng được người xem. Ảnh báo chí nhÆ°ng cần có tính nghệ thuật và ảnh nghệ thuật cÅ©ng cần có tính báo chí, tính thời sá»±.

+ Xin cảm Æ¡n ông !

Theo Lê Tâm (Thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/nha-bao-tran-thanh-hai-nghe-bao-anh--can-lam-niem-dam-me-chat-chiu-bat-tung-khoanh-khac-post324230.html