Trong năm 2024, nền kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt vá»›i má»™t số thách thức lá»›n, nhÆ° xung Ä‘á»™t địa chính trị tiếp diá»…n, lạm phát và lãi suất vẫn ở mức cao, thiên tai và Ä‘iều kiện thời tiết khắc nghiệt. Để đối phó vá»›i thách thức, nhiều quốc gia Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng thá»±c hiện Ä‘iều chỉnh chính sách, nhằm đẩy nhanh quá trình phục hồi và bảo vệ nền kinh tế trÆ°á»›c sá»± cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ trên toàn cầu.

- Mỹ: Chính quyền của Tổng thống Joe Biden trong năm 2024 tiếp tục đẩy mạnh các chÆ°Æ¡ng trình đầu tÆ° vào hạ tầng cÆ¡ sở, đặc biệt trong lÄ©nh vá»±c công nghệ, năng lượng tái tạo và cÆ¡ sở hạ tầng kỹ thuật số. Bất chấp những khó khăn và thách thức, nền kinh tế lá»›n nhất thế giá»›i vẫn thể hiện khả năng phục hồi mạnh mẽ, tốt hÆ¡n so vá»›i kỳ vọng.

Về chính sách thÆ°Æ¡ng mại, tháng 9/2024, Nhà Trắng thông báo quyết định nâng thuế lên 100% đối vá»›i xe Ä‘iện (EV) và 25% đối vá»›i pin xe Ä‘iện từ Trung Quốc, bắt đầu áp dụng từ đầu tháng 10/2024.

Ngày 29/11, Bá»™ ThÆ°Æ¡ng mại Mỹ công bố áp thuế bán phá giá từ 21,31% đến 271,2% vá»›i tấm pin năng lượng Mặt Trời đến từ bốn quốc gia Đông Nam Á, tùy thuá»™c vào công ty sản xuất...

Tiếp theo, đến tháng 12/2024, cường quốc lá»›n nhất thế giá»›i công bố nâng thuế từ 25% lên 50% đối vá»›i má»™t số mặt hàng công nghệ khác của Trung Quốc, có hiệu lá»±c từ ngày 1/1/2025. TrÆ°á»›c Ä‘ó, nÆ°á»›c này cÅ©ng Ä‘ã thông báo thắt chặt các hạn chế nhằm ngăn cản Trung Quốc tiếp cận công nghệ bán dẫn tiên tiến của mình.

Về chính sách tiền tệ, Cục Dá»± trữ liên bang Mỹ (Fed), ngày 18/12, Ä‘ã cắt giảm lãi suất 0,25 Ä‘iểm phần trăm, Ä‘Æ°a lãi suất tham chiếu về 4,25-4,5%. Đây là lần thứ ba liên tiếp cÆ¡ quan này giảm lãi suất, sau hai lần hạ lần lượt là 0,5 Ä‘iểm phần trăm và 0,25 Ä‘iểm phần trăm vào tháng 9 và 11/2024. Động thái ná»›i lỏng chính sách tiền tệ của Fed Ä‘ã tạo “Ä‘òn bẩy” cho các thị trường và phần nào há»— trợ triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giá»›i.

Ông Donald Trump đắc cá»­ Tổng thống Mỹ sau cuá»™c bầu cá»­ vào tháng 11/2024. Vá»›i việc nÆ°á»›c Mỹ sắp có bá»™ máy chính phủ má»›i, dá»± kiến các chính sách kinh tế-thÆ°Æ¡ng mại của nền kinh tế lá»›n nhất thế giá»›i sẽ có nhiều thay đổi trong năm 2025.

- Liên minh châu Âu (EU): Nền kinh tế của “lục địa già” trong năm 2024 vẫn chÆ°a thá»±c sá»± thoát khỏi khó khăn. So vá»›i mức tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc ná»™i (GDP) 0,4% của năm 2023, GDP năm nay của Khu vá»±c đồng euro (Eurozone) dá»± kiến tăng 0,8%. Tuy nhiên, Chủ tịch Ngân hàng Trung Æ°Æ¡ng châu Âu (ECB) Christine Lagarde cảnh báo rằng rủi ro đối vá»›i tăng trưởng “vẫn nghiêng về phía tiêu cá»±c”.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong năm 2024 của EU là việc Luật trí tuệ nhân tạo (AI), Ä‘ã chính thức được Ủy ban châu Âu (EC) phê duyệt, đặt nền tảng pháp lý đầu tiên trên thế giá»›i về quản lý lÄ©nh vá»±c công nghệ má»›i nổi và các hoạt Ä‘á»™ng đầu tÆ° có liên quan.

Về chính sách tài khóa, các nhà lãnh đạo EU ngày 22/3 nhất trí thá»±c thi má»™t chính sách tài chính thắt chặt hÆ¡n đối vá»›i Khu vá»±c Kinh tế châu Âu (EEA) trong năm 2025, nhằm đảm bảo mục tiêu giữ thâm hụt ngân sách dÆ°á»›i 3% GDP và nợ công dÆ°á»›i 60% GDP. Ngoài ra, 27 quốc gia EU Ä‘ã thông qua kế hoạch về cách thức thu hút vốn tÆ° nhân vào châu Âu để tài trợ cho quá trình chuyển đổi sinh thái và kinh tế kỹ thuật số, tăng tính cạnh tranh về các công nghệ và nguyên liệu thô quan trọng, vá»›i trọng tâm là tạo ra má»™t Liên minh Thị trường vốn (CMU) của EU, giảm bá»›t các rào cản đối vá»›i đầu tÆ° tÆ° nhân xuyên biên giá»›i.

Về chính sách thÆ°Æ¡ng mại, ngày 29/10, EU Ä‘ã thông báo chính thức áp thuế lên xe Ä‘iện sản xuất tại Trung Quốc vá»›i mức thuế lên đến 45,3%, có hiệu lá»±c từ ngày 30/10 và kéo dài trong vòng 5 năm. Động thái này được dá»± báo sẽ khÆ¡i mào cuá»™c chiến thÆ°Æ¡ng mại giữa EU và Trung Quốc trong thời gian tá»›i.

Ngày 17/12, Nghị viện châu Âu (EP) Ä‘ã chính thức phê chuẩn đề xuất hoãn thá»±c thi 12 tháng đối vá»›i Quy định chống phá rừng của EU (EUDR), má»™t trong những trụ cá»™t chính của Thỏa thuận Xanh. EP nhất trí Ä‘Æ°a thời Ä‘iểm luật có hiệu lá»±c má»›i sang ngày 30/12/2025 đối vá»›i các công ty lá»›n và ngày 30/6/2026 đối vá»›i các doanh nghiệp nhỏ. Sá»± thay đổi này Ä‘ã tạo Ä‘iều kiện để các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, nhÆ° cà phê, dầu cọ, gá»—... tại các nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển có thêm thời gian để thích ứng vá»›i quy định má»›i của EU.

Trong năm 2024, ECB có 4 lần hạ lãi suất, Ä‘Æ°a lãi suất cÆ¡ bản về ngưỡng 3%, từ mức đỉnh 4,5%. Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, nhiều khả năng ECB sẽ có thêm các đợt cắt giảm lãi suất trong năm tá»›i, khi tăng trưởng kinh tế của Eurozone Ä‘ang bị kìm hãm bởi tình hình bất ổn chính trị trong khu vá»±c và nguy cÆ¡ gia tăng căng thẳng thÆ°Æ¡ng mại vá»›i Mỹ.

- Anh: Năm 2024, nÆ°á»›c Anh tiếp tục đối mặt vá»›i những thách thức sau khi rời khỏi Liên minh châu Âu (Brexit), đặc biệt trong các lÄ©nh vá»±c thÆ°Æ¡ng mại, chuá»—i cung ứng và lao Ä‘á»™ng.

Để giảm thiểu các tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c từ Brexit, Anh Ä‘ã mở rá»™ng ký kết các hiệp định thÆ°Æ¡ng mại tá»± do song phÆ°Æ¡ng vá»›i nhiều quốc gia khác và trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên chính thức gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bá»™ xuyên Thái Bình DÆ°Æ¡ng (CPTPP) từ ngày 15/12/2024.

Sau khi chiến thắng trong cuá»™c tổng tuyển cá»­ ngày 4/7, tân Thủ tÆ°á»›ng Anh Keir Starmer Ä‘ang từng bÆ°á»›c thá»±c hiện các cam kết mà ông Ä‘ã Ä‘Æ°a ra trong chiến dịch tranh cá»­ trÆ°á»›c Ä‘ó, bao gồm Ä‘iều chỉnh thuế cá nhân và doanh nghiệp, xóa bỏ kế hoạch trục xuất người di cÆ° gây tranh cãi của chính phủ trÆ°á»›c, đồng thời mở rá»™ng há»— trợ an sinh xã há»™i cho người dân...

Ngân hàng trung Æ°Æ¡ng Anh (BoE) Ä‘ã có hai đợt giảm lãi suất 0,25 Ä‘iểm phần trăm trong tháng 8 và 11/2024, Ä‘Æ°a lãi suất tham chiếu về 4,75%. Tuy nhiên, tại cuá»™c họp gần Ä‘ây nhất vào tháng 11/2024, BoE cho biết ngân sách má»›i của Chính phủ Anh có thể sẽ làm tăng lạm phát và tăng tốc Ä‘á»™ tăng trưởng kinh tế. Do Ä‘ó, mặc dù vẫn “Ä‘ánh tín hiệu” sẽ tiếp tục có các đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2025, nhÆ°ng giá»›i chức BoE sẽ thận trọng hÆ¡n về việc cắt giảm lãi suất quá nhanh.

- Australia: Nền kinh tế lá»›n nhất châu Đại dÆ°Æ¡ng Ä‘ang chứng kiến sá»± phục hồi sau đại dịch COVID-19, nhÆ°ng vẫn đối mặt vá»›i những thách thức từ lạm phát, đặc biệt là trong các lÄ©nh vá»±c nhÆ° nhà ở và thá»±c phẩm. Trong năm 2024, Chính phủ Australia tiếp tục duy trì các chính sách tài khóa há»— trợ, để thúc đẩy tiêu dùng và đầu tÆ° trong nền kinh tế.

Về lÄ©nh vá»±c thÆ°Æ¡ng mại, căng thẳng thÆ°Æ¡ng mại và đầu tÆ° giữa Australia và Trung Quốc Ä‘ang dần được tháo gỡ. Tuy nhiên, để tránh sá»± phụ thuá»™c quá mức vào cường quốc lá»›n thứ hai thế giá»›i, Chính phủ Australia Ä‘ã tập trung mở rá»™ng đối tác thÆ°Æ¡ng mại má»›i, thúc đẩy tăng cường quan hệ vá»›i các nÆ°á»›c Đông Nam Á và Đông Á.

Trong chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ hậu đại dịch COVID-19, Ngân hàng Dá»± trữ Australia (RBA, tức ngân hàng trung Æ°Æ¡ng) Ä‘ã nâng lãi suất từ 0,10% lên 4,35%, ít hÆ¡n nhiều so vá»›i các ngân hàng trung Æ°Æ¡ng lá»›n khác. Do rủi ro lạm phát cao kéo dài, trong năm 2024, RBA quyết định tiếp tục giữ nguyên lãi suất ở mức cao nhất trong 13 năm qua, nhÆ°ng cho biết sẽ xem xét hạ lãi suất trong năm 2025, nếu các dữ liệu kinh tế tốt dần lên theo dá»± báo của cÆ¡ quan này.

- Trung Quốc: Trong năm 2024, nền kinh tế lá»›n nhất châu Á vẫn Ä‘ang ná»— lá»±c phục hồi. Đầu năm nay, Chính phủ Trung Quốc Ä‘ã thá»±c hiện chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dá»±a vào xuất khẩu và đầu tÆ° sang mô hình tăng trưởng bền vững dá»±a vào tiêu dùng ná»™i địa và đổi má»›i sáng tạo. Vá»›i sá»± há»— trợ của chính phủ, các ngành công nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc Ä‘ã phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng vÆ°Æ¡n mình ra thị trường quốc tế, nhÆ° lÄ©nh vá»±c xe Ä‘iện, pin xe Ä‘iện, pin Mặt trời, tua-bin gió.

Từ cuối tháng 9/2024, Chính phủ Trung Quốc bắt đầu thá»±c hiện hàng loạt các biện pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất Ä‘á»™ng sản, nhÆ° hạ lãi suất cho vay đối vá»›i các khoản thế chấp mua nhà, ná»›i lỏng quy định về mua căn nhà thứ hai, mua lại nguồn cung căn há»™ dÆ° thừa...

Sang đến tháng 11/2024, má»™t gói kích thích tài khóa trị giá 10.000 tá»· nhân dân tệ (1.400 tá»· USD) Ä‘ã được Ủy ban Thường vụ Quốc há»™i Trung Quốc thông qua, tập trung vào các biện pháp há»— trợ các chính quyền địa phÆ°Æ¡ng tái cÆ¡ cấu nợ.

Gần Ä‘ây nhất, tại cuá»™c họp Bá»™ Chính trị Ban chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng Cá»™ng sản Trung Quốc ngày 9/12, các nhà hoạch định chính sách Ä‘ã đề xuất thá»±c hiện chính sách tiền tệ “ná»›i lỏng hợp lý”, Ä‘ánh dấu lần Ä‘iều chỉnh chính sách tiền tệ đầu tiên của Trung Quốc kể từ năm 2011. Theo Ä‘ánh giá của giá»›i chuyên gia, Ä‘ây là dấu hiệu về má»™t kế hoạch kích thích tài chính mạnh mẽ, má»™t đợt cắt giảm lãi suất lá»›n và mua tài sản vào năm 2025 của nền kinh tế lá»›n thứ hai thế giá»›i.

- Nhật Bản: Mặc dù nhu cầu tiêu dùng phục hồi Ä‘ã mang lại “sá»± tÆ°Æ¡i sáng” cho nền kinh tế Nhật Bản trong năm 2024, nhÆ°ng chi tiêu vốn và nhu cầu bên ngoài thấp cho thấy nền kinh tế vẫn thiếu sá»± há»— trợ để phục hồi tổng thể. Vấn đề nổi bật của nền kinh tế Nhật Bản trong năm 2024 tiếp tục là việc đồng yen trượt giá so vá»›i đồng USD, rÆ¡i xuống mức thấp nhất trong 38 năm qua. Sá»± mất giá của đồng yen khiến giá hàng nhập khẩu tăng cao và làm thất thoát dòng vốn đầu tÆ°.

Từ tháng 3/2024, Ngân hàng trung Æ°Æ¡ng Nhật Bản (BoJ) Ä‘ã chấm dứt chính sách lãi suất âm, sau Ä‘ó nâng lãi suất ngắn hạn lên 0,25% vào tháng 7/2024. Điều này cho thấy BoJ Ä‘ang chuyển dần khỏi giai Ä‘oạn ná»›i lỏng tiền tệ mạnh mẽ, kéo dài trong hai thập ká»· qua. Hành Ä‘á»™ng của BoJ gây ra sá»± chấn Ä‘á»™ng khắp thị trường tài chính toàn cầu, trong bối cảnh hầu hết các ngân hàng trung Æ°Æ¡ng lá»›n khác có hÆ°á»›ng Ä‘i ngược lại.

Sau cuá»™c họp về chính sách tiền tệ ngày 19/12, BoJ quyết định vẫn duy trì lãi suất cÆ¡ bản ở mức 0,25%, nhÆ°ng khẳng định sẵn sàng tăng lãi suất trong năm 2025 nếu tiền lÆ°Æ¡ng và giá cả tiếp tục diá»…n biến nhÆ° kỳ vọng.

Ngoài các biện pháp kích thích của BoJ, Chính phủ Nhật Bản trong tháng 7/2024 Ä‘ã can thiệp vào thị trường tiền tệ, vá»›i tổng giá trị lên đến hÆ¡n 5,53 tá»· yen (khoảng 36,8 tá»· USD). TrÆ°á»›c Ä‘ó vào cuối tháng 5/2024, Chính phủ Nhật Bản cÅ©ng xác nhận có đợt can thiệp tiền tệ đầu tiên kể từ tháng 10/2022, vá»›i tổng giá trị khoảng 19,3 tá»· USD.

Trong năm 2024, các nền kinh tế từ phát triển cho tá»›i Ä‘ang phát triển đều phải đối mặt vá»›i những thách thức lá»›n trong việc duy trì tăng trưởng bền vững. Dá»± kiến, bÆ°á»›c sang năm 2025, các chính sách tập trung vào chuyển đổi năng lượng, phát triển công nghệ cao, cải cách lao Ä‘á»™ng và duy trì ổn định tài khóa sẽ là những yếu tố quan trọng trong việc định hình nền kinh tế của má»—i quốc gia và kinh tế toàn cầu./.

Theo TTXVN/Báo Thanh Hoá Điện tá»­