Phát biểu khai mạc Há»™i nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng khóa XIII ngày 10/4, Tổng Bí thÆ° Tô Lâm Ä‘ã nhấn mạnh má»™t trong những vấn đề quan trọng bậc nhất trong công tác cải cách thể chế hiện nay: Việc tiếp tục sắp xếp, tổ chức lại bá»™ máy chính quyền địa phÆ°Æ¡ng theo mô hình hai cấp. Ná»™i dung này Ä‘ã Ä‘ược tập trung phân tích, thảo luận thấu Ä‘áo vá»›i các ý kiến sâu sắc, thá»±c tiá»…n.

Đây không chỉ là vấn đề tổ chức bá»™ máy hành chính mà còn là cuá»™c cách mạng trong cách thức phân cấp, phân quyền, cÅ©ng nhÆ° cÆ¡ chế giám sát và trách nhiệm trong hệ thống chính trị.

Uá»· viên Bá»™ Chính trị, Chủ tịch nÆ°á»›c LÆ°Æ¡ng Cường Ä‘iều hành Phiên khai mạc Há»™i nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng khóa XIII. Ảnh: TTXVN

Chủ trÆ°Æ¡ng cải cách tổ chức chính quyền hai cấp mà Tổng Bí thÆ° nêu ra trong bài phát biểu mang tính lịch sá»­ và Ä‘á»™t phá. Mục tiêu là xây dá»±ng má»™t chính quyền địa phÆ°Æ¡ng tinh gọn, hiệu quả hÆ¡n, nhằm phục vụ người dân má»™t cách gần gÅ©i và sát sao. Đặc biệt, mô hình hai cấp chính quyền này sẽ góp phần cải thiện chất lượng phục vụ, đồng thời tạo Ä‘iều kiện phát triển các địa phÆ°Æ¡ng, vá»›i tầm nhìn dài hạn cho ít nhất 100 năm tá»›i.

Việc tổ chức chính quyền hai cấp là kết quả của quá trình xây dá»±ng bá»™ máy nhà nÆ°á»›c gắn vá»›i nguyên tắc phân quyền, phân cấp hợp lý, bảo đảm quản lý hiệu quả, gần dân và phục vụ dân tốt hÆ¡n. Mô hình này Ä‘ã và Ä‘ang hiện diện tại má»™t số quốc gia trên thế giá»›i nhÆ° Nhật Bản, Singapore và Pháp, phát huy hiệu quả, giúp giảm chi phí hành chính, nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và gần gÅ©i vá»›i người dân. Mô hình này giúp các cÆ¡ quan nhà nÆ°á»›c có thể phát huy tối Ä‘a khả năng khi giải quyết những vấn đề thá»±c tế mà không bị phân tán nhiệm vụ qua quá nhiều cấp.

Chính phủ Ä‘ã ban hành Nghị quyết số 74/NQ-CP về Kế hoạch thá»±c hiện sắp xếp Ä‘Æ¡n vị hành chính và xây dá»±ng mô hình tổ chức chính quyền địa phÆ°Æ¡ng 2 cấp. Ảnh minh họa: TTXVN

Tại nÆ°á»›c ta, mô hình này được nghiên cứu và khẳng định Ä‘áp ứng nhiều tiêu chí. TrÆ°á»›c tiên, vá»›i lãnh thổ trải dài, dân số Ä‘ông, cÆ¡ cấu dân cÆ° và địa hình rất Ä‘a dạng thì chính quyền hai cấp giúp chia nhỏ Ä‘Æ¡n vị quản lý, từ Ä‘ó giảm áp lá»±c cho cấp trung Æ°Æ¡ng và tăng tính chủ Ä‘á»™ng cho địa phÆ°Æ¡ng. Thêm vào Ä‘ó, cấp cÆ¡ sở nắm sát tình hình, từ Ä‘ó có thể giải quyết vấn đề nhanh hÆ¡n, phù hợp hÆ¡n vá»›i thá»±c tiá»…n. Bên cạnh Ä‘ó, mô hình hai cấp cho phép cấp trên kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc triển khai, thá»±c thi nhiệm vụ ở cấp dÆ°á»›i, đồng thời lắng nghe trá»±c tiếp thá»±c tế triển khai các chính sách, là má»™t trong những biện pháp để chống quan liêu, tham nhÅ©ng và thiếu minh bạch. Bản thân mô hình chính quyền 2 cấp cÅ©ng góp phần tăng cường khả năng huy Ä‘á»™ng nguồn lá»±c, giúp địa phÆ°Æ¡ng chủ Ä‘á»™ng kêu gọi, tổ chức các dịch vụ công, quản lý ngân sách phù hợp hÆ¡n vá»›i nhu cầu dân sinh. Việc sắp xếp lại Ä‘Æ¡n vị hành chính tại các địa phÆ°Æ¡ng sẽ giúp tăng cường tính chủ Ä‘á»™ng trong giải quyết công việc, giảm thiểu những vÆ°á»›ng mắc do quá nhiều cấp chính quyền trung gian. Khi các Ä‘Æ¡n vị hành chính được tinh gọn và chính quyền hai cấp được tổ chức hợp lý, bá»™ máy nhà nÆ°á»›c sẽ vận hành hiệu quả hÆ¡n, người dân sẽ được phục vụ nhanh chóng và thuận tiện hÆ¡n, không còn phải chịu cảnh xin phép, chờ đợi qua nhiều khâu trung gian nhÆ° hiện nay.

Trên thá»±c tế, vá»›i hÆ¡n 100 triệu dân và địa hình trải dài từ Bắc vào Nam, má»—i vùng miền của nÆ°á»›c ta có những đặc thù riêng, việc triển khai thiết lập mô hình chính quyền địa phÆ°Æ¡ng hai cấp tại nÆ°á»›c ta không thể má»™t sá»›m má»™t chiều. Tuy nhiên, Ä‘ây là giải pháp cấp thiết để giảm bá»›t sá»± chồng chéo và cồng kềnh trong bá»™ máy hành chính, đồng thời là lá»±c đẩy mạnh mẽ cho phát triển đất nÆ°á»›c, mở ra má»™t tÆ°Æ¡ng lai ổn định và bền vững.

NhÆ° Tổng Bí thÆ° Ä‘ã phân tích, việc triển khai chính quyền hai cấp là má»™t bÆ°á»›c tiến Ä‘á»™t phá và mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện bá»™ máy nhà nÆ°á»›c, mang lại hiệu quả quản lý cao hÆ¡n và gần dân hÆ¡n. Tuy nhiên, để mô hình này thá»±c sá»± phát huy hiệu quả, cần phải có quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, từ việc Ä‘iều chỉnh cÆ¡ cấu tổ chức, đến việc sá»­ dụng tài nguyên, nhân sá»± má»™t cách khoa học và hợp lý, đảm bảo bá»™ máy chính quyền sẽ không chỉ được tinh gọn về mặt số lượng, mà còn phải được xây dá»±ng trên cÆ¡ sở phân cấp hợp lý, minh bạch và gần gÅ©i vá»›i người dân.

Khi áp dụng mô hình chính quyền hai cấp, không chỉ Ä‘Æ¡n giản là sáp nhập các Ä‘Æ¡n vị hành chính, mà cần phải xem xét lại cách phân bổ tài nguyên, cÆ¡ sở vật chất (trong Ä‘ó có các trụ sở làm việc) và phân công nhân sá»± sao cho hợp lý và hiệu quả nhất. Cần đảm bảo rằng tài sản và nguồn lá»±c con người không bị lãng phí mà phải được sá»­ dụng tối Æ°u để phục vụ nhiệm vụ công, tránh cảnh thừa thãi về các Ä‘Æ¡n vị làm việc mà không thể giải quyết hết công việc, ngược lại lại tạo ra sá»± chồng chéo công việc và gây tốn kém. Việc này sẽ giúp giảm thiểu sá»± lãng phí tài sản công, đồng thời tối Æ°u hóa năng lá»±c và chất xám của Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ công chức, từ Ä‘ó nâng cao chất lượng công việc.

Quan trọng nhất, việc sắp xếp lại các Ä‘Æ¡n vị hành chính không thể chỉ dừng lại ở giảm số lượng các cấp chính quyền mà cần phải bảo đảm rằng các nhiệm vụ công vẫn được thá»±c hiện trÆ¡n tru và hiệu quả ở các địa bàn rá»™ng, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, nÆ¡i mà mạng lÆ°á»›i dịch vụ công chÆ°a phát triển đầy đủ. Để làm được Ä‘iều này, má»™t trong những giải pháp là tăng cường phân quyền cho các Ä‘Æ¡n vị hành chính cấp dÆ°á»›i, tạo Ä‘iều kiện cho chính quyền các địa phÆ°Æ¡ng có thể chủ Ä‘á»™ng quyết định các vấn đề phù hợp vá»›i thá»±c tiá»…n, giảm bá»›t thủ tục hành chính, từ Ä‘ó giúp các địa phÆ°Æ¡ng phát triển mạnh mẽ hÆ¡n.

NhÆ° Ä‘ã nêu, mô hình chính quyền hai cấp là má»™t đổi má»›i mang tính lịch sá»­ và Ä‘á»™t phá. Sá»± đổi má»›i này sẽ chỉ có thể thành công nếu tất cả các cấp chính quyền, cán bá»™ công chức, và người dân đều nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong quá trình thay đổi này. Vậy nên, trÆ°á»›c mắt, má»—i ngành, má»—i địa phÆ°Æ¡ng, má»—i Ä‘Æ¡n vị cần tiếp tục làm rõ các nhiệm vụ cụ thể, hoàn thiện cÆ¡ chế, chính sách, để đảm bảo chính quyền hai cấp không chỉ là má»™t quyết định về tổ chức mà thá»±c sá»± là má»™t bÆ°á»›c phát triển quan trọng của hệ thống chính trị. Đặc biệt, trong khi các chính sách lá»›n Ä‘ang được thảo luận xây dá»±ng và triển khai, thì Ä‘iều quan trọng là tránh làm gián Ä‘oạn các hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh cÅ©ng nhÆ° đời sống dân sinh, cÅ©ng nhÆ° giải quyết những vấn đề phát sinh trÆ°á»›c mắt. Tất cả để đảm bảo rằng việc triển khai chính quyền hai cấp là bÆ°á»›c Ä‘i cần thiết trong quá trình cải cách hành chính của Việt Nam, giúp đất nÆ°á»›c phát triển mạnh mẽ, bền vững trong ká»· nguyên má»›i.