Ông Nguyá»…n Cao Cường, chuyên gia báo chí truyền thông, giảng viên Trung tâm bồi dưỡng nghiệp vụ, Há»™i Nhà báo Việt Nam.

'Người có sức ảnh hưởng' Ä‘ang thay đổi cục diện truyền thông?

Má»›i Ä‘ây, sá»± ồn ào xung quanh việc Steven Bartlett, má»™t doanh nhân kiêm podcaster nổi tiếng của VÆ°Æ¡ng quốc Anh, cho phép khách mời Ä‘Æ°a ra những tuyên bố hoang đường về các chủ đề sức khỏe nhạy cảm Ä‘ã làm dấy lên má»™t cuá»™c tranh luận sôi nổi. Nhiều người cho rằng, vá»›i sức ảnh hưởng lá»›n, Bartlett phải chịu trách nhiệm về những gì mình lan truyền. Sá»± thay đổi ná»™i dung của anh, từ kinh doanh sang sức khỏe, Ä‘ã giúp tăng gấp Ä‘ôi lượng khán giả, nhÆ°ng cÅ©ng làm dấy lên lo ngại về tính chính xác của thông tin.

Vấn đề này phản ánh má»™t xu hÆ°á»›ng rá»™ng lá»›n hÆ¡n: sá»± trá»—i dậy của những 'người có sức ảnh hưởng tin tức' thay thế các cÆ¡ quan báo chí truyền thống. Trong môi trường truyền thông má»›i, sá»± chú ý và tÆ°Æ¡ng tác thường được Æ°u tiên hÆ¡n tính xác thá»±c, dẫn đến nguy cÆ¡ lan truyền thông tin sai lệch. 

Ông Nguyá»…n Cao Cường, chuyên gia truyền thông, giảng viên Trung tâm bồi dưỡng nghiệp vụ, Há»™i Nhà báo Việt Nam nhận định: "Chúng ta Ä‘ang sống trong má»™t thế giá»›i mà thông tin được lan truyền vá»›i tốc Ä‘á»™ chóng mặt. 'Người có sức ảnh hưởng tin tức', vá»›i sức lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã há»™i, Ä‘ang dần trở thành nguồn thông tin chính của nhiều người, đặc biệt là giá»›i trẻ. Điều này đặt ra má»™t thách thức lá»›n: làm thế nào để phân biệt sá»± thật và tin đồn trong má»™t 'biển' thông tin nhÆ° vậy?"

"Thá»±c tế, báo chí Ä‘ang dần mất trận địa vào tay những người có sức ảnh hưởng này," ông Cường nói thêm. "Họ không phải là nhà báo, nhÆ°ng lại có khả năng thu hút sá»± chú ý của công chúng má»™t cách nhanh chóng và hiệu quả. Điều Ä‘áng lo ngại là, nhiều người trong số họ Ä‘ang lấy thông tin từ báo chí, nhÆ°ng lại không tuân thủ các nguyên tắc nghề nghiệp, dẫn đến việc có thể lan truyền thông tin sai lệch".

Ông Cường chỉ ra rằng, sá»± thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến tính chính xác của thông tin, mà còn tác Ä‘á»™ng đến vai trò và uy tín của báo chí truyền thống. "Khi mà công chúng ngày càng tin tưởng vào những 'người có sức ảnh hưởng' hÆ¡n là các cÆ¡ quan báo chí, chúng ta Ä‘ang chứng kiến sá»± suy giảm niềm tin vào báo chí truyền thống", ông nói.

Theo má»™t nghiên cứu gần Ä‘ây, gần 40% người trẻ ở Mỹ dÆ°á»›i 30 tuổi thường xuyên tiếp nhận tin tức từ những người có ảnh hưởng trên mạng xã há»™i. Trong khi Ä‘ó, các tòa soạn báo truyền thống Ä‘ang dần biến mất, nhường chá»— cho má»™t hệ sinh thái má»›i, nÆ¡i mà sá»± tÆ°Æ¡ng tác và những ná»™i dung gây phẫn ná»™ được Æ°u tiên hÆ¡n tính chính xác. Theo ông Cường, con số này ở Việt Nam còn cao hÆ¡n nhiều, khi mà mạng xã há»™i Ä‘ang trở thành má»™t phần không thể thiếu trong cuá»™c sống của giá»›i trẻ.

Ông Cường bày tỏ lo ngại về những hệ lụy của xu hÆ°á»›ng này. "Khi mà thông tin sai lệch được lan truyền má»™t cách dá»… dàng và nhanh chóng, chúng ta Ä‘ang đối mặt vá»›i nguy cÆ¡ bị 'nhiá»…u loạn' thông tin", ông nói. "Điều này đặt ra những câu hỏi cấp bách về tính chính xác của thông tin, trách nhiệm giải trình của những người cung cấp thông tin và sá»± tồn tại của báo cáo có trách nhiệm trong thời đại kỹ thuật số".

'Há»™p Ä‘en' thuật toán và trách nhiệm của người gác cổng thông tin

Không chỉ 'người có sức ảnh hưởng', sá»± phát triển của AI cÅ©ng đặt ra những thách thức không nhỏ cho báo chí. Các tập Ä‘oàn công nghệ lá»›n Ä‘ang sá»­ dụng AI để tạo ra các bản tóm tắt thông tin, nhÆ°ng thuật toán của họ lại hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° má»™t 'há»™p Ä‘en', khiến chúng ta khó kiểm soát được tính chính xác và khách quan của thông tin.

'Há»™p Ä‘en' thuật toán chi phối thông tin, ngành tin tức đứng trÆ°á»›c nguy cÆ¡ bị thao túng.

Theo bà Lexie Kirkconnell-Kawana, Giám đốc Ä‘iều hành của IMPRESS, cÆ¡ quan quản lý báo chí Ä‘á»™c lập của VÆ°Æ¡ng quốc Anh: "Nếu mọi người Ä‘ang dá»±a vào thông tin được tạo ra thông qua các nền tảng há»— trợ AI và thông tin Ä‘ó không chính xác, không toàn vẹn, vi phạm quyền của mọi người thì chúng ta cần phải hành Ä‘á»™ng ngay bây giờ". Bà nhấn mạnh sá»± cấp thiết của việc kiểm soát thông tin trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rá»™ng rãi.

Tuy nhiên, việc quản lý các nền tảng công nghệ này là má»™t thách thức lá»›n. Làm thế nào để duy trì các tiêu chuẩn biên tập và trách nhiệm giải trình khi có quá nhiều nguồn tạo và chia sẻ ná»™i dung? Má»™t phần của vấn đề xuất phát từ sá»± thiếu kết nối giữa các nhà phát triển AI và các ngành công nghiệp mà công cụ của họ được triển khai.

Đồng quan Ä‘iểm, ông Nguyá»…n Cao Cường cho rằng, nếu thông tin do AI tạo ra không chính xác, không toàn vẹn, chúng ta cần phải hành Ä‘á»™ng ngay. Ông nhấn mạnh. "Cần có những quy định rõ ràng và chế tài nghiêm khắc để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong không gian thông tin".

Trong bối cảnh Ä‘ó, vai trò của báo chí càng trở nên quan trọng hÆ¡n bao giờ hết. "Báo chí cần phải trở thành 'ngọn hải đăng' giữa 'bão' thông tin, cung cấp cho công chúng những thông tin chính xác, khách quan và Ä‘áng tin cậy", ông Cường nói. "Điều này Ä‘òi hỏi báo chí phải đầu tÆ° vào việc kiểm chứng thông tin, nâng cao chất lượng ná»™i dung và xây dá»±ng lòng tin vá»›i Ä‘á»™c giả".

Ông Cường cÅ©ng cho rằng, báo chí cần chủ Ä‘á»™ng thích ứng vá»›i sá»± thay đổi của thời đại. "Chúng ta cần tìm hiểu thị trường, theo dõi các công cụ má»›i nổi và Ä‘iều chỉnh các tích hợp khi tác hại Ä‘ã rõ ràng. NhÆ°ng quan trọng hÆ¡n cả là cần có sá»± lãnh đạo và tầm nhìn để bảo vệ những giá trị cốt lõi của báo chí trong ká»· nguyên số".

Ông nhấn mạnh rằng, các cÆ¡ quan báo chí, các tổ chức liên quan thường có xu hÆ°á»›ng bảo thủ, muốn giữ nguyên trạng và nói rằng 'mọi thứ cứ nhÆ° cÅ© là tốt nhất; hãy cố gắng duy trì nhÆ° vậy càng lâu càng tốt'. Điều này cho thấy sá»± bảo thủ, ngại thay đổi Ä‘ang cản trở sá»± phát triển của truyền thông.

Thách thức lá»›n nhất hiện nay là những người trong ngành truyền thông phải nhận ra rằng sá»± thay đổi Ä‘ang diá»…n ra. NhÆ°ng lại thiếu vắng sá»± lãnh đạo để định hÆ°á»›ng cho những thay đổi Ä‘ó, cÅ©ng nhÆ° cách thức kiểm soát những giá trị cốt lõi mà chúng ta muốn bảo tồn, để đảm bảo rằng chúng vẫn vững vàng sau những biến Ä‘á»™ng này.

"Điều này Ä‘òi hỏi sá»± chung tay của tất cả các bên liên quan, từ các nhà báo, các nền tảng công nghệ, các cÆ¡ quan quản lý đến người dùng", ông kết luận. "Chỉ khi Ä‘ó, chúng ta má»›i có thể bảo vệ được quyền tiếp cận thông tin chính xác của công chúng và duy trì được vai trò của báo chí trong xã há»™i".

Theo Phan Anh/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/nhieu-tin-tuc-tu-nguoi-co-suc-anh-huong-va-thuat-toan-dinh-hinh-thong-tin-bao-chi-can-hanh-dong-post336726.html