Nhà truyền thống phường Nam Ngạn lÆ°u giữ nhiều hình ảnh, hiện vật liên quan đến chiến thắng Hàm Rồng - Nam Ngạn.

Nhằm khóa chặt tuyến giao thông huyết mạch, cắt đứt sá»± chi viện từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam, trong hai ngày 3 và 4/4/1965, mÆ°a bom bão đạn của kẻ thù “Ä‘an lÆ°á»›i lá»­a” ào ào trút xuống mảnh đất nhỏ bé Hàm Rồng - Nam Ngạn. Vá»›i tinh thần “Quyết tá»­ cho cầu Hàm Rồng đứng vững”, bá»™ Ä‘á»™i chủ lá»±c, quân và dân Hàm Rồng - Nam Ngạn Ä‘ã anh dÅ©ng, kiên cường Ä‘ánh trả lÆ°á»›i lá»­a nhiều tầng của kẻ thù, viết nên bản anh hùng ca bên dòng Mã giang. Chiến thắng Hàm Rồng Ä‘ã cho toàn thế giá»›i thấy sá»± thất bại của chính sách xâm lược và hiếu chiến của đế quốc Mỹ. Ngay buổi sáng ngày 5/4/1965, các hãng thông tấn phÆ°Æ¡ng Tây Ä‘ã đồng loạt đăng tin: “Ngày 3 và 4/4 là hai ngày Ä‘en tối của không lá»±c Hoa Kỳ”.

Vá»›i bạn bè quốc tế và lá»±c lượng yêu chuá»™ng hòa bình trên toàn thế giá»›i, má»—i khi nhắc đến Hàm Rồng, đều dành cho mảnh đất này những tình cảm tốt đẹp và sá»± ngưỡng má»™ sâu sắc. Họ chẳng thể tin, má»™t cô dân quân bé nhỏ làng Nam Ngạn Ngô Thị Tuyển má»›i 19 tuổi, cao hÆ¡n 1,4m, nặng 42kg lại có thể vác cùng má»™t lúc hai hòm đạn nặng tá»›i 98kg. Sau chiến thắng Hàm Rồng và câu chuyện vác 2 hòm đạn của nữ dân quân Ngô Thị Tuyển, nhiều người Ä‘ã đặt câu hỏi: Liệu tất cả những Ä‘iều Ä‘ó có phải là sá»± thật ? Và, để trả lời câu hỏi ấy, má»™t số phóng viên nÆ°á»›c ngoài đề nghị nữ dân quân Ngô Thị Tuyển diá»…n lại cảnh này trÆ°á»›c mắt họ. “Đứng trÆ°á»›c yêu cầu Ä‘ó, bằng tất cả sức mạnh và lòng tá»± trọng, tôi Ä‘ã vác trên vai 1 bì gạo và 1 bì khoai tây nặng 105kg. Lúc Ä‘ó, không chỉ tôi mà mọi người đều vui, còn các phóng viên nÆ°á»›c ngoài Ä‘ã thốt lên: Giờ thì chúng tôi và cả thế giá»›i Ä‘ã tin. Thật tuyệt vời. Nhân dân Việt Nam thật tuyệt vời”, nữ Anh hùng Ngô Thị Tuyển nhá»› lại.

Sau năm 1965, đặc biệt là sau ngày thống nhất đất nÆ°á»›c, rất nhiều Ä‘oàn khách quốc tế Ä‘ã đến thăm Việt Nam, thăm chiến công oanh liệt của quân, dân Thanh Hóa, tận mắt chứng kiến những kỳ tích của má»™t dân tá»™c anh hùng. Trong lần về thăm Hàm Rồng, ngày 20/7/1965, má»™t nhà báo nÆ°á»›c ngoài Ä‘ã không dấu nổi sá»± khâm phục: “Hôm nay Ä‘ây, cầu vẫn đứng vững là má»™t chiến công phi thường. Dù mai Ä‘ây cầu có nằm xuống lòng sông Mã thì chiến công của các chiến sÄ© và Nhân dân Hàm Rồng trong những ngày bảo vệ cầu vừa qua sẽ mãi mãi còn lại nhÆ° là má»™t bản anh hùng ca tuyệt đẹp”. Để chiêm nghiệm thá»±c tế, ngày 17/7/1966, những sÄ© quan cao cấp của phái Ä‘oàn quân sá»± Cu Ba Ä‘ã đến trận địa Đại Ä‘á»™i 6 trên cao Ä‘iểm 57, má»™t tuần thá»±c tế làm pháo thủ, cùng ăn, ở, sống và sẵn sàng có máy bay Mỹ vào là chiến đấu Ä‘ã xúc Ä‘á»™ng ghi lại cảm tưởng: “Con người quyết định chiến tranh chứ không phải vÅ© khí” và “vÅ© khí chỉ có sức mạnh khi chúng được những người dÅ©ng mãnh và đầy đủ khả năng nhÆ° các đồng chí sá»­ dụng, do Ä‘ó kết quả tất yếu là “chiến thắng".

Chiến thắng Hàm Rồng - Nam Ngạn tiêu biểu cho ý chí kiên cường và lòng dÅ©ng cảm của quân và dân ta. Tinh thần “không có gì quý hÆ¡n Ä‘á»™c lập tá»± do”, “thà chết chứ không chịu mất nÆ°á»›c, không chịu làm nô lệ” Ä‘ã làm rạng rỡ thêm truyền thống anh hùng, bất khuất của Nhân dân Thanh Hóa và trở thành biểu tượng của sức mạnh Việt Nam. Những người bạn yêu chuá»™ng hòa bình trên thế giá»›i, những người Ä‘ã từng ủng há»™ cuá»™c đấu tranh chính nghÄ©a của Nhân dân Việt Nam rất tá»± hào về chiến thắng Hàm Rồng, coi Ä‘ó nhÆ° chiến thắng chung của Nhân dân bị xâm lược trên thế giá»›i, cổ vÅ© các dân tá»™c Ä‘ang bị áp bức, phụ thuá»™c đứng lên đấu tranh cho tá»± do và Ä‘á»™c lập của đất nÆ°á»›c mình.

Trong bối cảnh khu vá»±c Á, Phi, Mỹ La-tinh vẫn còn nhiều quốc gia Ä‘ang đấu tranh Ä‘òi Ä‘á»™c lập, tá»± chủ thì chiến thắng của Nhân dân Thanh Hóa tháng 4/1965 là tấm gÆ°Æ¡ng sáng về ý chí quật cường chống lại thế lá»±c tàn bạo cho các nÆ°á»›c học tập. Trong sổ vàng Nam Ngạn ghi ngày 13/2/1966, Đoàn châu Mỹ La-tinh Ä‘ã viết: “Tấm gÆ°Æ¡ng của Nhân dân tiểu khu Nam Ngạn - Hàm Rồng Ä‘ã chứng minh trÆ°á»›c toàn thế giá»›i khả năng chiến thắng đế quốc chủ nghÄ©a. Bài học này và tấm gÆ°Æ¡ng này hàng ngày chỉ dẫn cho các dân tá»™c bị áp bức hãy tiến theo”. Đoàn đại biểu khoa học nÆ°á»›c Cá»™ng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên đến thăm Nam Ngạn ngày 24/7/1967 cÅ©ng Ä‘ã viết: “Chủ nghÄ©a anh hùng tập thể mà Nhân dân Nam Ngạn - Hàm Rồng Ä‘ã phát huy không những là niềm tá»± hào của Nhân dân Việt Nam mà còn là niềm tá»± hào và vinh dá»± của Nhân dân Triều Tiên Ä‘ang tiến hành chống đế quốc Mỹ xâm lược. Thắng lợi của các đồng chí trong việc đập tan thần thoại về sá»± hùng mạnh của đế quốc Mỹ Ä‘ang cổ vÅ© mạnh mẽ các nÆ°á»›c Ä‘ang đấu tranh cho tá»± do, Ä‘á»™c lập cho Tổ quốc. Chúng tôi tin rằng các đồng chí sẽ đạt nhiều thắng lợi to lá»›n hÆ¡n nữa”.

Không chỉ các nÆ°á»›c yêu chuá»™ng hòa bình trên thế giá»›i mà nhiều nhà văn, nhà báo Mỹ cÅ©ng Ä‘ã đến Việt Nam để tận mắt chứng kiến sá»± vô nhân tính của cuá»™c chiến tranh cÅ©ng nhÆ° sá»± kiên cường, bất khuất của con người Việt Nam, mà Hàm Rồng là má»™t biểu tượng cao đẹp. Ông M.Đa-ga-ren, Ủy viên Bá»™ Chính trị Trung Æ°Æ¡ng Đảng Cá»™ng sản Mỹ từng phát biểu: “Chúng tôi Ä‘ã thấy cầu Hàm Rồng và đến thăm Ä‘Æ¡n vị bảo vệ cầu. Cầu Hàm Rồng là chiếc cầu đẹp nhất mà trÆ°á»›c Ä‘ây chúng ta chÆ°a từng thấy, không phải vì nó rá»™ng, nó dài, nó nguy nga hÆ¡n các cây cầu khác mà chính truyền thống anh hùng của các chiến sÄ© và Nhân dân Ä‘ã mang lại cho nó cái đẹp kỳ diệu”. Nhà báo Mỹ Richard Swanel cÅ©ng Ä‘ã khẳng định: “Chiếc cầu của các bạn ở Hàm Rồng Ä‘ã tượng trÆ°ng đầy đủ được lòng tha thiết yêu Tổ quốc của Nhân dân Việt Nam, các bạn giành được sá»± ủng há»™ rá»™ng lá»›n của Nhân dân chúng tôi”.

Hàm Rồng mang trong mình tầm vóc lá»›n lao và Ä‘ón nhận được nhiều tình cảm tốt đẹp, trân trọng, yêu mến, khâm phục của bạn bè quốc tế, trong Ä‘ó có cả những người dân yêu chuá»™ng hòa bình của Mỹ. Chiến tranh Ä‘ã lùi xa, khu vá»±c Hàm Rồng - Nam Ngạn ngày nay trở thành má»™t “bảo tàng sống” khi má»—i ngọn núi, dòng sông, tấc đất, nhịp cầu... đều là chứng tích hào hùng của má»™t thời tuyến lá»­a nóng bỏng. Sau 60 năm, cầu Hàm Rồng vẫn sừng sững, hiên ngang nối Ä‘ôi bờ sông Mã, cho những chuyến tàu ra Bắc vào Nam.

Theo Bài và ảnh: Minh Khôi/Báo Thanh Hoá Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/ky-niem-60-nam-ham-rong-chien-thang-3-4-4-1965-3-4-4-2025-mach-nguon-chay-mai-nbsp-chien-thang-ham-rong-trong-mat-ban-be-quoc-te-244322.htm

“Bài viết có sá»­ dụng má»™t số tÆ° liệu trong cuốn “90 năm Đảng bá»™ tỉnh - những dấu ấn và thành tá»±u nổi bật” và “Hàm Rồng - biểu tượng của người Thanh Hóa”, Từ Nguyên TÄ©nh, NXB Thanh Hóa, 2021).