Thay vì tập trung vào sá»± nghiệp và lan tỏa những giá trị tích cá»±c, ViruSs, Ngọc Kem lại tổ chức những màn bóc phốt, đấu tố nhau trên mạng xã há»™i, thu hút sá»± chú ý của dÆ° luận bằng những tình tiết gây sốc.

Sá»± lệch lạc cảm xúc và nhận thức

Những vụ việc ồn ào nhÆ° ViruSs và Ngọc Kem, hay các màn 'đấu tố' từ những người nổi tiếng khác, Ä‘ang phản ánh má»™t thá»±c trạng Ä‘áng báo Ä‘á»™ng: những người có sức ảnh hưởng Ä‘ang sá»­ dụng mạng xã há»™i để biến những câu chuyện đời tÆ° của mình thành sân khấu drama vá»›i hàng loạt vở diá»…n.

Những chi tiết riêng tÆ°, nhạy cảm được phÆ¡i bày, những nghi vấn được đặt ra, và khán giả, vá»›i vai trò là người xem, cảm thấy mình có trách nhiệm tìm ra sá»± thật. Họ không chỉ 'hóng drama' mà còn tích cá»±c tham gia vào việc 'Ä‘iều tra', từ việc xem xét giấy tờ, tìm kiếm thông tin, đến việc Ä‘Æ°a ra những giả thuyết và bình luận.

Hiện tượng này, theo PGS.TS Trần Thành Nam - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Ná»™i, Ä‘ang dẫn đến má»™t sá»± lệch lạc trong nhận thức và hành vi của giá»›i trẻ. "Giá»›i trẻ hiện nay sẵn sàng chi tiền cho những ná»™i dung vô bổ chỉ để thỏa mãn cảm xúc nhất thời, thay vì đầu tÆ° vào những giá trị thá»±c tế", ông cho biết. "Họ mất thời gian, tiền bạc, và sức khỏe tinh thần chỉ để theo dõi những thông tin vô bổ, không có giá trị".

Điều gì thúc đẩy người dùng mạng xã há»™i tham gia vào các cuá»™c 'bóc phốt'?

PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng, có nhiều lý do: Họ khao khát cập nhật những thông tin má»›i, giật gân, để cảm thấy mình 'trong cuá»™c'. Họ muốn chứng kiến những mặt xấu xí, đời tÆ° của người nổi tiếng, để cảm thấy mình có quyền phán xét và so sánh, từ Ä‘ó cảm thấy cuá»™c sống của mình 'không tệ' nhÆ° họ tưởng.

Giá»›i trẻ ngày nay, thay vì phát triển các kỹ năng sống, học tập, và sáng tạo, lại bị cuốn vào các cuá»™c tranh luận không có Ä‘iểm dừng trên mạng xã há»™i. Điều này khiến họ trở nên căng thẳng, lo âu, và dá»… dàng bị rối loạn tâm lý do quá tải thông tin, đặc biệt là những thông tin tiêu cá»±c.

"Từ Ä‘ó, tạo ra má»™t ảo tưởng về cuá»™c sống, khiến người trẻ cảm thấy bất mãn vá»›i thá»±c tại của mình. Họ tìm đến những câu chuyện drama nhÆ° má»™t liều thuốc giảm Ä‘au, để trốn tránh những vấn đề thá»±c tế", PGS.TS Trần Thành Nam nhận định.

Sá»± thiếu tÆ° duy phản biện và tÆ° duy tài chính khiến nhiều người dá»… dàng chi tiền cho những ná»™i dung vô bổ, chỉ để thỏa mãn cảm xúc nhất thời. Họ tin vào những lời quảng cáo, những chiêu trò marketing, mà không nhận ra mình Ä‘ang bị thao túng tâm lý.

"Những câu chuyện 'drama' không chỉ gây ảnh hưởng đến nhận thức của giá»›i trẻ mà còn tác Ä‘á»™ng trá»±c tiếp đến sức khỏe tinh thần của họ", ông Nam cho hay. 

PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh rằng, trong những vụ drama này, người được lợi nhiều nhất không phải là công chúng mà chính là những người trong cuá»™c - những người biết cách kiếm tiền từ sá»± tò mò của công chúng.

Họ tạo ra những câu chuyện để thu hút sá»± chú ý và kiếm lợi từ việc bán quảng cáo, sản phẩm 'ăn theo', và thậm chí là từ chính việc thu phí người xem tham gia vào các cuá»™c tranh luận. Ngược lại, người chịu thiệt hại lá»›n nhất chính là cá»™ng đồng mạng, những người vô tình trở thành 'nạn nhân' của những chiêu trò này.

Người nổi tiếng 'bán' đời tÆ°, nền tảng 'vô cảm'

Mạng xã há»™i, vá»›i khả năng kết nối không giá»›i hạn, Ä‘ã tạo ra má»™t 'ká»· nguyên vàng' cho những người có sức ảnh hưởng. Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang ấy là má»™t thá»±c tế Ä‘áng báo Ä‘á»™ng về sá»± xuống cấp đạo đức của cả người nổi tiếng lẫn các nền tảng mạng xã há»™i.

Nhiều người ảnh hưởng, thay vì sá»­ dụng sức ảnh hưởng của mình để lan tỏa những giá trị tích cá»±c, lại tập trung vào lợi nhuận và tÆ°Æ¡ng tác ảo, bất chấp những hệ lụy tiêu cá»±c cho xã há»™i. Họ 'lệch chuẩn' về kiến thức, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp, tạo ra những drama Ä‘á»™c hại, gây ảnh hưởng xấu đến giá»›i trẻ.

PGS.TS Trần Thành Nam - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Ná»™i.

PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh: "Cần xem xét người ảnh hưởng nhÆ° má»™t nghề nghiệp thá»±c thụ, Ä‘òi hỏi những chuẩn má»±c đạo đức khắt khe". Những hành vi vi phạm đạo đức cần bị xá»­ lý nghiêm minh, thậm chí là khóa tài khoản hoạt Ä‘á»™ng, nhằm răn Ä‘e và tạo môi trường mạng xã há»™i lành mạnh.

Không chỉ người ảnh hưởng, "các nền tảng mạng xã há»™i cÅ©ng góp phần không nhỏ vào việc khuếch đại những drama tiêu cá»±c", PGS.TS Trần Thành Nam cho biết. Thuật toán của họ Æ°u tiên tăng lượt xem, tÆ°Æ¡ng tác mà bỏ qua những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến cá»™ng đồng, dẫn đến việc lan rá»™ng những chiêu trò 'câu view' bất chấp giá trị. 

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, chính sá»± lan rá»™ng của những ná»™i dung Ä‘á»™c hại trên mạng xã há»™i Ä‘ang tạo ra má»™t hiệu ứng dây chuyền, bào mòn những giá trị văn hóa, thẩm mỹ tốt đẹp trong giá»›i trẻ, khiến họ dá»… dàng bị cuốn theo những trào lÆ°u lệch lạc. Ông đặt ra câu hỏi nhức nhối: "Có bao nhiêu người trẻ thá»±c sá»± trải nghiệm được nhạc thính phòng, bao nhiêu người ngắm bức tranh và suy ngẫm? Giá»›i trẻ Việt Nam Ä‘ang bị cuốn hút bởi những ná»™i dung giật gân, scandal đời tÆ°, drama tiêu cá»±c, thay vì những giá trị văn hóa, nghệ thuật Ä‘ích thá»±c".

Thá»±c tế Ä‘áng buồn là, những sá»± kiện drama không chỉ tạo ra má»™t môi trường Ä‘á»™c hại cho giá»›i trẻ, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến sá»± phát triển của đất nÆ°á»›c. Chúng ta Ä‘ang phải đối mặt vá»›i má»™t nghịch lý: trong khi cả thế giá»›i Ä‘ang chững kiến cuá»™c cách mạng về công nghệ Ä‘òi hỏi nguồn nhân lá»±c chất lượng cao thì Việt Nam lại thiếu hụt những chuyên gia trong lÄ©nh vá»±c trí tuệ nhân tạo và khoa học cÆ¡ bản.

"Phải chăng, má»™t phần nguyên nhân nằm ở việc giá»›i trẻ Ä‘ang bị cuốn hút bởi những câu chuyện phù phiếm, 'hóng' và 'hit' drama trên mạng xã há»™i, thay vì tập trung vào những lÄ©nh vá»±c quan trọng, có tính xây dá»±ng và Ä‘óng góp cho xã há»™i?", ông Nam nói

Truyền thông và giáo dục tạo 'lá chắn'

Trong cuá»™c chiến chống lại "drama" Ä‘á»™c hại trên mạng xã há»™i, không thể chỉ trông chờ vào sá»± thay đổi từ người nổi tiếng hay các nền tảng mạng xã há»™i. Cần có sá»± chung tay của toàn xã há»™i, đặc biệt là vai trò quan trọng của truyền thông chính thống và giáo dục cá»™ng đồng.

Người dùng Ä‘ang vô tình trở thành những 'con rối' bị giật dây, mù quáng tin vào những chiêu trò câu view, bóc phốt để thỏa mãn sá»± tò mò nhất thời, mà không nhận ra mình Ä‘ang bị thao túng tâm lý.

"Truyền thông chính thống không thể chạy theo tốc Ä‘á»™ viral của mạng xã há»™i, nhÆ°ng lại sở hữu sức mạnh định hÆ°á»›ng tÆ° tưởng và thông tin", PGS.TS Trần Thành Nam nhận định.

Ông nhấn mạnh rằng, bên cạnh việc định hÆ°á»›ng thông tin, "truyền thông chính thống còn phải Ä‘óng vai trò 'công tố viên' của xã há»™i, tạo áp lá»±c để cÆ¡ quan chức năng hành Ä‘á»™ng". Äiều này Ä‘òi hỏi báo chí phải tạo ra những tác phẩm có sức lay Ä‘á»™ng cá»™ng đồng, phân tích sâu sắc, Ä‘a chiều về drama, giúp công chúng hiểu rõ bản chất vấn đề, tránh bị cuốn vào cảm xúc tiêu cá»±c. Đồng thời, cần phản ánh kịp thời những vấn đề bất cập, hành vi vi phạm pháp luật trên mạng xã há»™i, yêu cầu cÆ¡ quan chức năng vào cuá»™c Ä‘iều tra, xá»­ lý.

Không chỉ vậy, báo chí còn có trách nhiệm lan tỏa những giá trị văn hóa, nghệ thuật, tấm gÆ°Æ¡ng tốt, tạo ra những ná»™i dung tích cá»±c, có sức lan tỏa mạnh mẽ trong cá»™ng đồng. Điều quan trọng nữa là, "cần tránh Ä‘Æ°a tin theo hÆ°á»›ng kích Ä‘á»™ng sá»± tò mò tiêu cá»±c của giá»›i trẻ, khiến thuật toán mạng xã há»™i tiếp tục lan truyền ná»™i dung Ä‘á»™c hại", ông Nam cho biết.

Tuy nhiên, hãy nhá»› rằng 'vắc-xin' hiệu quả nhất để chống lại drama Ä‘á»™c hại trên mạng xã há»™i, theo PGS.TS Trần Thành Nam, chính là giáo dục. Ông nhấn mạnh rằng, việc xây dá»±ng các chiến lược giáo dục cá»™ng đồng về quy tắc ứng xá»­ trên mạng, giúp người dùng nhận thức rõ trách nhiệm của mình là vô cùng quan trọng.

Bên cạnh Ä‘ó, việc tăng cường giáo dục cho giá»›i trẻ về kỹ năng sá»­ dụng mạng xã há»™i an toàn, lành mạnh, biết phân biệt Ä‘úng sai, tốt xấu, tránh bị lôi kéo bởi ná»™i dung tiêu cá»±c cÅ©ng là má»™t biện pháp thiết yếu. Và để đạt được hiệu quả tối Æ°u, sá»± phối hợp chặt chẽ giữa gia Ä‘ình, nhà trường và xã há»™i trong việc giáo dục, định hÆ°á»›ng cho giá»›i trẻ sá»­ dụng mạng xã há»™i má»™t cách hiệu quả là Ä‘iều không thể thiếu.

"Chỉ khi cùng nhau hành Ä‘á»™ng, tạo ra má»™t môi trường mạng xã há»™i lành mạnh, chúng ta má»›i có thể giúp giá»›i trẻ phát huy tài năng, cống hiến cho xã há»™i và xây dá»±ng má»™t tÆ°Æ¡ng lai tốt đẹp hÆ¡n", PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Theo Phan Anh/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/mang-xa-hoi-san-khau-drama-va-su-xoi-mon-tam-hon-gioi-tre-post340715.html