Công nghệ mang lại tốc Ä‘á»™ và hiệu quả sản xuất ná»™i dung, nó cÅ©ng đặt ra những thách thức không nhỏ về tính minh bạch.

AI tạo ra khoảng 60.000 bài báo/ngày

Theo dữ liệu từ NewsCatcherAPI, má»™t nền tảng chuyên thu thập và phân tích tin tức thời gian thá»±c, tính đến tháng 7/2024, khoảng 7% tổng lượng tin tức toàn cầu má»—i ngày được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo, tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng vá»›i con số ấn tượng 60.000 bài viết.

Má»™t nghiên cứu hợp tác giữa Pangram Labs và NewsCatcher Ä‘ã phân tích gần 860.000 bài báo từ hÆ¡n 26.000 nhà xuất bản trá»±c tuyến trên toàn thế giá»›i và xác nhận tá»· lệ ná»™i dung do AI tạo ra chiếm khoảng 6,96%. Các lÄ©nh vá»±c ghi nhận tá»· lệ này cao nhất bao gồm làm đẹp, công nghệ và kinh doanh, trong khi các chủ đề nhÆ° chính trị và bình luận có tá»· lệ thấp hÆ¡n Ä‘áng kể.

Nhìn nhận về vấn đề này, TS. Cao Minh Thắng, Phó Viện trưởng, Viện công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT, Học viện Công nghệ BÆ°u chính Viá»…n thông, Bá»™ Khoa học và Công nghệ cho biết, sá»± trá»—i dậy của AI trong báo chí là má»™t phần của làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ Ä‘ang định hình lại ngành công nghiệp này.

Mặc dù công nghệ mang lại tốc Ä‘á»™ và hiệu quả sản xuất ná»™i dung, nó cÅ©ng đặt ra những thách thức không nhỏ về tính minh bạch, sá»± trung thá»±c và Ä‘á»™ tin cậy của thông tin.

'AI đề xuất - con người phê duyệt'

Má»™t trong những lo ngại lá»›n nhất theo TS Cao Minh Thắng là nguy cÆ¡ gia tăng tin sai lệch (misinformation và disinformation). AI có khả năng tạo ra ná»™i dung vá»›i tốc Ä‘á»™ chóng mặt, nhÆ°ng nếu không được kiểm soát chặt chẽ, nó có thể dá»… dàng lan truyền thông tin không chính xác, thiếu ngữ cảnh hoặc gây hiểu lầm.

“Nguy hiểm hÆ¡n, sá»± phát triển của deepfake và công nghệ tạo giọng nói giả càng làm trầm trọng thêm nguy cÆ¡ phát tán tin giả, gây khó khăn cho công chúng trong việc phân biệt thật giả”, ông Thắng nói.

Nghiên cứu của Pangram Labs và NewsCatcher cÅ©ng chỉ ra rằng chất lượng ná»™i dung do AI tạo ra vẫn còn là má»™t vấn đề Ä‘áng lÆ°u tâm. Theo NewsCatcher, người đọc dành nhiều hÆ¡n tá»›i 93% thời gian trên các bài viết do con người chấp bút so vá»›i ná»™i dung do AI tạo ra.

Thêm vào Ä‘ó, khảo sát của Reuters cho thấy Ä‘a số người dân trên toàn cầu vẫn cảm thấy không thoải mái khi tiếp nhận tin tức có sá»± can thiệp của AI, đặc biệt là tin tức chủ yếu do AI tạo ra.

Đáng chú ý, những người có hiểu biết sâu sắc hÆ¡n về AI có xu hÆ°á»›ng cởi mở hÆ¡n vá»›i việc sá»­ dụng AI trong báo chí, dù tá»· lệ này vẫn còn khá thấp. Điều này cho thấy nhận thức về AI Ä‘óng vai trò quan trọng trong việc chấp nhận các sản phẩm báo chí do công nghệ này tạo ra.

Reuters cÅ©ng ghi nhận lo ngại của người dùng về khả năng AI làm gia tăng nguy cÆ¡ tin giả và sá»± thiên lệch trong ná»™i dung, đặc biệt là ở các chủ đề nhạy cảm nhÆ° chính trị và xã há»™i.

Việc AI học từ dữ liệu không chính xác hoặc thiên lệch có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng nhÆ° làm suy giảm niềm tin vào báo chí chính thống, gây nguy hiểm cho sức khỏe cá»™ng đồng, gây há»—n loạn chính trị, kích Ä‘á»™ng thù hận và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Để đối phó vá»›i vấn nạn tin sai lệch trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rá»™ng rãi, TS Cao Minh Thắng nhấn mạnh sá»± cần thiết của việc kết hợp giữa công nghệ và con người trong quá trình kiểm chứng thông tin.

Má»™t số công cụ AI tiên tiến nhÆ° ClaimReview của Google Fact Check Tools và các nền tảng nhÆ° Snopes, PolitiFact, Full Fact, Wolfram Alpha Ä‘ang được sá»­ dụng để so sánh thông tin và kiểm tra dữ kiện. AI cÅ©ng có khả năng đối chiếu trích dẫn vá»›i nguồn gốc ban đầu, giúp phát hiện các sai sót về số liệu.

Tuy nhiên, TS Thắng lÆ°u ý rằng, việc huấn luyện AI bằng nguồn thông tin Ä‘ã được kiểm duyệt và chính thống là vô cùng quan trọng để tránh các kho dữ liệu bị thiên lệch hoặc chứa tin đồn. Đồng thời, vai trò của con người vẫn không thể thay thế trong việc đọc lại, kiểm tra ngữ cảnh và logic của thông tin, bởi AI dù giỏi tổng hợp nhÆ°ng chÆ°a thá»±c sá»± hiểu ý nghÄ©a sâu sắc.

“Nguyên tắc "AI đề xuất - con người phê duyệt" được xem là má»™t giải pháp hiệu quả”, ông Thắng nhấn mạnh. TS Cao Minh Thắng cÅ©ng chỉ ra má»™t thá»±c tế khi, mặc dù trên thế giá»›i Ä‘ã có hÆ¡n 400 tổ chức fact-check được công nhận và các nền tảng mạng xã há»™i cÅ©ng Ä‘ã hợp tác vá»›i các đối tác fact-check để gắn nhãn cảnh báo ná»™i dung sai sá»± thật, Việt Nam vẫn Ä‘ang thiếu má»™t hệ thống fact-check tá»± Ä‘á»™ng và bài bản. Phần lá»›n các tòa soạn vẫn dá»±a vào phÆ°Æ¡ng pháp kiểm chứng truyền thống bằng nhân lá»±c.

Ông cho biết: “Những thách thức đặt ra bao gồm thiếu hụt nhân lá»±c có chuyên môn, rào cản ngôn ngữ khi sá»­ dụng các công cụ quốc tế, khả năng AI chÆ°a hoàn hảo trong việc hiểu ngữ cảnh phức tạp và nhận thức cá»™ng đồng về việc xác thá»±c thông tin còn hạn chế”.

Trong tÆ°Æ¡ng lai, việc fact-check cần được tích hợp sâu vào quy trình xuất bản báo chí, kết hợp hiệu quả giữa công cụ AI và nhân lá»±c biên tập, phát triển công cụ há»— trợ tiếng Việt và tăng cường Ä‘ào tạo về kiến thức truyền thông số cho cả người làm báo và công chúng.

Theo ông Thắng, các công cụ fact-check được xem là má»™t bÆ°á»›c tiến quan trọng, nhÆ°ng sá»± phối hợp nhuần nhuyá»…n giữa công nghệ và con người, cùng vá»›i việc nâng cao nhận thức cá»™ng đồng, là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong bối cảnh báo chí ngày càng có nhiều ná»™i dung do AI tạo ra.

Theo Báo NB&CL

https://congluan.vn/ai-viet-60-000-bai-bao-moi-ngay-thach-thuc-tin-gia-va-nguyen-tac-ai-de-xuat-con-nguoi-phe-duyet-10291638.html