Thực trạng nhức nhối

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thÆ°Æ¡ng mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), tình hình vi phạm pháp luật về sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa vi phạm về nhãn hàng hóa, kinh doanh hàng hóa hết hạn sá»­ dụng, không rõ nguồn gốc, kinh doanh hàng nhập lậu, hàng hóa không hóa Ä‘Æ¡n, chứng từ… tiếp tục diá»…n ra trên hầu hết địa phÆ°Æ¡ng.

Trong Ä‘ó, nổi cá»™m là hoạt Ä‘á»™ng lợi dụng thủ tục Ä‘Æ¡n giản vá»›i hàng hóa quá cảnh, miá»…n thuế đối vá»›i hàng hóa tạm nhập tái xuất để buôn lậu vào thị trường Việt Nam. Lợi dụng các sàn thÆ°Æ¡ng mại Ä‘iện tá»­ và sá»­ dụng các trang mạng xã há»™i, công cụ livestream để quảng cáo, kinh doanh hàng nhập lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ vá»›i Ä‘a dạng các mặt hàng,…

Trong 5 tháng đầu năm 2025, các Ä‘Æ¡n vị, địa phÆ°Æ¡ng tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thÆ°Æ¡ng mại, hàng giả; phát hiện, xá»­ lý hÆ¡n 34.000 vụ việc vi phạm, trong Ä‘ó có hÆ¡n 8.200 vụ buôn bán, vận chuyển hàng cấm, hàng lậu; hÆ¡n 25.100 vụ gian lận thÆ°Æ¡ng mại, gian lận về thuế; thu ná»™p ngân sách nhà nÆ°á»›c hÆ¡n 4.897 tá»· đồng; khởi tố hình sá»± gần 1.400 vụ vá»›i hÆ¡n 2.100 đối tượng.

Riêng số vụ việc liên quan hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ lên tá»›i hÆ¡n 1.100 vụ, trong Ä‘ó nhóm hàng hóa ảnh hưởng trá»±c tiếp đến sức khỏe người dân nhÆ° dược phẩm, thá»±c phẩm chức năng và sữa Ä‘ang trở thành tâm Ä‘iểm của các đường dây làm giả tinh vi, có tổ chức và quy mô xuyên quốc gia.

Má»™t số vụ việc Ä‘iển hình nhÆ°: Ngày 3/4/2025, CÆ¡ quan Cảnh sát Ä‘iều tra Bá»™ Công an Ä‘ã khởi tố vụ án “Sản xuất hàng giả là thá»±c phẩm” và “Lừa dối khách hàng” xảy ra tại Công ty Asia Life, Công ty Chị Em Rọt và má»™t số công ty liên quan tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đắk Lắk, khởi tố 5 bị can. Ngày 26/4/2025, CÆ¡ quan Cảnh sát Ä‘iều tra Bá»™ Công an khởi tố vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thá»±c phẩm”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, thu giữ hÆ¡n 100 tấn hàng vá»›i khoảng 900 nhãn hiệu thá»±c phẩm chức năng cho người lá»›n tuổi, trẻ em và phụ nữ có thai, khởi tố 5 bị can.

Má»™t trong những vụ việc gây rúng Ä‘á»™ng dÆ° luận vừa qua là vụ phát hiện đường dây sản xuất, buôn bán, tiêu thụ sữa bá»™t giả vá»›i 573 nhãn hiệu sữa bá»™t các loại Ä‘ã được sản xuất và lÆ°u thông ra thị trường, thu lợi bất chính hÆ¡n 500 tá»· đồng.

Qua kiểm nghiệm, lá»±c lượng chức năng phát hiện các đối tượng làm giả Ä‘ã bỏ má»™t số nguyên liệu đầu vào và bổ sung phụ gia, thay thế các thành phần công bố trên sản phẩm nhÆ°: Chiết xuất tổ yến, Ä‘ông trùng hạ thảo, bá»™t mắc-ca, bá»™t quả óc chó,… dù được quảng cáo là sữa dành cho những người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai.

Đáng lo ngại hÆ¡n, số lượng lá»›n loại sữa giả này Ä‘ã được phân phối đến nhiều đại lý nhỏ lẻ và được tiêu thụ rá»™ng rãi tại các khu dân cÆ° có Ä‘ông trẻ em và người cao tuổi.

Sá»± tinh vi của các đối tượng này được Ä‘ánh giá ngày càng tăng, từ việc làm giả tem nhãn, mã QR đến Ä‘óng gói bao bì giống hệt hàng thật khiến người tiêu dùng không thể phân biệt bằng mắt thường. Nhiều đường dây còn lợi dụng mạng xã há»™i, sàn thÆ°Æ¡ng mại Ä‘iện tá»­ để tiêu thụ hàng giả, khiến việc phát hiện và xá»­ lý gặp rất nhiều khó khăn.

Lá»±c lượng chức năng thành phố Hà Ná»™i phát hiện số lượng lá»›n thá»±c phẩm không bảo đảm chất lượng chuẩn bị tuồn ra thị trường. (Ảnh KHÁNH HOÀNG)

Quyết tâm chấm dứt buôn bán hàng giả

Thứ trưởng Công thÆ°Æ¡ng Nguyá»…n Sinh Nhật Tân cho biết, vai trò của lá»±c lượng quản lý thị trường trong việc tăng cường kiểm tra, giám sát, đặc biệt tại các khu vá»±c biên giá»›i và trên các nền tảng thÆ°Æ¡ng mại Ä‘iện tá»­ là rất quan trọng.

Bên cạnh Ä‘ó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc hàng hóa và phối hợp liên ngành chặt chẽ hÆ¡n nhằm quản lý phòng ngừa và xá»­ lý sá»›m các vi phạm; tiếp tục tập trung triển khai, rà soát, bám sát thị trường, bám sát địa bàn, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về ký cam kết đối vá»›i các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhất là đối vá»›i các đối tượng kinh doanh trên nền tảng mạng xã há»™i.

Lá»±c lượng chức năng tổ chức các đợt thanh tra chuyên đề, tập trung vào các mặt hàng nhạy cảm nhÆ° sữa, thuốc và thá»±c phẩm chức năng. Không để hàng giả làm tổn hại doanh nghiệp chân chính và sức khỏe người dân.

Thời gian tá»›i, Bá»™ Công thÆ°Æ¡ng tập trung hoàn thiện pháp luật, xây dá»±ng Luật ThÆ°Æ¡ng mại Ä‘iện tá»­ để Ä‘iều chỉnh hoạt Ä‘á»™ng liên quan, đặc biệt trong kiểm tra, xá»­ lý triệt để hành vi vi phạm bày bán công khai hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ.

Thứ trưởng Tài chính Bùi Văn Khắng cho biết, các sản phẩm thuốc chữa bệnh, sữa giả, thá»±c phẩm chức năng, mỹ phẩm giả hoặc không rõ nguồn gốc “tuồn” vào thị trường trong nÆ°á»›c bằng rất nhiều đường nhÆ°: Hàng không, biển, bá»™, thông qua các cá»­a khẩu cả chính ngạch và đường biên giá»›i.

Các hành vi vi phạm, phÆ°Æ¡ng thức thủ Ä‘oạn của các đối tượng buôn lậu chủ yếu là khai sai về tên hàng, số lượng, trị giá, nguồn gốc xuất xứ. Đồng thời, lợi dụng che giấu để buôn bán, vận chuyển trái phép qua đường biên, trên phÆ°Æ¡ng tiện xuất nhập cảnh.

Thời gian tá»›i, Bá»™ Tài chính sẽ chỉ đạo lá»±c lượng hải quan tăng cường ứng dụng công nghệ, nhất là là trí tuệ nhân tạo trong việc phân tích dữ liệu xuất nhập khẩu, nhằm phát hiện sá»›m những lô hàng có dấu hiệu gian lận. Không để hàng hóa trôi nổi, không rõ nguồn gốc len lỏi vào thị trường trong nÆ°á»›c, quyết liệt xá»­ lý nghiêm mọi hành vi tiếp tay, bao che buôn lậu, gian lận thÆ°Æ¡ng mại.

Quyết tâm đấu tranh, đẩy lùi và tiến tá»›i chấm dứt tình trạng buôn lậu, sản xuất hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ xuất xứ..., Thủ tÆ°á»›ng Phạm Minh Chính Ä‘ã ký ban hành Công Ä‘iện số 65/CĐ-TTg ngày 15/5 về mở đợt cao Ä‘iểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thÆ°Æ¡ng mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Công Ä‘iện yêu cầu các Ä‘Æ¡n vị, lá»±c lượng chức năng, địa phÆ°Æ¡ng mở đợt tấn công cao Ä‘iểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tá»™i phạm buôn lậu, gian lận thÆ°Æ¡ng mại, hàng giả, vi phạm bản quyền, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên toàn quốc, thời gian từ ngày 15/5 đến ngày 15/6/2025, sau Ä‘ó sẽ tiến hành sÆ¡ kết Ä‘ánh giá.

TrÆ°á»›c Ä‘ó, Thủ tÆ°á»›ng cÅ©ng yêu cầu các cÆ¡ quan liên quan phải làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân trong các vụ sữa giả, thuốc giả, thá»±c phẩm chức năng giả,... Thủ tÆ°á»›ng nêu rõ mục tiêu không để tình trạng buông lỏng quản lý tiếp diá»…n, phải kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi và tiến tá»›i chấm dứt hoàn toàn tình trạng buôn lậu, gian lận thÆ°Æ¡ng mại, sản xuất, lÆ°u thông hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ xuất xứ…

Tuy nhiên, để những chỉ đạo nêu trên đạt hiệu quả thá»±c tế thì cần sá»± phối hợp đồng bá»™ từ các cÆ¡ quan chức năng, doanh nghiệp và cả cá»™ng đồng. Chỉ khi Ä‘ó, thị trường Việt Nam má»›i thật sá»± trở thành nÆ¡i an toàn, minh bạch, và người tiêu dùng không còn lo lắng về chất lượng của từng sản phẩm mình sá»­ dụng.