Phát triển bền vững. (Ảnh: TTXVN)

TrÆ°á»›c những yêu cầu Ä‘ó, thời gian gần Ä‘ây, nhiều doanh nghiệp ở Việt Nam Ä‘ang đẩy mạnh mô hình sản xuất gắn vá»›i bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế carbon thấp. Tuy nhiên, sá»± thay đổi này má»›i diá»…n ra chủ yếu ở khối các doanh nghiệp lá»›n, doanh nghiệp có vốn đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài, còn doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó, thậm chí “mÆ¡ hồ” về chuyển đổi xanh.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Tiến sỹ Trần Công Thắng - Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bá»™ Nông nghiệp và Môi trường), cho hay để thay đổi và thích ứng vá»›i chuyển đổi xanh, doanh nghiệp cần lÆ°u ý ba Ä‘iểm chính.

Thứ nhất, doanh nghiệp cần nhận thức rõ yêu cầu bắt buá»™c từ thị trường về chuyển đổi xanh. Đặc biệt trong lÄ©nh vá»±c nông nghiệp, các tiêu chí về môi trường và xã há»™i ngày càng khắt khe hÆ¡n, nên cần phải tuân thủ các tiêu chuẩn, trong Ä‘ó truy xuất nguồn gốc là yêu cầu bắt buá»™c. Đối vá»›i ngành thủy sản hay trái cây, các hàng rào kỹ thuật ngày càng gia tăng, Ä‘òi hỏi mã số vùng trồng, mã số vùng nuôi rõ ràng.

“Khi xuất khẩu sang các thị trường quốc tế, doanh nghiệp sẽ đối mặt vá»›i sá»± kiểm tra, Ä‘ánh giá từ phía đối tác. Đây là áp lá»±c trá»±c tiếp,” ông Thắng lÆ°u ý.

Yêu cầu thứ hai đối vá»›i các doanh nghiệp là cần phải chủ Ä‘á»™ng và có tầm nhìn xa trong việc đổi má»›i công nghệ. Bởi lẽ, chính sách thị trường có thể thay đổi bất cứ lúc nào; nếu không có sá»± chuẩn bị trÆ°á»›c, doanh nghiệp sẽ rÆ¡i vào thế bị Ä‘á»™ng. Việc đầu tÆ° công nghệ Ä‘òi hỏi chi phí lá»›n, nhÆ°ng nếu không chuyển đổi sá»›m, doanh nghiệp có thể mất Ä‘i cÆ¡ há»™i cạnh tranh.

Điểm thứ ba, theo ông Thắng là trách nhiệm xã há»™i và bảo vệ môi trường cần được doanh nghiệp đặt lên hàng đầu, bởi nếu lạm dụng hóa chất và tài nguyên thiên nhiên, doanh nghiệp sẽ không chỉ làm tổn hại môi trường mà còn “Ä‘ánh mất” chính mình. Do vậy, các giải pháp sản xuất thân thiện vá»›i môi trường, tiết kiệm tài nguyên (nhÆ° Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao vá»›i phát thải thấp) là những hÆ°á»›ng Ä‘i thiết thá»±c cần được nhân rá»™ng.

Trong Ä‘ó, yếu tố con người là vô cùng quan trọng. Vì thế, doanh nghiệp cần chú trọng Ä‘ào tạo nguồn nhân lá»±c có kỹ năng má»›i, Ä‘áp ứng được yêu cầu của nền kinh tế xanh. “Chuyển từ má»™t nền kinh tế nâu sang kinh tế xanh Ä‘òi hỏi thay đổi cả trong tÆ° duy và cách làm, nhằm khai thác tài nguyên hiệu quả hÆ¡n và để lại giá trị bền vững cho thế hệ sau,” ông Thắng nêu quan Ä‘iểm.

Tuy vậy, đại diện Bá»™ Nông nghiệp và Môi trường cÅ©ng thẳng thắn nhìn nhận quá trình chuyển đổi xanh trên, các doanh nghiệp có thể sẽ gặp không ít thách thức. TrÆ°á»›c tiên là bài toán hiệu quả kinh tế. Đối vá»›i nông dân, lợi nhuận vẫn là mối quan tâm hàng đầu. Đây là lý do cần có các cÆ¡ chế há»— trợ để đảm bảo đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm.

Khó khăn thứ hai là về chi phí đầu tÆ°. Việc chuyển đổi xanh Ä‘òi hỏi nguồn vốn lá»›n để đầu tÆ° vào công nghệ, máy móc và quy trình sản xuất má»›i. Ông Thắng cho rằng nếu không có sá»± há»— trợ từ chính sách hoặc các nguồn tài chính Æ°u Ä‘ãi, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ khó có khả năng thá»±c hiện.

Cuối cùng là tÆ° duy. Theo Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, việc chuyển đổi xanh chỉ thá»±c sá»± hiệu quả khi nó “thấm sâu” vào nhận thức của từng doanh nghiệp, từng người lao Ä‘á»™ng.

Nhiều doanh nghiệp Ä‘ang Ä‘ang đẩy mạnh mô hình sản xuất gắn vá»›i bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế carbon thấp. (Nguồn ảnh: TTXVN)

"Đây là má»™t quá trình cần sá»± đồng hành từ các cấp chính quyền, các tổ chức há»— trợ và chính bản thân doanh nghiệp. Khi có những chính sách há»— trợ phù hợp, doanh nghiệp sẽ có thêm Ä‘á»™ng lá»±c để mạnh dạn chuyển đổi và phát triển bền vững," ông Thắng nói.

Cần pháp lý rõ ràng, cÆ¡ chế há»— trợ thá»±c chất

Từ góc Ä‘á»™ chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Nguyá»…n Quốc Việt - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Ná»™i) cho rằng trong bối cảnh hiện nay, việc hoàn thiện khung pháp lý và cÆ¡ chế tài chính của Chính phủ, đặc biệt là các chính sách về bảo lãnh tín dụng và huy Ä‘á»™ng vốn là yếu tố then chốt để há»— trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Theo Tiến sỹ Nguyá»…n Quốc Việt, để chính sách thá»±c sá»± hiệu quả, cần bắt đầu từ việc phân loại đặc Ä‘iểm và mô hình của các dá»± án, từ Ä‘ó Ä‘Æ°a ra các giải pháp phù hợp vá»›i từng nhóm đối tượng.

Đối vá»›i các dá»± án quy mô lá»›n, hiện Chính phủ Ä‘ã có những cÆ¡ chế pháp lý quan trọng nhÆ° Luật Đầu tÆ° và hình thức hợp tác công - tÆ°, cho phép khu vá»±c tÆ° nhân tham gia vào các dá»± án cÆ¡ sở hạ tầng và lÄ©nh vá»±c kinh tế trọng Ä‘iểm. Tuy nhiên, ở cấp Ä‘á»™ vi mô, hàng triệu há»™ kinh doanh nhỏ và há»™ nông dân vẫn Ä‘ang gặp nhiều trở ngại trong việc tiếp cận tín dụng bởi các khoản vay nhỏ lẻ, thiếu bảo đảm, trong khi nhu cầu vốn lại lá»›n và ngày càng tăng.

TrÆ°á»›c thá»±c trạng Ä‘ó, ông Việt cho rằng việc phát triển các mô hình hợp tác xã hoặc liên kết sản xuất là giải pháp khả thi, giúp tập trung nhu cầu vốn và nâng cao khả năng vay mượn thông qua cÆ¡ chế bảo lãnh tín chấp.

Dẫn ví dụ đối vá»›i các dá»± án chuyển đổi xanh trong lÄ©nh vá»±c nông nghiệp, ông Việt cho hay thay vì từng há»™ kinh doanh tá»± đứng ra vay vốn, các hợp tác xã có thể đại diện cho nhiều há»™, từ Ä‘ó tăng tính tín nhiệm và khả năng tiếp cận nguồn vốn Æ°u Ä‘ãi từ ngân hàng hoặc tổ chức tài chính.

Đối vá»›i các doanh nghiệp quy mô lá»›n, đặc biệt trong các khu công nghiệp, ông Việt đề cập đến cÆ¡ há»™i tiếp cận các nguồn vốn quốc tế nhÆ° tín dụng xanh hay phát hành trái phiếu. Song, ông cảnh báo rủi ro tá»· giá là má»™t trong những trở ngại Ä‘áng kể.

“Do Ä‘ó, việc xây dá»±ng cÆ¡ chế bảo lãnh rủi ro tá»· giá hoặc há»— trợ tài chính từ Nhà nÆ°á»›c là cần thiết để giúp doanh nghiệp yên tâm mở rá»™ng đầu tÆ°,” ông Việt lÆ°u ý và cho rằng bản thân doanh nghiệp cÅ©ng cần chủ Ä‘á»™ng triển khai các biện pháp quản trị rủi ro tài chính, chẳng hạn sá»­ dụng công cụ phái sinh hoặc bảo hiểm tá»· giá...

Ngoài ra, để các chính sách phát huy hiệu quả, ông Việt cho rằng cần có sá»± phối hợp chặt chẽ giữa các cÆ¡ quan nhÆ° Bá»™ Tài chính, Ngân hàng Nhà nÆ°á»›c, Bá»™ Công ThÆ°Æ¡ng, Bá»™ Nông nghiệp và Môi trường. Việc đồng bá»™ hóa từ Trung Æ°Æ¡ng tá»›i địa phÆ°Æ¡ng sẽ tạo nên hành lang thuận lợi cho doanh nghiệp thá»±c hiện các dá»± án xanh.

Về phía doanh nghiệp, ông Trịnh Đức Kiên - Phó Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Kẻ Gá»—, cÅ©ng nhìn nhận chuyển đổi xanh và phát triển bền vững hiện không còn là xu hÆ°á»›ng mà Ä‘ã trở thành Ä‘iều kiện bắt buá»™c. Đặc biệt trong ngành gá»—, những tiêu chuẩn “xanh” và “bền vững” được áp dụng xuyên suốt toàn bá»™ chuá»—i giá trị sản phẩm - từ nguyên liệu đầu vào đến phÆ°Æ¡ng thức sản xuất và sản phẩm hoàn thiện.

Tuy vậy, ông Kiên lÆ°u ý để doanh nghiệp tham gia vào “cuá»™c Ä‘ua” chuyển đổi xanh, cÅ©ng nhÆ° Ä‘áp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế, cần có hành lang pháp lý rõ ràng, đồng bá»™ và những cÆ¡ chế há»— trợ thá»±c chất.

Nêu thá»±c tế từ ngành gá»—, ông Kiên cho hay nguồn nguyên liệu gá»— phải có chứng nhận quản lý rừng bền vững đồng thời phải chứng minh rằng quá trình khai thác không gây phá rừng, mất rừng. Trong quá trình sản xuất, các tiêu chuẩn cÅ©ng được siết chặt vá»›i yêu cầu áp dụng công nghệ thân thiện vá»›i môi trường, không phát thải Ä‘á»™c hại. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này Ä‘ang gây áp lá»±c lá»›n cho doanh nghiệp, nhất là về chi phí.

“Việc thay đổi công nghệ, quy trình sản xuất và thiết kế sản phẩm làm tăng Ä‘áng kể giá thành sản phẩm, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cạnh tranh, nhất là ở những thị trường vẫn còn ná»›i lỏng các yêu cầu về môi trường,” ông Kiên phân tích.

Bên cạnh Ä‘ó, ông Kiên cÅ©ng đề cập là sá»± thiếu hụt chính sách há»— trợ ná»™i địa. Tại Việt Nam, nhiều sản phẩm thân thiện vá»›i môi trường vẫn chÆ°a nhận được sá»± Æ°u tiên về tiêu thụ vì chÆ°a có quy định cụ thể về lá»™ trình hạn chế hoặc cấm sá»­ dụng các sản phẩm gây ô nhiá»…m nhÆ° túi nilon, ly nhá»±a...

Từ thá»±c tiá»…n hoạt Ä‘á»™ng, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Kẻ Gá»— đề xuất Chính phủ sá»›m ban hành lá»™ trình và thời hạn cụ thể đối vá»›i việc cấm hoặc hạn chế sá»­ dụng các sản phẩm không thân thiện vá»›i môi trường, thay vì chỉ dừng lại ở các chiến dịch kêu gọi tá»± nguyện.

Ngoài ra, ông Kiên cÅ©ng kiến nghị cần Æ°u tiên mua sắm công đối vá»›i hàng hóa, dịch vụ của các doanh nghiệp Ä‘ã có đầu tÆ° bài bản trong chuyển đổi xanh đồng thời rà soát, thống nhất các quy định về quản lý nguồn gốc gá»— và lâm sản để tạo Ä‘iều kiện cho doanh nghiệp chứng minh tính hợp pháp và bền vững của nguyên liệu đầu vào./.

Theo TTXVN/Báo Thanh Hoá Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/tham-gia-vao-cuoc-dua-chuyen-doi-xanh-cac-doanh-nghiep-can-luu-y-gi-244052.htm