Cầu Hàm Rồng năm 1964. Ảnh: TÆ° liệu

Trong những lời cảnh báo má»›i về sá»± thất bại của Mỹ trong cuá»™c chiến tranh Việt Nam, John A.Mc.Cone, Giám đốc Cục tình báo Trung Æ°Æ¡ng Mỹ, cho rằng “Chúng ta (Mỹ) sẽ bị sa lầy trong cuá»™c chiến đấu ở rừng rậm, vá»›i má»™t cố gắng quân sá»± mà ta (Mỹ) không thể giành thắng lợi được và cÅ©ng rất khó lòng rút ra được”. Thá»±c tế này buá»™c đế quốc Mỹ phải Ä‘ánh giá lại rằng, nếu Mặt trận dân tá»™c giải phóng chiếm Nam Việt Nam, thì “không những chỉ phá hoại khối SEATO, mà còn sẽ phá hoại lòng tin vào những cam kết của Mỹ ở những nÆ¡i khác”. Đồng thời, các quan chức chủ chốt ở Nhà Trắng và Lầu Năm Góc đều thống nhất nguyên nhân dẫn đến thất bại của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” là do “Cá»™ng sản miền Bắc xúi giục, chỉ huy". Do vậy, “Mỹ phải cam kết thá»±c hiện mục tiêu ngăn ngừa chủ nghÄ©a cá»™ng sản" bằng cách ném bom miền Bắc Việt Nam, kết hợp vá»›i Ä‘Æ°a dần má»™t bá»™ phận quân chiến đấu Mỹ vào miền Nam.

Mặc dù quá trình tính toán các phÆ°Æ¡ng án leo thang chiến tranh, trong hai viện của Quốc há»™i Mỹ Ä‘ã có má»™t số ý kiến thể hiện thái Ä‘á»™ do dá»± hoặc không tán thành. Tuy nhiên, những ý kiến “ngược” ấy không đủ để thắng được những nhân vật “diều hâu” chủ chốt trong chính quyền L.GiônxÆ¡n, khi họ tin rằng “việc ném bom miền Bắc Việt Nam trong chừng má»±c nào Ä‘ó sẽ làm cho Việt cá»™ng bá»›t hoạt Ä‘á»™ng”. Trong khi Ä‘ó, Đại sứ Mỹ ở Sài Gòn Mx.Taylo Ä‘iện về OasinhtÆ¡n báo cáo tình hình Nam Việt Nam rất nguy ngập và gợi ý “má»™t cuá»™c ném bom có phối hợp cẩn thận” chống miền Bắc Việt Nam, được Há»™i đồng Tham mÆ°u trưởng liên quân tán đồng. Do vậy, Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách các vấn đề an ninh Mc. NâutÆ¡n, Ä‘ã được giao nhiệm vụ vạch kế hoạch cụ thể khiêu khích miền Bắc, nhằm “tạo lý do tốt cho chúng ta (Mỹ) leo thang nếu chúng ta (Mỹ) muốn”.

Thá»±c hiện âm mÆ°u này, mùa Đông năm 1964 và mùa Xuân năm 1965, Tổng thống Mỹ L.GiônxÆ¡n ra lệnh đẩy mạnh hoạt Ä‘á»™ng không quân ở Lào, tiến hành trinh sát, ném bom các mục tiêu nghi có quân Ä‘á»™i Việt Nam và Pathét Lào Ä‘óng quân... Ở Việt Nam, Mỹ mở cuá»™c tiến công mang mật danh 34A và các cuá»™c tuần tra Desoto ở Vịnh Bắc Bá»™, coi Ä‘ó là áp lá»±c quân sá»± không công khai chống Việt Nam dân chủ cá»™ng hòa. Trong 6 tháng trÆ°á»›c khi xảy ra sá»± kiện Vịnh Bắc Bá»™, không quân và hải quân Mỹ tiến hành các hoạt Ä‘á»™ng trinh sát và khiêu khích miền Bắc Việt Nam, đồng thời Há»™i đồng an ninh quốc gia Mỹ soạn thảo trÆ°á»›c kế hoạch mở rá»™ng chiến tranh để tranh thủ Quốc há»™i ra nghị quyết trao quyền cho Tổng thống sá»­ dụng lá»±c lượng vÅ© trang Mỹ, nhằm đối phó vá»›i cuá»™c khủng hoảng ở Việt Nam, mà chính quyền L.GiônxÆ¡n “coi là tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng vá»›i má»™t lời tuyên chiến”. Song, qua 4 tháng ném bom “bí mật” miền Bắc (kể từ 5/8/1964), Mỹ không Ä‘e dọa được Nhân dân ta, không ngăn chặn được sá»± chi viện của hậu phÆ°Æ¡ng lá»›n cho tiền tuyến lá»›n miền Nam. Trong khi Ä‘ó, những cuá»™c tiến công của lá»±c lượng vÅ© trang giải phóng vào các căn cứ Mỹ và quân Ä‘á»™i Sài Gòn quy mô ngày càng lá»›n, khiến cho chính quyền Sài Gòn lâm vào cảnh há»—n loạn, có nguy cÆ¡ sụp đổ nhanh.

Để cứu chính quyền Sài Gòn và thá»±c hiện âm mÆ°u giữ Nam Việt Nam trong quỹ đạo của Mỹ, biến nÆ¡i này thành “tiền đồn chống cá»™ng” ở Đông Nam châu Á, tổng thống L.GiônxÆ¡n Ä‘ã chỉ thị cho nhóm nghiên cứu liên Bá»™ Quốc phòng và Ngoại giao thảo luận, vạch phÆ°Æ¡ng pháp, lá»±a chọn chính sách của Mỹ ở Việt Nam. Trong Ä‘ó, phÆ°Æ¡ng thức lá»±a chọn A là tiến hành oanh tạc trả Ä‘Å©a Bắc Việt Nam, tăng cường các cuá»™c tiến công ở ven biển theo kế hoạch A34, tiếp tục cho khu trục hạm tuần tra ở Vịnh Bắc Bá»™, đẩy mạnh oanh tạc các mục tiêu thâm nhập ở Lào bằng máy bay T28 và tìm cách thi hành các cải cách ở Nam Việt Nam. PhÆ°Æ¡ng thức lá»±a chọn B là ném bom miền Bắc Việt Nam vá»›i nhịp Ä‘á»™ nhanh chóng và dữ dá»™i, kể cả việc oanh tạc sân bay Phúc Yên gần Hà Ná»™i và các cầu quan trọng dọc theo đường ô tô và đường sắt nối liền vá»›i Trung Quốc cho đến khi những yêu sách của Mỹ được Ä‘áp ứng đầy đủ. PhÆ°Æ¡ng thức lá»±a chọn C là “bóp nghẹt dần dần”, Ä‘ánh các mục tiêu thâm nhập trÆ°á»›c hết ở Lào rồi ở Bắc Việt Nam, tiếp Ä‘ó đến các mục tiêu khác ở Bắc Việt Nam. PhÆ°Æ¡ng thức này gồm cả khả năng Mỹ triển khai quân bá»™ ở phía Bắc của Nam Việt Nam, coi nhÆ° má»™t con bài để mặc cả.

Tháng 12/1964, Tổng thống L.GiônxÆ¡n tán thành thá»±c hiện phÆ°Æ¡ng thức lá»±a chọn A trong 30 ngày, sau Ä‘ó đến phÆ°Æ¡ng thức lá»±a chọn C. Vá»›i quyết định này, cuá»™c chiến tranh Việt Nam chuyển sang má»™t giai Ä‘oạn má»›i, ác liệt hÆ¡n. Ngày 13/2/1965, L.GiônxÆ¡n chính thức duyệt kế hoạch “Sấm rền”, leo thang ném bom miền Bắc đến vÄ© tuyến 19. Ngày 8/3/1965, hai tiểu Ä‘oàn lính thủy Ä‘ánh bá»™ Mỹ số 1 và số 3 thuá»™c Lữ Ä‘oàn Hải quân viá»…n chinh số 9 đổ bá»™ vào Đà Nẵng. Đến ngày 1/4/1965, L.GiônxÆ¡n quyết định Ä‘Æ°a thêm má»™t bá»™ phận quân chiến đấu Mỹ sang Việt Nam và tăng cường không quân, hải quân Ä‘ánh phá miền Bắc mạnh mẽ, liên tục hÆ¡n, vá»›i mục Ä‘ích làm cho “cá»™t xÆ°Æ¡ng sống của Hà Ná»™i mềm Ä‘i”. Từ Ä‘ó, buá»™c Hà Ná»™i phải chịu những Ä‘iều kiện thÆ°Æ¡ng lượng do Mỹ áp đặt, nhÆ° không được ủng há»™ tinh thần và chi viện vật chất cho phong trào cách mạng ở miền Nam và Lào; rút cán bá»™ và quân Ä‘á»™i ra khỏi Nam Việt Nam và Lào...

Trong bản kế hoạch ném bom miền Bắc Việt Nam, được Há»™i đồng chiến tranh Mỹ bàn chi tiết tại cuá»™c họp kín ở Hônôlulu, gồm có 94 mục tiêu Ä‘ánh phá. Các mục tiêu trong bản kế hoạch được gọi là “mục tiêu cố định” hoặc “mục tiêu Ä‘ánh số”. Đặc biệt, giá»›i quân sá»± Mỹ Ä‘ã xác định có 60 Ä‘iểm tắc trên hệ thống giao thông ở Bắc Việt Nam và Ä‘iểm tắc Ä‘iển hình là những chiếc cầu. Trong Ä‘ó, khu vá»±c Hàm Rồng nằm trên vÄ© tuyến 20, được chúng xác định là “Ä‘iểm tắc lý tưởng”, là “Ä‘áº§u mút” của khu vá»±c cán xoong. Tại cuá»™c họp của Há»™i đồng an ninh quốc gia Mỹ (Ä‘êm ngày 10/2/1965), Grân-sáp - TÆ° lệnh Mỹ ở Thái Bình DÆ°Æ¡ng đề nghị Nhà Trắng dùng siêu pháo Ä‘ài bay B52 Ä‘ánh cầu Hàm Rồng. Tổng thống L.GiônxÆ¡n không chấp nhận đề nghị Ä‘ó, mà dá»± định mở nhiều đợt oanh tạc há»—n hợp gồm không quân, hải quân Ä‘ánh dồn dập vào khu vá»±c Hàm Rồng và các vùng phụ cận.

Khu vá»±c Hàm Rồng gồm thị xã Thanh Hóa và 3 xã Hoằng Long, Hoằng Lý, Hoằng Anh (thuá»™c huyện Hoằng Hóa trÆ°á»›c Ä‘ây) vá»›i diện tích trên 50km2 và khoảng 10 vạn dân. Đây là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và giữ vị trí quan trọng về quốc phòng, nÆ¡i tập trung nhiều cÆ¡ quan đầu não (55 đầu mối cÆ¡ quan tỉnh và thị xã), các nhà máy, kho tàng, bến bãi, nhà ga, cá»­a hàng của Trung Æ°Æ¡ng và địa phÆ°Æ¡ng. Đồng thời, là nÆ¡i tập trung các đầu mối giao thông thủy, bá»™ quan trọng đối vá»›i cả hai miền Nam - Bắc. Đánh phá Hàm Rồng, đế quốc Mỹ không chỉ hy vọng ngăn chặn có hiệu quả sá»± chi viện từ bên ngoài vào miền Bắc và từ miền Bắc vào miền Nam; bao vây cô lập cuá»™c kháng chiến của Nhân dân ta ở miền Nam; mà còn phá hoại tiềm lá»±c kinh tế, quốc phòng, phá hoại công cuá»™c xây dá»±ng CNXH của Nhân dân miền Bắc, uy hiếp tinh thần, làm lung lay ý chí, quyết tâm kháng chiến của Nhân dân ta. Thông qua sức mạnh của không quân, hải quân trong việc bắn phá, chúng hy vọng củng cố tinh thần của binh lính cÅ©ng nhÆ° chính giá»›i Mỹ trong cuá»™c chiến tranh kiểu má»›i mà Mỹ Ä‘ang ra sức tiến hành ở miền Nam Việt Nam.

Và thá»±c tế Ä‘ã diá»…n ra Ä‘úng nhÆ° âm mÆ°u của đế quốc Mỹ. Song, dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Trung Æ°Æ¡ng Đảng, quân và dân miền Bắc Ä‘ã “Ä‘ón tiếp” má»™t cách sòng phẳng các đợt leo thang Ä‘ánh phá của giặc Mỹ. Trong Ä‘ó, hai ngày 3 và 4/4/1965 Ä‘ã Ä‘i vào lịch sá»­, trở thành những ngày chiến đấu ngoan cường và chiến thắng vẻ vang bậc nhất của quân và dân Thanh Hóa. Để rồi, Hàm Rồng - nÆ¡i có cây cầu huyền thoại - Ä‘ã trở thành má»™t biểu tượng ngời sáng của tinh thần quyết chiến và quyết thắng của quân và dân ta trên mặt trận chống Mỹ cứu nÆ°á»›c.

Theo Lê Phượng/Báo Thanh Hoá Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/ky-niem-60-nam-ham-rong-chien-thang-3-4-4-1965-3-4-4-2025-mien-dat-lua-am-muu-lam-cho-cot-xuong-song-cua-ha-noi-mem-di-244311.htm