Đối vá»›i Việt Nam, dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, việc xây dá»±ng văn hóa tinh thần có nhiều ná»™i dung, biện pháp, trong Ä‘ó việc tập trung xây dá»±ng văn học, nghệ thuật phát triển cần phải được xem là má»™t giải pháp Æ°u tiên. Bởi việc này giúp ngăn chặn được sá»± tấn công của các thế lá»±c thù địch, cÆ¡ há»™i chính trị.

Trong các bài trÆ°á»›c, chúng tôi Ä‘ã dẫn chứng và khẳng định, không phải đến bây giờ Đảng ta má»›i quan tâm lãnh đạo phát triển văn hóa tinh thần mà việc ấy được thá»±c hiện ngay từ khi chÆ°a giành được chính quyền.

Trò chuyện vá»›i chúng tôi, PGS, TS Nguyá»…n Thế Ká»·, Chủ tịch Há»™i đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung Æ°Æ¡ng khẳng định, trong thÆ° gá»­i các đại biểu tham dá»± Há»™i nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ hai tổ chức từ ngày 16 đến 20-7-1948 ở Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Trong sá»± nghiệp kháng chiến, kiến quốc vÄ© đại của dân tá»™c ta, văn hóa gánh má»™t phần rất quan trọng. Từ ngày chính quyền dân chủ thành lập đến nay, các nhà văn hóa ta Ä‘ã cố gắng và Ä‘ã có thành tích. Song từ nay trở Ä‘i chúng ta cần phải xây dá»±ng má»™t nền văn hóa kháng chiến kiến quốc của toàn dân”.

PGS, TS Nguyá»…n Thế Ká»· cho rằng, vá»›i tầm nhìn xa trông rá»™ng và kiến thức uyên bác, ngay từ những ngày đầu lập nÆ°á»›c, Chủ tịch Hồ Chí Minh Ä‘ã khẳng định văn hóa được đặt ngang hàng vá»›i các lÄ©nh vá»±c chính trị, kinh tế, xã há»™i. Văn hóa không thể đứng ngoài “mà phải ở trong kinh tế và chính trị” và ngược lại, kinh tế, chính trị cÅ©ng nằm “trong văn hóa”. Tăng trưởng kinh tế phải Ä‘i Ä‘ôi vá»›i phát triển văn hóa và giải quyết những vấn đề xã há»™i; nếu chỉ coi tăng trưởng kinh tế là mục tiêu duy nhất thì chẳng những môi trường văn hóa-xã há»™i bị hủy hoại mà mục tiêu kinh tế cÅ©ng không đạt được.

Quá trình lãnh đạo của mình, Đảng ta luôn có những nhận định, Ä‘ánh giá hết sức Ä‘úng đắn, khách quan và đặt ra định hÆ°á»›ng, mục tiêu phát triển của văn hóa nói chung và văn hóa tinh thần nói riêng phù hợp vá»›i đặc Ä‘iểm, Ä‘iều kiện từng giai Ä‘oạn. Điều ấy được tá»±u trong các văn kiện của Đảng. Má»™t trong những chủ trÆ°Æ¡ng Ä‘úng đắn thể hiện tÆ° duy lý luận về văn hóa má»™t cách toàn diện và sâu sắc trong giai Ä‘oạn cách mạng má»›i là ngày 14-1-1993, Đảng ta ban hành Nghị quyết Há»™i nghị Trung Æ°Æ¡ng 4 khóa VII “Về má»™t số nhiệm vụ văn hóa, văn nghệ những năm trÆ°á»›c mắt”, lần đầu Ä‘Æ°a quan Ä‘iểm “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã há»™i, má»™t Ä‘á»™ng lá»±c thúc đẩy sá»± phát triển kinh tế-xã há»™i, đồng thời là má»™t mục tiêu của chủ nghÄ©a xã há»™i” và ngày 16-7-1998, Há»™i nghị Trung Æ°Æ¡ng 5 khóa VIII ra Nghị quyết số 03-NQ/TW về “Xây dá»±ng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm Ä‘à bản sắc dân tá»™c”. Trong cuốn sách “Má»™t số vấn đề lý luận và thá»±c tiá»…n về chủ nghÄ©a xã há»™i và con đường Ä‘i lên chủ nghÄ©a xã há»™i ở Việt Nam” của Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Phú Trọng Ä‘ã chỉ rõ: “Chúng ta coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã há»™i, sức mạnh ná»™i sinh, Ä‘á»™ng lá»±c phát triển đất nÆ°á»›c và bảo vệ Tổ quốc; xác định phát triển văn hóa đồng bá»™, hài hòa vá»›i tăng trưởng kinh tế và tiến bá»™, công bằng xã há»™i là má»™t định hÆ°á»›ng căn bản của quá trình xây dá»±ng chủ nghÄ©a xã há»™i ở Việt Nam”.

Chủ trÆ°Æ¡ng của Đảng là thế và thá»±c tế thì Nhà nÆ°á»›c cÅ©ng có nhiều cÆ¡ chế, chính sách và đầu tÆ° kinh phí để phát triển văn hóa tinh thần. Tuy nhiên, nhìn sâu vào thá»±c tế, nhiều nhà khoa học cho rằng, văn hóa tinh thần của nÆ°á»›c ta chÆ°a thá»±c sá»± phát triển mạnh mẽ, trở thành “sức mạnh ná»™i sinh”. PGS, TS Bùi Hoài SÆ¡n, Ủy viên Thường trá»±c Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc há»™i Ä‘ã chỉ ra mấy nguyên nhân cÆ¡ bản khiến văn hóa tinh thần chÆ°a có những bứt phá rõ rệt.

Má»™t là, nguồn nhân lá»±c chuyên trách về xây dá»±ng văn hóa tinh thần còn ở mức Ä‘á»™, chÆ°a theo kịp sá»± phát triển của khoa học-công nghệ và diá»…n biến xã há»™i. Hai là, công tác quản lý văn hóa tinh thần còn có những yếu kém, dẫn đến việc các hoạt Ä‘á»™ng văn hóa không được kiểm soát chặt chẽ, dá»… bị lợi dụng hoặc biến tÆ°á»›ng. Điều này khiến cho hiệu quả đầu tÆ° vào văn hóa tinh thần không được phát huy. Ba là, do sá»± thay đổi nhanh chóng của xã há»™i Ä‘ã kéo theo sá»± thay đổi trong lối sống và giá trị văn hóa. Nhiều giá trị truyền thống không còn phù hợp vá»›i cuá»™c sống hiện đại, dẫn đến việc chúng bị lãng quên hoặc thay thế bởi các giá trị má»›i. Bốn là, sá»± xâm lăng văn hóa và tiếp biến văn hóa trong thời công nghệ số diá»…n ra nhanh hÆ¡n, mạnh hÆ¡n nên khiến con người dá»… lãng quên văn hóa gốc, sống lệch chuẩn...

Để tiếp tục thá»±c hiện chủ trÆ°Æ¡ng phát triển văn hóa, coi văn hóa tinh thần là má»™t Ä‘á»™ng lá»±c để xây dá»±ng Việt Nam giàu mạnh, vững bÆ°á»›c tiến vào ká»· nguyên má»›i, theo PGS, TS Nguyá»…n Thế Ká»·, ngoài việc không ngừng tổ chức Ä‘ánh “giặc ná»™i xâm”, chống hình thức lãng phí, chống chủ nghÄ©a cá nhân trong lãnh đạo, quản lý, Ä‘iều hành phát triển đất nÆ°á»›c thì Đảng cần quyết liệt hÆ¡n trong lãnh đạo, chỉ đạo ngành văn hóa chủ Ä‘á»™ng hoạch định, thiết kế cÆ¡ chế, chính sách, các đề án, dá»± án mang tính chiến lược, dài hÆ¡i vá»›i các mục tiêu cụ thể, rõ ràng và tránh hình thức, lãng phí.

PGS, TS Nguyá»…n Thế Ká»· nhấn mạnh, cần có chính sách đặc thù để đầu tÆ° nhiều hÆ¡n nữa cho phát triển văn học, nghệ thuật và thúc đẩy văn hóa đọc sâu rá»™ng trong toàn xã há»™i, kiên quyết loại bỏ thói bắt chÆ°á»›c trong phát triển văn hóa. TrÆ°á»›c hết, Đảng cần đổi má»›i mạnh mẽ công tác tÆ° tưởng, tuyên truyền, vận Ä‘á»™ng, thuyết phục trong lãnh đạo lÄ©nh vá»±c văn hóa, văn nghệ. Công tác tuyên truyền cần Ä‘i trÆ°á»›c má»™t bÆ°á»›c, chủ Ä‘á»™ng nắm sát diá»…n biến tÆ° tưởng, tâm trạng trong Đảng và nhân dân, nhất là Ä‘á»™i ngÅ© trí thức, văn nghệ sÄ© nói riêng và Ä‘á»™i ngÅ© những người làm công tác văn hóa, văn nghệ nói chung, từ Ä‘ó định hÆ°á»›ng tÆ° tưởng Ä‘úng đắn, kịp thời trÆ°á»›c những tác Ä‘á»™ng cả tích cá»±c lẫn tiêu cá»±c của đời sống tÆ° tưởng-văn hóa trên thế giá»›i cÅ©ng nhÆ° trong nÆ°á»›c; dá»± báo trÆ°á»›c các vấn đề tÆ° tưởng Ä‘ã, Ä‘ang và sẽ nảy sinh để có phÆ°Æ¡ng pháp lãnh đạo giải quyết kịp thời, hiệu quả. Cách thức tuyên truyền cần ngắn gọn, dá»… nhá»›, dá»… vận dụng, phù hợp vá»›i từng đối tượng, từng vùng, miền trong cả nÆ°á»›c.

Tăng cường đối thoại, tÆ°Æ¡ng tác, cùng lắng nghe, cùng thấu hiểu, tôn trọng ý kiến phản biện mang tính xây dá»±ng. Thường xuyên nắm bắt chính xác dÆ° luận xã há»™i để có những giải pháp định hÆ°á»›ng Ä‘úng đắn, kịp thời, phát huy mặt tích cá»±c, mặt đồng thuận, hạn chế những tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c, trái chiều. Tiến hành công tác tuyên truyền và cách thức tuyên truyền thông qua báo chí, xuất bản phẩm, tuyên truyền miệng, qua internet, các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông xã há»™i...; xây dá»±ng những kênh thông tin có uy tín trên môi trường mạng vừa bảo đảm tính tin cậy của cÆ¡ quan Đảng, Nhà nÆ°á»›c, các Ä‘oàn thể, vừa thân thiện, lôi cuốn các tầng lá»›p trong xã há»™i, nhất là cá»™ng đồng mạng.

Cán bá»™, đảng viên, nhất là cán bá»™ lãnh đạo chủ chốt trong các cÆ¡ quan văn hóa, văn nghệ phải có tÆ° tưởng, bản lÄ©nh chính trị vững vàng, giỏi chuyên môn, cống hiến tài năng, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống; nghiêm khắc vá»›i chính mình, giữ vững nguyên tắc dân chủ, công tâm, khách quan, minh bạch trong công việc, nhất là trong việc sá»­ dụng và Ä‘ánh giá cán bá»™. Không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng; trung thá»±c, giản dị, thẳng thắn, chân thành, nhân văn, tiến bá»™.

Bàn về các giải pháp xây dá»±ng và phát huy “sức mạnh mềm”, ngoài giải pháp tăng cường giáo dục chính trị, tÆ° tưởng thông qua đổi má»›i phÆ°Æ¡ng thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bá»™, đảng viên và nhân dân về văn hóa tinh thần; tăng cường bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng bằng biện pháp Ä‘Æ°a ná»™i dung bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng vào chÆ°Æ¡ng trình Ä‘ào tạo, bồi dưỡng cán bá»™; đổi má»›i giáo dục tÆ° tưởng, phát huy vai trò của báo chí chính thống; theo PGS, TS Bùi Hoài SÆ¡n, cần tích cá»±c thúc đẩy phong trào xây dá»±ng môi trường văn hóa lành mạnh thông qua phát huy vai trò của văn học, nghệ thuật, báo chí. Äáº·c biệt là trong tuyên truyền, phản bác luận Ä‘iệu sai trái. Đẩy mạnh xây dá»±ng đời sống văn hóa cÆ¡ sở, bồi đắp tinh thần Ä‘oàn kết, trách nhiệm; xây dá»±ng không gian mạng lành mạnh, lan tỏa giá trị văn hóa tích cá»±c. Cùng vá»›i Ä‘ó, cần tận dụng tốt những mặt tích cá»±c của khoa học-công nghệ và mạng xã há»™i trong đấu tranh tÆ° tưởng. Thường xuyên phát huy những Æ°u Ä‘iểm của lá»±c lượng dÆ° luận viên, báo chí chính thống để định hÆ°á»›ng thông tin. Đầu tÆ° chuyên biệt để tạo ra các sản phẩm truyền thông hấp dẫn, có sức lan tỏa, đấu tranh trá»±c diện vá»›i các luận Ä‘iệu sai trái.

Bên cạnh những giải pháp lá»›n mà các nhà khoa học Ä‘Æ°a ra, chúng tôi, những người viết bài này cho rằng, cần nâng cao nhận thức về trách nhiệm nêu gÆ°Æ¡ng của cán bá»™, đảng viên, của trí thức, văn nghệ sÄ© trong phát triển văn hóa tinh thần. Bởi thá»±c tế cho thấy, không ít văn nghệ sÄ© là “người của công chúng” nhÆ°ng lại dính vào các vụ việc gây dÆ° luận xấu. Hình ảnh những “người của công chúng” quảng cáo hàng giả, tiếp tay cho làm ăn phi pháp, thậm chí có các tác phẩm mà tính tÆ° tưởng "Ä‘ung Ä‘Æ°a", ám chỉ, dụng ý xấu sẽ khó lòng được xã há»™i ủng há»™. Các văn nghệ sÄ©, những chủ thể phát triển văn hóa tinh thần cần nhận thức rõ trách nhiệm xã há»™i, nêu gÆ°Æ¡ng tốt thá»±c sá»± về tÆ° tưởng chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống và chấp hành pháp luật để tạo ra sức hút, sức lan tỏa, ảnh hưởng tích cá»±c đến mọi tầng lá»›p công dân trong xã há»™i.

Chúng tôi cÅ©ng cho rằng, trong bất luận hoàn cảnh nào, để xây dá»±ng được văn hóa tinh thần lành mạnh, Ä‘óng góp thiết thá»±c vào sá»± nghiệp xây dá»±ng, bảo vệ Tổ quốc thì cán bá»™, đảng viên cùng các văn nghệ sÄ© cần triệt để thá»±c hiện phÆ°Æ¡ng châm “làm gÆ°Æ¡ng, Ä‘i trÆ°á»›c” trong chấp hành ká»· cÆ°Æ¡ng phép nÆ°á»›c, kiên quyết chống những biểu hiện vi phạm chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c; cá tính sáng tạo, tá»± do nghệ thuật không được Ä‘i ngược lại lợi ích chung, trái vá»›i quy định của Đảng, Nhà nÆ°á»›c; Ä‘i đầu trong việc bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan Ä‘iểm sai trái, các luận Ä‘iệu xuyên tạc, thù địch, thấy Ä‘úng phải cÆ°Æ¡ng quyết bảo vệ, thấy sai phải quyết liệt đấu tranh, không để các thế lá»±c thù địch, phản Ä‘á»™ng “tác Ä‘á»™ng chuyển hóa”, các phần tá»­ cÆ¡ há»™i chính trị lôi kéo.

Theo ANH THU - MẠNH THẮNG/Báo Thanh Hoá Điện tá»­

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/de-cao-suc-manh-van-hoa-tinh-than-tang-de-khang-ngan-ngua-suy-thoai-ve-tu-tuong-chinh-tri-bai-3-chung-tay-xay-dung-suc-manh-mem-cua-dan-toc-821643