FOMO - ná»—i sợ bị bỏ lỡ Ä‘ang trở thành má»™t 'cÆ¡n nghiện' nguy hiểm, khiến người dùng mạng xã há»™i Ä‘ánh đổi thời gian, tiền bạc và sức khỏe tinh thần.

'Nỗi sợ bị bỏ lỡ'

Trong thế giá»›i kỹ thuật số ngày nay, nÆ¡i mọi người luôn được kết nối, hiệu ứng FOMO (Fear of Missing Out - Ná»—i sợ bị bỏ lỡ) Ä‘ã trở thành má»™t hiện tượng tâm lý đặc biệt mạnh mẽ, đặc biệt là trong giá»›i trẻ. Không chỉ Ä‘Æ¡n giản là má»™t cảm giác lo âu, FOMO Ä‘ã và Ä‘ang ảnh hưởng sâu rá»™ng đến cách thức giá»›i trẻ tÆ°Æ¡ng tác vá»›i xã há»™i, tiêu dùng và trải nghiệm cuá»™c sống.

Các xu hÆ°á»›ng 'hot' trên TikTok hay Instagram, những địa Ä‘iểm 'check-in' được săn Ä‘ón hay những

buổi livestream bán hàng vá»›i thông Ä‘iệp 'chốt Ä‘Æ¡n ngay kẻo hết' là những minh chứng rõ ràng của FOMO. Giá»›i trẻ hiện nay liên tục cập nhật thông tin, so sánh bản thân vá»›i người khác và cảm thấy áp lá»±c phải tham gia vào tất cả các hoạt Ä‘á»™ng để không bị 'lạc hậu'.

Má»™t ví dụ Ä‘iển hình là vụ việc gần Ä‘ây, khi các nhân vật có sức ảnh hưởng trên mạng xã há»™i phÆ¡i bày chuyện tình cảm vốn dÄ© được cho là 'riêng tÆ°' trong các buổi livestream, thay vì bị chỉ trích hay lên án, họ lại thu hút hàng triệu lượt theo dõi từ giá»›i trẻ. Điều này dẫn đến việc tiêu tốn thời gian, tiền bạc và gây ảnh hưởng tiêu cá»±c đến sức khỏe tinh thần. 

Nhận định về vấn đề này, nhà thÆ¡, nhà báo Hồng Thanh Quang cho biết: "Đối vá»›i giá»›i trẻ, những trào lÆ°u này có thể tạo ra không khí sôi Ä‘á»™ng, làm cho không gian mạng trở nên Ä‘a dạng và thú vị hÆ¡n. Tuy nhiên, chúng ta cÅ©ng Ä‘ang chứng kiến má»™t giai Ä‘oạn mà những hiện tượng này có thể gây hại, làm xói mòn đời sống văn hóa tinh thần, dẫn đến những tổn thÆ°Æ¡ng tâm lý không thể tránh khỏi nếu chúng ta mù quáng chạy theo những xu hÆ°á»›ng này".

Thá»±c tế, ông Quang chia sẻ rằng, dù bản chất con người luôn hÆ°á»›ng đến Ä‘iều thiện, việc nuôi dưỡng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp lại rất khó khăn. Đôi khi, những Ä‘iều tốt đẹp lại bị xem là nhàm chán và không hấp dẫn, trong khi những thú vui bản năng lại dá»… thu hút giá»›i trẻ. Đặc biệt, giá»›i trẻ rất dá»… bị cuốn vào những hiện tượng tiêu cá»±c và lệch lạc.

Những hành Ä‘á»™ng xấu xí và phản cảm trên mạng xã há»™i thường thu hút sá»± chú ý của Ä‘ám Ä‘ông nhiều hÆ¡n là những hành Ä‘á»™ng đẹp đẽ, tá»­ tế. Những lời nói trí tuệ, sâu sắc không được nhiều lượt thích bằng những hình ảnh hở hang hay phản cảm.

Theo nhà báo Hồng Thanh Quang, mặc dù những hiện tượng này không phải là má»›i mẻ, nhÆ°ng chúng Ä‘ang dần trở thành má»™t vấn đề Ä‘áng lo ngại - đặc biệt trong bối cảnh, mạng xã há»™i ngày nay có thể xâm nhập vào mọi ngóc ngách trong cuá»™c sống, thậm chí tận giường ngủ của bất kỳ ai. Điều này khiến những người thiếu kiến thức hoặc không biết cách sá»­ dụng thời gian dá»… dàng bị cuốn vào những ná»™i dung vô bổ và hủy hoại sức khỏe tinh thần.

"Chúng ta Ä‘ang chứng kiến má»™t hiện tượng xã há»™i vá»›i vẻ ngoài hấp dẫn, nhÆ°ng lại ẩn chứa những giá trị lệch lạc, thu hút sá»± chú ý của má»™t bá»™ phận không nhỏ giá»›i trẻ", ông Quang nhấn mạnh.

Công nghệ 'làm thô sÆ¡' con người

Ông Hồng Thanh Quang Ä‘ã chỉ ra má»™t thá»±c trạng Ä‘áng báo Ä‘á»™ng trong xã há»™i hiện đại: "Trong giai Ä‘oạn hiện nay, con người Ä‘ang dần xa rời không gian thá»±c tế để hòa mình vào không gian mạng. Việc tìm kiếm và tích lÅ©y kiến thức giờ Ä‘ây chủ yếu dá»±a vào các công cụ trá»±c tuyến, dẫn đến việc giá»›i trẻ cho rằng không cần thiết phải ghi nhá»› mọi thứ. Tuy nhiên, họ không hiểu rằng quá trình ghi nhá»› tri thức và rèn luyện kỹ năng không chỉ Ä‘Æ¡n thuần là thu thập kiến thức, mà còn giúp phát triển tối Æ°u bá»™ não con người".

Vấn đề này không chỉ phản ánh sá»± thay đổi trong cách tiếp cận tri thức mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng tÆ° duy và sáng tạo của thế hệ trẻ. Việc phụ thuá»™c quá nhiều vào các công cụ tìm kiếm và mạng xã há»™i khiến khả năng ghi nhá»› và xá»­ lý thông tin Ä‘á»™c lập của giá»›i trẻ ngày càng suy giảm, đồng thời làm mất Ä‘i những kỹ năng tÆ° duy phản biện cần thiết cho việc giải quyết các vấn đề phức tạp trong cuá»™c sống.

Nhà thÆ¡, nhà báo Hồng Thanh Quang.

Nhà báo Hồng Thanh Quang nhấn mạnh, thay vì sá»­ dụng công nghệ nhÆ° má»™t công cụ để làm phong phú đời sống tinh thần và xây dá»±ng những giá trị nhân văn, nhiều người trẻ hiện nay lại bị cuốn vào vòng xoáy của cuá»™c sống ảo. Trong không gian này, họ thường xuyên so sánh bản thân vá»›i những hình mẫu lý tưởng được tô vẽ bởi mạng xã há»™i, từ Ä‘ó tạo ra má»™t xã há»™i sống theo những chuẩn má»±c ảo, thiếu chiều sâu.

Họ không chỉ chạy theo những xu hÆ°á»›ng, những trào lÆ°u phù phiếm mà còn Ä‘ánh mất Ä‘i bản sắc cá nhân và những giá trị thá»±c tế. "Điều này dẫn đến sá»± tha hóa về nhận thức và hành vi, khiến giá»›i trẻ ngày càng xa rời những giá trị cốt lõi nhÆ° tình yêu, sá»± tôn trọng, và những mối quan hệ chân thành trong đời sống thá»±c", ông Quang cho hay. "Họ dá»… dàng rÆ¡i vào trạng thái thiếu tá»± tin, lo âu và khủng hoảng tinh thần khi không thể đạt được những chuẩn má»±c phi thá»±c tế mà mạng xã há»™i đề ra".

Lẽ ra, chúng ta nên sá»­ dụng những tiến bá»™ công nghệ để làm cho cuá»™c sống trở nên tốt đẹp hÆ¡n, tâm hồn phong phú hÆ¡n, tình yêu sâu sắc và nhân bản hÆ¡n. NhÆ°ng thá»±c tế, công nghệ và các nền tảng mạng xã há»™i, thay vì nâng cao sá»± nhân văn của con người, lại có xu hÆ°á»›ng khiến chúng ta trở nên thô sÆ¡ hÆ¡n về mặt cảm xúc và nhận thức.

"Không chỉ dừng lại ở Ä‘ó, không gian mạng còn trở thành nÆ¡i các trung tâm quyền lá»±c thao túng dÆ° luận, gieo rắc những thông tin sai lệch và kích Ä‘á»™ng cảm xúc tiêu cá»±c", ông Quang cảnh báo. Những tin tức giả mạo, các thông tin thiếu kiểm chứng được phát tán rá»™ng rãi trên mạng xã há»™i, khiến người dùng dá»… dàng bị lừa dối và tác Ä‘á»™ng bởi các thế lá»±c xấu.

Càng ngày, chúng ta càng chứng kiến những hành vi lệch chuẩn và biến thái trong đời thá»±c, những sá»± việc mà trÆ°á»›c Ä‘ây khó có thể tưởng tượng được lại ngày càng trở nên phổ biến và khó kiểm soát. 

"Tôi lo ngại rằng, nếu không có những biện pháp quản lý xã há»™i hiệu quả, tình trạng này sẽ ngày càng trở nên nghiêm trọng, Ä‘e dọa cuá»™c sống chung của chúng ta," ông Quang nhấn mạnh.

Tạo 'lá»±c đẩy' từ những giá trị tích cá»±c

Để giải quyết vấn đề sá»± lệch lạc trong nhận thức và hành vi của giá»›i trẻ trong không gian mạng hiện nay, cần triển khai những biện pháp đồng bá»™ và quyết liệt. Trong Ä‘ó, giáo dục Ä‘óng vai trò chủ chốt trong việc hình thành và định hÆ°á»›ng giá trị sống cho thế hệ trẻ.

Nhà báo Hồng Thanh Quang cho rằng, cần xây dá»±ng má»™t hệ thống giáo dục không chỉ Ä‘Æ¡n thuần truyền đạt kiến thức mà còn bồi dưỡng nhân cách, giúp giá»›i trẻ rèn luyện khả năng phân biệt Ä‘úng sai, tá»± chủ và bản lÄ©nh trong thế giá»›i số, nÆ¡i đầy rẫy những thông tin sai lệch và hình mẫu tiêu cá»±c.

"Giáo dục cần dá»±a trên những giá trị kinh Ä‘iển, nhÆ°ng phÆ°Æ¡ng pháp truyền đạt cần sáng tạo và hiện đại", ông Quang nói.

"Chúng ta không thể xóa bỏ hoàn toàn những ảnh hưởng tiêu cá»±c trên mạng, nhÆ°ng có thể tạo ra những lá»±c đẩy mạnh mẽ, xây dá»±ng những giá trị tốt đẹp để lấn át chúng", nhà báo Hồng Thanh Quang nhấn mạnh.

Ông phân tích, má»™t thế hệ trẻ lành mạnh luôn cần những nền tảng vững chắc từ những giá trị kinh Ä‘iển của xã há»™i, giáo lý và tÆ° tưởng. Dù không phải mọi truyền thống đều cần được giữ gìn má»™t cách máy móc, nhÆ°ng việc phủ nhận hoàn toàn giá trị truyền thống sẽ dẫn đến sá»± đổ vỡ trong phát triển xã há»™i, thay vì sá»± tiến bá»™ mang tính kế thừa.

Nhà báo Hồng Thanh Quang cÅ©ng nhấn mạnh đến sá»± tham gia tích cá»±c của các tổ chức xã há»™i và các nhà hoạt Ä‘á»™ng văn hóa nghệ thuật là vô cùng quan trọng trong việc tạo ra những ná»™i dung thu hút, thúc đẩy xu hÆ°á»›ng sống tích cá»±c và nhân văn trên không gian mạng.

Theo ông Quang, các tổ chức xã há»™i, vá»›i vai trò là cầu nối giữa cá»™ng đồng và các vấn đề xã há»™i, có thể tạo ra những chiến dịch truyền thông, những dá»± án cá»™ng đồng trá»±c tuyến, lan tỏa những thông Ä‘iệp ý nghÄ©a về tình yêu thÆ°Æ¡ng, sá»± sẻ chia, lòng dÅ©ng cảm và tinh thần trách nhiệm. Họ có thể tổ chức các cuá»™c thi, các buổi giao lÆ°u trá»±c tuyến, tạo ra những không gian để giá»›i trẻ thể hiện tài năng và Ä‘óng góp cho xã há»™i.

Các nhà hoạt Ä‘á»™ng văn hóa nghệ thuật, vá»›i khả năng sáng tạo và truyền cảm hứng có thể sá»­ dụng sức mạnh của nghệ thuật để truyền tải những câu chuyện về những người trẻ vượt khó, những tấm gÆ°Æ¡ng sống đẹp, những hành Ä‘á»™ng tá»­ tế, góp phần xây dá»±ng má»™t cá»™ng đồng mạng văn minh và nhân ái.

"Chúng ta không thể xóa bỏ hoàn toàn những ảnh hưởng tiêu cá»±c trên mạng, nhÆ°ng có thể tạo ra những lá»±c đẩy mạnh mẽ, xây dá»±ng những giá trị tốt đẹp để lấn át chúng", nhà báo Hồng Thanh Quang nhấn mạnh. Äiều này Ä‘òi hỏi sá»± kiên trì, sáng tạo và sá»± phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để tạo ra má»™t môi trường mạng lành mạnh, nÆ¡i giá»›i trẻ có thể phát triển toàn diện và Ä‘óng góp tích cá»±c cho xã há»™i.

Theo Phan Anh/Báo NB&CL

https://www.congluan.vn/gioi-tre-va-noi-so-lac-hau-tren-mang-xa-hoi-bat-kip-xu-huong-bo-lo-gia-tri-post341342.html?zarsrc=30&utm_source=zalo&utm_medium=zalo&utm_campaign=zalo