áº¢nh minh họa: TTXVN 

TÆ° tưởng dân chủ là giá trị chung của nhân loại

Khi xã há»™i loài người hình thành, con người vá»›i tÆ° cách là thá»±c thể xã há»™i, con người biết làm chủ xã há»™i vá»›i những cấp Ä‘á»™: Làm chủ bản thân, làm chủ gia Ä‘ình, làm chủ cá»™ng đồng và làm chủ xã há»™i. Dân chủ gắn liền vá»›i tiến bá»™ xã há»™i và sá»± phát triển của lịch sá»­, qua các chế Ä‘á»™ xã há»™i và thời gian khác nhau. Dân chủ dùng để chỉ quyền làm chủ của nhân dân và xuất hiện khi có nhà nÆ°á»›c và luôn gắn liền vá»›i má»™t nhà nÆ°á»›c nhất định, được hiến pháp, luật pháp của nhà nÆ°á»›c Ä‘ó quy định. NhÆ° vậy, trong xã há»™i có giai cấp, dân chủ mang bản chất giai cấp sâu sắc và trong khuôn khổ của pháp luật xã há»™i Ä‘ó, không có dân chủ phi giai cấp, mọi luận Ä‘iệu phủ nhận vấn đề này đều chỉ là sá»± lừa gạt, dối trá trÆ°á»›c quần chúng. Giai cấp nào nắm được tÆ° liệu sản xuất chủ yếu của xã há»™i thì má»›i có đầy đủ Ä‘iều kiện thá»±c hiện được quyền làm chủ xã há»™i thá»±c sá»±.

Dân chủ không phải là khái niệm bất biến mà là má»™t phạm trù chính trị, lịch sá»­, văn hóa, xã há»™i và luôn gắn vá»›i sá»± tồn tại của các kiểu nhà nÆ°á»›c trong những Ä‘iều kiện cụ thể nhất định. Trong má»—i hình thái kinh tế-xã há»™i, má»—i thời đại, má»—i quốc gia, dân tá»™c, dân chủ luôn có những nét đặc trÆ°ng.

Trong chế Ä‘á»™ chiếm hữu nô lệ, xét về bản chất chính là dân chủ của giai cấp chủ nô. Chế Ä‘á»™ phong kiến, các tÆ° tưởng và mô hình dân chủ bị hạn chế, cấm Ä‘oán bởi chế Ä‘á»™ tập quyền chuyên chế khi quyền lá»±c tuyệt đối nằm trong tay má»™t đấng quân vÆ°Æ¡ng. Sá»± ra đời của nhà nÆ°á»›c tÆ° sản, nền dân chủ tÆ° sản được xác lập do cuá»™c cách mạng tÆ° sản dá»±a trên cÆ¡ sở liên minh giữa giai cấp tÆ° sản vá»›i các giai cấp khác lật đổ chế Ä‘á»™ phong kiến. Những tuyên bố về tá»± do, bình đẳng, bác ái, tÆ° tưởng về nhà nÆ°á»›c pháp quyền và xã há»™i công dân là những ná»™i dung đầu tiên của dân chủ tÆ° sản. Nhà nÆ°á»›c tÆ° sản Ä‘ã Ä‘ánh dấu má»™t nấc thang phát triển về dân chủ so vá»›i dân chủ của chế Ä‘á»™ chuyên chế phong kiến. Tuy nhiên, vá»›i bản chất của xã há»™i tÆ° sản, nền dân chủ đại diện chỉ nhằm mục Ä‘ích cao nhất là bảo vệ sá»± thống trị, bảo vệ quyền sở hữu, lợi ích của giai cấp tÆ° sản và má»™t bá»™ phận tinh hoa của xã há»™i.

Trong xã há»™i xã há»™i chủ nghÄ©a, vá»›i tính cách là má»™t nấc thang phát triển cao hÆ¡n chủ nghÄ©a tÆ° bản, dân chủ trong xã há»™i xã há»™i chủ nghÄ©a khác hẳn về chất so vá»›i các nền dân chủ trÆ°á»›c Ä‘ó. Mục tiêu xuyên suốt và cốt lõi của dân chủ xã há»™i chủ nghÄ©a là xóa bỏ chế Ä‘á»™ người bóc lá»™t người, tạo ra ngày càng nhiều hÆ¡n các Ä‘iều kiện thuận lợi để thá»±c hiện xã há»™i dân chủ, công bằng, văn minh, công lý cho mọi người, bảo đảm quyền bình đẳng giữa nam và nữ, bình đẳng giữa các dân tá»™c. Dân chủ xã há»™i chủ nghÄ©a được thể hiện ở việc bảo vệ quyền được sống, quyền tá»± do, quyền mÆ°u cầu hạnh phúc của nhân dân lao Ä‘á»™ng; thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tá»± do được bảo đảm về mặt pháp lý để thá»±c hiện quyền làm chủ của nhân dân, có ná»™i dung toàn diện, được thể hiện trong mọi lÄ©nh vá»±c chính trị, kinh tế, văn hóa, xã há»™i, trong Ä‘ó nổi bật là sá»± tham gia má»™t cách bình đẳng và rá»™ng rãi của những người lao Ä‘á»™ng vào công việc quản lý xã há»™i, quản lý nhà nÆ°á»›c thông qua hình thức dân chủ trá»±c tiếp và dân chủ đại diện.

Bản chất dân chủ không phụ thuá»™c vào chế Ä‘á»™ Ä‘a đảng hay má»™t đảng

Lịch sá»­ Ä‘ã chứng minh, trình Ä‘á»™ dân chủ không tá»· lệ thuận vá»›i sá»± gia tăng số lượng đảng chính trị. Không phải có nhiều đảng thì dân chủ hÆ¡n, ít đảng thì ít dân chủ hÆ¡n, má»—i nÆ°á»›c có hoàn cảnh, Ä‘iều kiện lịch sá»­ cụ thể khác nhau, Ä‘iều quan trọng là xã há»™i có phát triển không, nhân dân có được hưởng cuá»™c sống ấm no, hạnh phúc không và đất nÆ°á»›c có ổn định để ngày càng phát triển hay không. Đó là tiêu chí quan trọng nhất. Dân chủ hay không dân chủ còn phụ thuá»™c vào việc đảng cầm quyền bảo vệ quyền và lợi ích của má»™t nhóm người hay của đại Ä‘a số nhân dân, gắn vá»›i quyền dân chủ của nhân dân trên tất cả lÄ©nh vá»±c của đời sống xã há»™i. HÆ¡n nữa, Ä‘a nguyên chính trị, Ä‘a đảng không phải là má»™t giá trị phổ quát của nhân loại và là Ä‘iều kiện tiên quyết cho má»™t nền dân chủ.

Trên phÆ°Æ¡ng diện lý luận khoa học và thá»±c tiá»…n cho thấy, trong chế Ä‘á»™ đảng cá»™ng sản duy nhất cầm quyền ở nhiều nÆ°á»›c trên thế giá»›i, trong Ä‘ó có Việt Nam, vấn đề dân chủ không phụ thuá»™c vào Ä‘a nguyên chính trị, mà quan trọng nhất là xuất phát từ sứ mệnh, mục tiêu, lý tưởng của chính đảng cầm quyền có thật sá»± thừa nhận, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ và phát huy quyền dân chủ của các tầng lá»›p nhân dân hay không.

Nhân dân Việt Nam được quyền làm chủ và thụ hưởng mọi thành quả chính trị, kinh tế, văn hóa, xã há»™i

TrÆ°á»›c khi có Đảng Cá»™ng sản Việt Nam, hàng chục cuá»™c khởi nghÄ©a, phong trào chống thá»±c dân Pháp Ä‘ã nổ ra theo nhiều khuynh hÆ°á»›ng chính trị khác nhau, nhÆ°ng cuối cùng đều thất bại. Nhiều đảng phái thuá»™c mọi khuynh hÆ°á»›ng chính trị Ä‘ã ra đời nhÆ°ng đều không hoàn thành được sứ mệnh giành Ä‘á»™c lập cho dân tá»™c, thậm chí nhiều đảng phái ngày càng thoái hóa biến chất, Ä‘i ngược lại lợi ích dân tá»™c, làm tay sai cho ngoại bang, đế quốc.

Thá»±c tiá»…n lịch sá»­ Ä‘ã chứng minh và khẳng định Đảng Cá»™ng sản Việt Nam-lá»±c lượng duy nhất lãnh đạo nhà nÆ°á»›c và xã há»™i Việt Nam-là hoàn toàn do nhân dân, dân tá»™c ta lá»±a chọn từ chính những trải nghiệm trong lịch sá»­ đấu tranh giải phóng dân tá»™c và sá»± nghiệp xây dá»±ng chủ nghÄ©a xã há»™i. DÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, sá»± nghiệp cách mạng ở nÆ°á»›c ta Ä‘ã Ä‘em lại Ä‘á»™c lập, tá»± do cho dân tá»™c; quyền bình đẳng giữa các dân tá»™c, giữa các thành phần kinh tế; quyền tá»± do làm giàu theo pháp luật, phát huy dân chủ gắn liền vá»›i giữ vững ká»· cÆ°Æ¡ng xã há»™i. Thông qua cÆ¡ chế vận hành “Đảng lãnh đạo, Nhà nÆ°á»›c quản lý, nhân dân làm chủ” và phÆ°Æ¡ng châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, nền dân chủ xã há»™i chủ nghÄ©a ở nÆ°á»›c ta Ä‘ã góp phần bảo đảm tất cả quyền lá»±c thuá»™c về nhân dân, để nhân dân xứng Ä‘áng là người làm chủ và người làm chủ thật sá»± của xã há»™i.

Những thành tá»±u kinh tế-xã há»™i trong 4 thập niên đổi má»›i của nÆ°á»›c ta càng cho thấy rõ Ä‘iều Ä‘ó. Quy mô tổng sản phẩm trong nÆ°á»›c (GDP) không ngừng mở rá»™ng, năm 2024 đạt 476 tá»· USD, trở thành nền kinh tế lá»›n thứ 4 trong Hiệp há»™i các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và đứng thứ 33 thế giá»›i; thu nhập bình quân đầu người đạt mức 4.700USD. Việt Nam Ä‘ã ra khỏi nhóm các nÆ°á»›c có thu nhập thấp từ năm 2008. Theo Báo cáo hạnh phúc thế giá»›i 2025, Việt Nam xếp thứ 46 trong số 143 quốc gia và vùng lãnh thổ được xếp hạng; xét ở khu vá»±c Đông Nam Á, Việt Nam đứng vị trí thứ 2 sau Singapore. Việt Nam nằm trong số các nÆ°á»›c có xếp hạng chỉ số hạnh phúc liên tục tăng nhanh trong 3 năm trở lại Ä‘ây. Từ năm học 2025-2026, Đảng, Nhà nÆ°á»›c ta ban hành chính sách miá»…n học phí cho học sinh mầm non và học sinh phổ thông trên cả nÆ°á»›c, há»— trợ học phí cho học sinh mầm non và học sinh phổ thông ở các trường dân lập và tÆ° thục. Thá»±c hiện chủ trÆ°Æ¡ng của Đảng, giai Ä‘oạn 2026-2030 sẽ từng bÆ°á»›c thá»±c hiện lá»™ trình miá»…n viện phí cho toàn dân; phấn đấu 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ ít nhất má»—i năm má»™t lần.

Được biết, sau hÆ¡n 3 tuần triển khai lấy ý kiến nhân dân về ná»™i dung dá»± thảo sá»­a đổi, bổ sung má»™t số Ä‘iều của Hiến pháp 2013, đến ngày 28-5-2025, Ä‘ã có gần 51,2 triệu ý kiến (trong Ä‘ó có gần 2,6 triệu ý kiến của tổ chức và hÆ¡n 48,6 triệu ý kiến của cá nhân). Tổng số Ä‘ó có hÆ¡n 49,9 triệu ý kiến tán thành (chiếm 98%) đối vá»›i dá»± thảo Nghị quyết sá»­a đổi Hiến pháp 2013. Điều Ä‘ó cho thấy, các tầng lá»›p nhân dân ngày càng tham gia tích cá»±c vào đời sống chính trị của đất nÆ°á»›c, đồng thời thể hiện quyền dân chủ của người dân Ä‘ã được phát huy trong thá»±c tiá»…n.  

Những minh chứng Ä‘ó thêm má»™t lần khẳng định bản chất Æ°u việt của chế Ä‘á»™ xã há»™i chủ nghÄ©a, đồng thời cÅ©ng là cÆ¡ sở minh chứng những thành quả chính trị, kinh tế, văn hóa, xã há»™i Ä‘ã, Ä‘ang thuá»™c về đại Ä‘a số nhân dân trong má»™t nền dân chủ xã há»™i chủ nghÄ©a dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cá»™ng sản Việt Nam.

Theo Trung tá VŨ XUÂN LUYỆN, Học viện Quốc phòng/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/nhan-thuc-dung-ve-gia-tri-dan-chu-trong-dieu-kien-dang-duy-nhat-cam-quyen-o-viet-nam-831350