áº¢nh minh họa: TTXVN 

"Choáng" vá»›i các sản phẩm từ AI

Trên trang Facebook cá nhân, Äáº¡i tá Trần Thế Tuyển, Phó chủ tịch Há»™i Há»— trợ gia Ä‘ình liệt sÄ© Việt Nam, Chủ tịch Há»™i Há»— trợ gia Ä‘ình liệt sÄ© TP Hồ Chí Minh chia sẻ má»™t video clip kèm câu chuyện cảm Ä‘á»™ng. Clip mô tả cảnh người chiến sÄ© trẻ từ chiến trường trở về trong vòng tay yêu thÆ°Æ¡ng của bà mẹ già á»Ÿ tuổi thượng thượng thọ, kèm lời bình: “Cái ôm mẹ Ä‘ã chờ đợi gần trọn đời người”. Đại tá Trần Thế Tuyển cho biết, hai nhân vật trong clip là thân mẫu và em trai của ông-liệt sÄ© Trần Văn Thiềng, hy sinh ở Mặt trận phía Nam vào giai Ä‘oạn cuối của cuá»™c kháng chiến chống Mỹ, cứu nÆ°á»›c. Suốt hÆ¡n ná»­a thế ká»· qua, người mẹ già ở quê cùng vá»›i các anh em trong gia Ä‘ình không lúc nào nguôi ngoai ná»—i nhá»› thÆ°Æ¡ng người chiến sÄ© “mãi mãi tuổi hai mÆ°Æ¡i”, đến nay vẫn chÆ°a tìm được hài cốt. Thế rồi, chỉ từ tấm ảnh cÅ© của liệt sÄ©, má»™t bạn trẻ Ä‘ã ứng dụng công nghệ AI, tạo ra “thÆ°á»›c phim” mô tả cuá»™c trùng phùng xúc Ä‘á»™ng, đượm tình mẫu tá»­. Hình ảnh trong clip có Ä‘á»™ sắc nét, chân thá»±c và sinh Ä‘á»™ng nhÆ° thật, quan sát bằng mắt thường rất khó nhận ra Ä‘ây là sản phẩm được tạo ra bởi AI. “Cả nhà tôi xúc Ä‘á»™ng trào nÆ°á»›c mắt. Mẹ tôi không tin Ä‘ây là sản phẩm công nghệ. Bà xem clip mà cứ ngỡ con trai của mình trở về trong mÆ¡”-Đại tá Trần Thế Tuyển cảm thán!

Má»™t ví dụ khác, trong trận Ä‘á»™ng đất kinh hoàng xảy ra tại Myanmar cuối tháng 3-2025, không gian mạng xuất hiện má»™t video clip được người dùng mạng xã há»™i ở Việt Nam chia sẻ vá»›i tốc Ä‘á»™ chóng mặt. Clip diá»…n tả cảnh má»™t chú chó thông minh Ä‘ã “phản ứng nhÆ° thần”, cắn vào cổ áo em bé sÆ¡ sinh nhảy phốc ra khỏi đống đổ nát trÆ°á»›c khi má»™t mảng bê tông khổng lồ đổ sập xuống. Phía dÆ°á»›i clip, rất nhiều người bình luận, hết lời thán phục chú chó thông minh, đồng thời gá»­i lời chúc mừng đến gia Ä‘ình cháu bé vì Ä‘ã có hồng phúc lá»›n, thoát khỏi cá»­a tá»­ trong khoảnh khắc thót tim. Mặc dù má»™t số người am hiểu về công nghệ vào bình luận giải thích, Ä‘ây chỉ là sản phẩm AI nhÆ°ng vì câu chuyện trong clip quá gay cấn và xúc Ä‘á»™ng, hình ảnh ảo được làm y nhÆ° thật khiến má»™t bá»™ phận không nhỏ người dùng mạng xã há»™i phải mất má»™t thời gian rất lâu sau Ä‘ó má»›i nhận thức ra vấn đề...

Xin dẫn vài ví dụ trong hằng hà sa số các sản phẩm AI Ä‘ã và Ä‘ang xuất hiện tràn ngập không gian mạng. Cảm giác chung của đại Ä‘a số người dùng mạng xã há»™i là “choáng” vá»›i sá»± phát triển quá nhanh, quá xuất sắc của công nghệ AI. Đại tá, TS Trần Ngọc Anh, nguyên Chỉ huy trưởng Trung tâm 286 (Bá»™ tÆ° lệnh 86) cho biết: Hiện có hàng trăm công nghệ AI được ứng dụng trên không gian mạng. Mức Ä‘á»™ ứng dụng các phần mềm AI chúng ta Ä‘ang phổ cập hiện nay chủ yếu là soạn thảo văn bản, đọc tài liệu, xá»­ lý số liệu... hoặc ứng dụng nhÆ° má»™t “trợ lý ảo” cho người dùng. Vá»›i những người có trình Ä‘á»™, kỹ năng về công nghệ thông tin thì chỉ cần có nguyên liệu là hình ảnh, giọng nói, thông tin của nhân vật là có thể ứng dụng các phầm mềm AI để tạo ra các sản phẩm truyền thông, đặc biệt là dÆ°á»›i dạng video clip y nhÆ° thật, chỉ trong vòng... “ba nốt nhạc”. CÅ©ng bởi thế nên thời gian gần Ä‘ây, những sản phẩm truyền thông, video clip giải trí do AI thá»±c hiện xuất hiện dày đặc trên không gian mạng. Người xem thá»±c sá»± “choáng” vá»›i những “thÆ°á»›c phim” mô tả cảnh “nguyên thủ quốc gia” má»™t số nÆ°á»›c uống bia hÆ¡i, nhậu lòng se Ä‘iếu... trên vỉa hè Hà Ná»™i, Ä‘i nhặt rác trên sông Tô Lịch. Vá»›i mặt bằng dân trí về ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay ở Việt Nam, việc phân biệt thật-giả trên ma trận thông tin không gian mạng là vấn đề đầy khó khăn, thách thức...

Cuá»™c chiến trên không gian mạng

Khi đồ giả được làm nhÆ° thật, các phần mềm AI Ä‘ang tạo ra tính hai mặt trên không gian mạng và đời sống xã há»™i. Bên cạnh những tiện ích tuyệt vời do AI mang lại, Ä‘iển hình là ứng dụng AI vào giải quyết công việc, cung cấp các sản phẩm giải trí cho môi trường văn hóa-nghệ thuật... AI Ä‘ã và Ä‘ang trở thành công cụ đắc lá»±c bị các thế lá»±c thù địch và tá»™i phạm công nghệ cao lợi dụng để thá»±c hiện các hành vi bất minh, chống phá đất nÆ°á»›c. Có thể nói, chÆ°a bao giờ tá»™i phạm công nghệ cao hoành hành, gây thiệt hại lá»›n về tài sản của tổ chức, cá nhân; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tá»± ở nÆ°á»›c ta nhÆ° giai Ä‘oạn hiện nay.

Theo số liệu được Hiệp há»™i An ninh mạng quốc gia (NCA) công bố, ở Việt Nam hiện nay, cứ khoảng 220 người dùng Ä‘iện thoại thông minh thì có má»™t người là nạn nhân của lừa đảo trá»±c tuyến. Thiệt hại của tổ chức, cá nhân do tá»™i phạm công nghệ cao lừa đảo trong năm 2024 Æ°á»›c tính lên đến 18.900 tá»· đồng. Tuy nhiên, con số này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, bởi thá»±c tế còn rất nhiều nạn nhân bị lừa đảo nhÆ°ng không trình báo, cÆ¡ quan chức năng không nắm được. Má»™t thá»±c trạng rất Ä‘áng lo ngại là đại Ä‘a số nạn nhân bị lừa đảo trên không gian mạng đều “tiền mất tật mang”. Mặc dù nạn nhân trình báo cÆ¡ quan công an nhÆ°ng tá»· lệ Ä‘iều tra, lấy lại tài sản bị lừa đảo cho nạn nhân là vô cùng thấp. Theo má»™t số chuyên gia NCA, tá»™i phạm công nghệ cao Ä‘ã ứng dụng các thuật toán AI để dụ dá»—, thao túng tâm lý nạn nhân má»™t cách rất tinh vi, khiến không chỉ những người nhẹ dạ cả tin mà ngay cả nhiều người trong giá»›i trí thức, cán bá»™, công chức cÅ©ng trở thành nạn nhân.

“Báo cáo rủi ro toàn cầu 2024” của Diá»…n Ä‘àn Kinh tế thế giá»›i (WEF) Ä‘ã xếp thông tin gây hiểu lầm và tin giả do AI tạo ra là mối Ä‘e dọa lá»›n thứ hai trong số 20 rủi ro toàn cầu lá»›n nhất năm 2024, xếp sau rủi ro về thời tiết cá»±c Ä‘oan. Điều này cho thấy, ma trận tin giả từ AI là thách thức mang tính toàn cầu.

Dẫn vài số liệu của cÆ¡ quan chức năng để thấy rõ hÆ¡n mức Ä‘á»™ nguy hại, nguy hiểm từ mặt trái của AI, đồng thời có cái nhìn tham chiếu trên mặt trận tÆ° tưởng chính trị, văn hóa. Thiệt hại về tiền bạc có thể định lượng bằng số liệu cụ thể và mất tiền có thể kiếm lại được bằng nhiều cách, nhÆ°ng sá»± nguy hại, nguy hiểm khi các thế lá»±c thù địch ứng dụng các phần mềm AI để tấn công phá hoại nền tảng tÆ° tưởng của Đảng bằng “diá»…n biến hòa bình” thì rất khó để lượng hóa, Ä‘ong đếm. Những ngày gần Ä‘ây, thông tin do Trung tâm An ninh mạng quốc gia, Cục An ninh mạng và phòng, chống tá»™i phạm sá»­ dụng công nghệ cao (A05), Bá»™ Công an cung cấp khiến cá»™ng đồng báo chí cả nÆ°á»›c quan tâm, lo ngại. Theo Ä‘ó, A05 Ä‘ã phát hiện 3 cÆ¡ quan báo chí lá»›n của Việt Nam bị tấn công mạng. Tá»™i phạm công nghệ cao Ä‘ã tấn công vào hệ thống dữ liệu, Ä‘ánh cắp thông tin. A05 cảnh báo, nếu những sá»± việc này không được phát hiện, xá»­ lý kịp thời, hậu quả sẽ khôn lường...

Việc ứng dụng các phần mềm AI để thá»±c hiện mÆ°u đồ chống phá Đảng, chống phá đất nÆ°á»›c của các thế lá»±c thù địch, phản Ä‘á»™ng không chỉ là tạo ra các sản phẩm “lấy giả làm thật” để lừa bịp, dẫn dụ, kích Ä‘á»™ng dÆ° luận, mà chúng còn nhắm đến tấn công mạng các cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c, các tờ báo lá»›n. Thá»±c trạng này Ä‘òi hỏi chúng ta phải đề cao cảnh giác, chủ Ä‘á»™ng các giải pháp ứng phó kịp thời, cả trên phÆ°Æ¡ng diện kỹ thuật, công nghệ và mặt trận đấu tranh, định hÆ°á»›ng tÆ° tưởng, dÆ° luận trên không gian mạng. Phải coi Ä‘ây là cuá»™c chiến đấu thá»±c sá»± và cam go để bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng...

(còn nữa)

Theo Lá»® NGÀN/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/ai-va-moi-nguy-tu-ma-tran-tin-gia-bai-1-khi-do-gia-duoc-lam-nhu-that-829932