Äóng gói nhân Ä‘iều xuất khẩu tại Công ty LAFOOCO, doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c được cổ phần hóa đầu tiên của ngành Ä‘iều cả nÆ°á»›c. (Ảnh: Minh HÆ°ng/TTXVN)

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c bao gồm các doanh nghiệp do Nhà nÆ°á»›c nắm giữ trên 50% vốn Ä‘iều lệ, tổng số cổ phần có quyền biểu quyết theo quy định tại Điều 88 của Luật Doanh nghiệp năm 2020.

Hiện tại, ở Việt Nam có hÆ¡n 670 doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c, trong Ä‘ó khoảng hai phần ba Ä‘Æ¡n vị do Nhà nÆ°á»›c giữ 100% vốn Ä‘iều lệ, trong số còn lại Nhà nÆ°á»›c sở hữu hÆ¡n 50% vốn Ä‘iều lệ.

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c có vai trò cung cấp hàng hóa, dịch vụ công; giải quyết vấn đề việc làm; hạn chế sá»± kiểm soát của tÆ° nhân và nÆ°á»›c ngoài đối vá»›i nền kinh tế; tạo ra quỹ công; tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ công.Về vai trò kinh tế, mặc dù chiếm tá»· lệ rất nhỏ về số lượng trong khu vá»±c doanh nghiệp nhÆ°ng doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c vẫn là nguồn thu lá»›n của ngân sách quốc gia.

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c chỉ chiếm 0,3% tổng số doanh nghiệp ở Việt Nam nhÆ°ng nắm giữ khối tài sản gần 4 triệu tá»· đồng, sở hữu 20,5% nguồn vốn của cả khu vá»±c doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c tạo ra lợi nhuận trÆ°á»›c thuế 348,3 nghìn tá»· đồng (chiếm 23,9%), ná»™p ngân sách nhà nÆ°á»›c gần 366 nghìn tá»· đồng, Ä‘óng góp gần 30% GDP (tổng sản phẩm ná»™i địa) quốc gia.

Năm 2024, có 78 tập Ä‘oàn, tổng công ty hàng đầu đạt tổng doanh thu gần 1,7 triệu tá»· đồng, tăng 38% so vá»›i 2023. Các doanh nghiệp này đặt mục tiêu năm nay đạt lãi trÆ°á»›c thuế 109.339 tá»· đồng. Trong số Ä‘ó, nhiều doanh nghiệp Ä‘ang làm chủ đầu tÆ° các dá»± án lá»›n, từng bÆ°á»›c khẳng định vai trò tiên phong, mở đường trong đầu tÆ° phát triển kinh tế.

Để khắc phục mặt trái của cÆ¡ chế thị trường và những hạn chế của kinh tế tÆ° nhân trong má»™t giá»›i hạn nhất định, doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp các hàng hóa công cá»™ng. Hàng hóa công cá»™ng do tính chất đặc thù, nếu để khu vá»±c tÆ° nhân sản xuất và cung ứng theo nguyên tắc thị trường thì tất yếu sẽ không đạt hiệu quả, hoặc gây ra tình trạng thiếu hụt, dẫn đến sá»± Ä‘á»™c quyền.

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c đảm nhận các lÄ©nh vá»±c sản xuất-kinh doanh có tính chiến lược đối vá»›i sá»± phát triển kinh tế-xã há»™i và Ä‘òi hỏi vốn đầu tÆ° lá»›n, vượt quá khả năng của tÆ° nhân.

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c cÅ©ng tham gia những lÄ©nh vá»±c má»›i, có hệ số rủi ro cao - thể hiện chức năng mở đường, dẫn dắt nền kinh tế, thúc đẩy quá trình ứng dụng khoa học-công nghệ.

Về vai trò chính trị, doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c là má»™t trong những công cụ vÄ© mô quan trọng của Nhà nÆ°á»›c, có vai trò dẫn dắt nền kinh tế phát triển theo định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a - là bá»™ phận nòng cốt, xung kích, dẫn dắt (chứ không phải là chủ đạo) nhằm bảo đảm cÆ¡ sở kinh tế cho an ninh quốc gia, ổn định tâm lý trong xã há»™i, thá»±c hiện những nhiệm vụ chính trị được Nhà nÆ°á»›c giao.

Về vai trò xã há»™i, doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c thá»±c hiện các hoạt Ä‘á»™ng vì mục tiêu an sinh, xã há»™i của quốc gia - sá»­ dụng nhiều lao Ä‘á»™ng, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập, góp phần giảm bá»›t khoảng cách phân hóa xã há»™i, góp phần giảm nghèo, đảm bảo các nhu cầu cung cấp dịch vụ công cá»™ng thiết yếu cho đời sống dân cÆ° vùng sâu, vùng xa mà doanh nghiệp tÆ° nhân không đầu tÆ°.Vai trò chính trị của doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c dần thay đổi để phù hợp vá»›i các chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối phát triển kinh tế-xã há»™i của Đảng và Nhà nÆ°á»›c.

Trong thời kỳ kế hoạch hóa tập trung, doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c nắm quyền chi phối trên mọi lÄ©nh vá»±c, Ä‘óng vai trò quyết định đối vá»›i sá»± phát triển của quốc gia.

Còn ở nền kinh tế thị trường hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a thì doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c giảm mạnh về số lượng, chỉ tập trung vào những ngành, lÄ©nh vá»±c mà các khu vá»±c doanh nghiệp khác không tham gia - Ä‘ó là những lÄ©nh vá»±c liên quan đến vấn đề an ninh, an toàn của quốc gia. Vào năm 1990 nÆ°á»›c ta có 12.000 doanh nghiệp có 100% vốn nhà nÆ°á»›c, đến năm 2024 con số này tụt xuống còn 430.

Doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c biến đổi từ “lá»±c lượng nòng cốt” sang “vai trò dẫn dắt” trong bối cảnh kinh tế tÆ° nhân Ä‘ã trở thành trụ cá»™t quan trọng hàng đầu của nền kinh tế, “Ä‘òn bẩy thịnh vượng” của quốc gia.

Trong ká»· nguyên vÆ°Æ¡n mình của dân tá»™c, doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c cần thể hiện vị trí mở đường trong nền kinh tế, là lá»±c lượng tiên phong, dẫn đầu trong đổi má»›i sáng tạo, đổi má»›i mô hình quản trị, cÆ¡ cấu lại nguồn vốn, cÆ¡ cấu lại các chuá»—i sản xuất, cung ứng...

Việc tinh gọn bá»™ máy, cải cách cÆ¡ chế có ý nghÄ©a rất quan trọng đối vá»›i vị thế doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c trong bối cảnh hiện nay.

Tình trạng manh mún, chồng chéo của các doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c trên cùng má»™t địa bàn khá phổ biến dẫn đến nguồn đầu tÆ° của Nhà nÆ°á»›c bị dàn trải, sá»± cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c, thậm chí giữa các Ä‘Æ¡n vị của cùng má»™t tổng công ty, gây lãng phí nguồn lá»±c.

Theo kế hoạch sắp xếp, tinh gọn tổ chức bá»™ máy của Chính phủ thì Ủy ban Quản lý vốn nhà nÆ°á»›c tại doanh nghiệp phải ngừng hoạt Ä‘á»™ng và quyền đại diện chủ sở hữu Nhà nÆ°á»›c đối vá»›i 19 tập Ä‘oàn, tổng công ty được chuyển về các bá»™, ngành. Má»™t số tập Ä‘oàn, tổng công ty có vai trò chiến lược quốc gia có thể sẽ thuá»™c thẩm quyền quản lý của Chính phủ.

Đồng thời, việc quản lý đối vá»›i các doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c sẽ được phân cấp, phân quyền nhiều hÆ¡n cho doanh nghiệp, nhằm tăng tính chủ Ä‘á»™ng, sáng tạo của doanh nghiệp.

Công Ä‘iện số 22/CĐ-TTg ngày 9/3/2025 của Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ “Về má»™t số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm về cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã há»™i” nêu rõ: Các bá»™, cÆ¡ quan, địa phÆ°Æ¡ng cần tập trung rà soát kỹ lưỡng, cắt giảm, Ä‘Æ¡n giản hóa quy định, thủ tục hành chính liên quan đến hoạt Ä‘á»™ng đầu tÆ°, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, bảo đảm giảm ít nhất 30% thời gian xá»­ lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí kinh doanh; bãi bỏ 30% Ä‘iều kiện kinh doanh không cần thiết; thá»±c hiện các thủ tục liên quan đến doanh nghiệp trên môi trường Ä‘iện tá»­, bảo đảm thông suốt, liền mạch, hiệu quả.

NhÆ° vậy, việc tinh gọn bá»™ máy hành chính không chỉ nâng cao hiệu quả của sá»± quản lý nhà nÆ°á»›c mà còn mở ra cÆ¡ há»™i lá»›n cho doanh nghiệp - các doanh nghiệp không còn phải loay hoay gỡ mối bòng bong về thủ tục, nhanh chóng triển khai dá»± án, kịp thời nắm bắt cÆ¡ há»™i kinh doanh; giảm thiểu chi phí, sá»± nhÅ©ng nhiá»…u, Ä‘ùn đẩy trách nhiệm từ các cÆ¡ quan công quyền...

Việc tinh gọn bá»™ máy quản lý nhà nÆ°á»›c cÅ©ng tạo áp lá»±c để bản thân các doanh nghiệp nhà nÆ°á»›c “tá»± chuyển mình” nhằm nâng cao hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng, nhanh chóng áp dụng các chuẩn má»±c quản trị tiên tiến, hÆ°á»›ng đến các tiêu chuẩn quốc tế./.

Theo TTXVN/Báo Thanh Hoá Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/tinh-gon-bo-may-va-vai-tro-dan-dat-cua-doanh-nghiep-nha-nuoc-243679.htm?zarsrc=30&utm_source=zalo&utm_medium=zalo&utm_campaign=zalo