áº¢nh minh họa: TTXVN 

Khi lãnh tụ Nguyá»…n Ái Quốc-Hồ Chí Minh khai sinh ra tờ báo Thanh niên vào ngày 21-6-1925, có thể hiểu rằng mong muốn của Người là tận dụng tối Ä‘a sức mạnh tuyên truyền, giác ngá»™ của báo chí để Ä‘Æ°a cách mạng Việt Nam tá»›i thành công. Vì Người biết báo chí có khả năng làm nên những thay đổi lá»›n lao, tác Ä‘á»™ng tá»›i nhân dân má»™t cách trá»±c tiếp, có thể biến những từ ngữ bình dị trên mặt báo thành sức mạnh vô song góp phần thúc đẩy sá»± nghiệp cách mạng tiến lên. NhÆ° vậy, mục Ä‘ích để ra đời báo chí cách mạng là để trở thành má»™t lá»±c lượng của cách mạng, má»™t công cụ của cách mạng.

Có thể nêu ra má»™t vài đặc trÆ°ng nổi bật của báo chí cách mạng Việt Nam là: Thứ nhất, báo chí cách mạng Việt Nam do Đảng Cá»™ng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo, lấy Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tÆ° tưởng, vì mục tiêu xây dá»±ng chủ nghÄ©a xã há»™i. Đó là nền báo chí của nhân dân, vì lợi ích cao cả của nhân dân, vì hạnh phúc của nhân dân mà hoạt Ä‘á»™ng, chịu sá»± giám sát của nhân dân.

Thứ hai, người làm báo cách mạng chính là người hoạt Ä‘á»™ng cách mạng bằng phÆ°Æ¡ng tiện báo chí, thông qua hoạt Ä‘á»™ng báo chí để tuyên truyền, cổ Ä‘á»™ng, tổ chức nhân dân thá»±c hiện thắng lợi cÆ°Æ¡ng lÄ©nh, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nÆ°á»›c. Thứ ba, má»—i cÆ¡ quan báo chí đều được xác định tôn chỉ, mục Ä‘ích, nhiệm vụ đặc thù của mình. 

Thứ tÆ°, báo chí phải thá»±c sá»± là diá»…n Ä‘àn của nhân dân, phản ánh được thá»±c chất ý chí, trí tuệ, tâm tÆ°, nguyện vọng chính Ä‘áng của nhân dân. Thứ năm, báo chí là bá»™ phận cấu thành của văn hóa, má»—i bài báo là má»™t sản phẩm văn hóa, phải có tính giáo dục, xây dá»±ng nền tảng tinh thần của xã há»™i, xây dá»±ng con người phát triển toàn diện.

Ra đời trÆ°á»›c cả khi có Đảng ta, có Nhà nÆ°á»›c ta, những thành tá»±u mà báo chí cách mạng Việt Nam đạt được trong 100 năm qua Ä‘ã Ä‘óng góp vào công cuá»™c đấu tranh giải phóng dân tá»™c, thống nhất đất nÆ°á»›c, xây dá»±ng và bảo vệ Tổ quốc xã há»™i chủ nghÄ©a, Ä‘ã tạc thành má»™t tượng Ä‘ài báo chí trong lòng xã há»™i và nhân dân. Nhiều lãnh tụ, nhà lãnh đạo kiệt xuất của cách mạng Việt Nam là nhà báo, người làm báo, có các tác phẩm báo chí có ảnh hưởng lá»›n tá»›i công chúng nhÆ°: Lãnh tụ Nguyá»…n Ái Quốc-Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thÆ° Trường Chinh, Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Văn Linh, Thủ tÆ°á»›ng Phạm Văn Đồng, Đại tÆ°á»›ng Võ Nguyên Giáp.

Đầu thời kỳ đổi má»›i, Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Văn Linh Ä‘ã dùng báo chí nhÆ° má»™t vÅ© khí sắc bén, là lá»±c lượng tinh nhuệ để đấu tranh vá»›i những hạn chế, tiêu cá»±c của xã há»™i, vận Ä‘á»™ng sá»± vào cuá»™c của toàn hệ thống chính trị, toàn thể nhân dân tích cá»±c tham gia vào cuá»™c đấu tranh này. Loạt tác phẩm báo chí “Những việc cần làm ngay” đăng trên Báo Nhân Dân Ä‘ã thể hiện rõ tinh thần ấy.

 Trong suốt thời kỳ đổi má»›i cho tá»›i nay, báo chí cách mạng Việt Nam không chỉ giúp người dân cập nhật tốt thông tin mà còn góp phần định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i, tăng cường niềm tin; đấu tranh vá»›i các biểu hiện tiêu cá»±c, tham nhÅ©ng, lãng phí, suy thoái tÆ° tưởng chính trị và đạo đức trong Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, đảng viên; đấu tranh vá»›i các quan Ä‘iểm sai trái, xuyên tạc của các thế lá»±c thù địch, phản Ä‘á»™ng...

Cùng vá»›i mặt tích cá»±c là chủ đạo Ä‘ó, cÅ©ng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, báo chí Ä‘ã chịu những tác Ä‘á»™ng của mặt trái xã há»™i thời kinh tế thị trường. Nếu soi chiếu vá»›i những đặc trÆ°ng, cốt cách của báo chí cách mạng Việt Nam thì có những vấn đề phải được suy tính nghiêm túc về thá»±c trạng báo chí hiện nay, từ Ä‘ó có giải pháp hữu hiệu.

Đó là, trong má»™t giai Ä‘oạn, nhiều cÆ¡ quan báo chí, nhiều trang tin Ä‘iện tá»­ hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° báo chí được sinh ra má»™t cách tràn lan, vá»›i tôn chỉ, mục Ä‘ích không thật vững chắc, cÆ¡ quan chủ quản buông lỏng quản lý, nguồn thu không ổn định. Từ Ä‘ó Ä‘ã phát sinh không ít hành vi tiêu cá»±c, nhÅ©ng nhiá»…u của má»™t bá»™ phận cÆ¡ quan báo chí, nhà báo và những cá»™ng tác viên tá»± xÆ°ng là “nhà báo” đối vá»›i các cÆ¡ quan, bá»™, ngành, Ä‘oàn thể, chính quyền địa phÆ°Æ¡ng, doanh nghiệp và nhân dân. Có má»™t thời kỳ, ngay cả trong các phiên họp Chính phủ cÅ©ng có những ý kiến phản ảnh những hành vi tiêu cá»±c của má»™t số cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã thành cản lá»±c cho quá trình hoạt Ä‘á»™ng của các cÆ¡ quan, bá»™, ngành.

Rồi xuất hiện cả các nhà báo “đếm tầng”, tờ báo “đếm tầng”, lợi dụng những hạn chế trong việc chấp hành pháp luật trong xã há»™i để nhÅ©ng nhiá»…u, tống tiền cả các há»™ dân khi xây dá»±ng các công trình nhà ở. Đáng buồn thay khi Ä‘ã có cÆ¡ quan báo chí bị rút giấy phép xuất bản, có những nhà báo bị ká»· luật, rút thẻ nhà báo, thậm chí bị xá»­ lý hình sá»± vì các hành vi tiêu cá»±c, vi phạm pháp luật.    

Cùng vá»›i Ä‘ó, có má»™t hiện tượng báo chí bị mất định hÆ°á»›ng chính trị. Có những nhà báo, thậm chí là cán bá»™ quản lý của cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng không xác định được chính xác vai trò của mình, không hiểu được tính cách mạng, tính đảng của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Họ Ä‘em các giá trị của báo chí phÆ°Æ¡ng Tây để rập khuôn vào Việt Nam và hiểu nhầm rằng Ä‘ó má»›i là những giá trị cốt lõi của báo chí.

Có người thậm chí có suy nghÄ© lệch lạc rằng báo chí cần phải giữ thế “khách quan”, “trung lập” trong mối quan hệ vá»›i Đảng Cá»™ng sản Việt Nam. Đó là những biểu hiện không thể xem nhẹ, cần được kịp thời nhận biết và có các giải pháp để Ä‘iều chỉnh. Trong Ä‘ó, cần phải đặc biệt chú trọng nâng cao trình Ä‘á»™ lý luận chính trị cho Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo, đặc biệt là những người làm công tác lãnh đạo, quản lý cÆ¡ quan báo chí.   

Ngược lại, cÅ©ng có má»™t bá»™ phận báo chí chÆ°a thá»±c hiện Ä‘úng chức năng là diá»…n Ä‘àn của nhân dân, chÆ°a phản ánh được thá»±c chất ý chí, trí tuệ, tâm tÆ°, nguyện vọng chính Ä‘áng của nhân dân, rÆ¡i vào trạng thái “thấy Ä‘úng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh”.

Những tờ báo ấy trở thành má»™t kiểu báo chí phụ họa, báo chí má»™t chiều, má»™t kiểu công báo chứ không phải báo chí Ä‘úng nghÄ©a. Kiểu báo chí ấy sẽ khiến công chúng dần xa lánh, sẽ tá»± Ä‘ánh mất vai trò của mình, tá»± kết liá»…u mình, sẽ không hoàn thành được trọng trách là cầu nối tin cậy giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Báo chí cách mạng, nhà báo cách mạng dứt khoát phải có dÅ©ng khí, phải có sá»± can trường để bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng, bảo vệ công lý, vì nguyện vọng và lợi ích chính Ä‘áng của nhân dân.

Lại có kiểu báo chí hoàn toàn để nhu cầu tầm thường của Ä‘á»™c giả dẫn dắt nên trong ná»™i dung toàn những thứ thông tin gây sốc, không phù hợp vá»›i văn hóa, khai thác quá mức đời tÆ° của các ngôi sao, người của công chúng... Có thể vì những người làm báo ấy cho rằng nhÆ° thế má»›i là nhạy bén, má»›i hiểu Ä‘á»™c giả, phục vụ thị hiếu Ä‘á»™c giả. NhÆ°ng thá»±c ra, họ Ä‘ang Ä‘i theo má»™t con đường ngược hÆ°á»›ng, lẽ ra phải thá»±c hiện chức năng giáo dục, hÆ°á»›ng Ä‘á»™c giả đến những thông tin lành mạnh, tạo ra những nhu cầu má»›i, hữu ích cho Ä‘á»™c giả thì kiểu báo chí ấy lại khiến Ä‘á»™c giả của mình chìm đắm trong những thông tin có hại.   

Có những người so sánh báo chí và mạng xã há»™i để nhận xét rằng, báo chí Ä‘ang tụt lại trong cuá»™c cạnh tranh thông tin vá»›i mạng xã há»™i, mà thá»±c chất là má»™t cuá»™c đấu tranh sinh tồn. Nhận xét nhÆ° thế có hÆ¡i vá»™i vàng chăng? Bởi công nghệ sẽ luôn thay đổi, sẽ không có tận cùng. Công nghệ này ra đời ít lâu, sẽ có công nghệ khác má»›i hÆ¡n, vượt trá»™i hÆ¡n phủ định. Cho nên tốc Ä‘á»™ Ä‘Æ°a thông tin, Ä‘á»™ phủ của thông tin tuy rất quan trọng nhÆ°ng không phải là tất cả. Tính chính xác, khách quan, giá trị nhân văn, nhân bản của thông tin má»›i là thứ mà công chúng thá»±c sá»± tìm kiếm.

Công chúng Ä‘ã và sẽ ngày càng chán ngấy kiểu Ä‘Æ°a thông tin há»—n loạn, thiếu chắc chắn, thậm chí lừa bịp, giá trị ảo, vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm của các KOL, người nổi tiếng trên mạng xã há»™i, để từ Ä‘ó tìm những nguồn tin Ä‘áng tin cậy. Sá»± tin cậy chính là giá trị giúp báo chí tồn tại và phát triển. Thá»±c hiện Ä‘úng phẩm chất, đặc trÆ°ng của báo chí cách mạng chính là cÆ¡ sở để cÆ¡ quan báo chí củng cố vững chắc sá»± tin cậy của Ä‘á»™c giả.

Vá»›i 100 năm tuổi, báo chí cách mạng Việt Nam là má»™t chứng nhân hàng đầu của lịch sá»­ cách mạng Việt Nam vá»›i bao biến cố, thăng trầm, thành tá»±u. Những người làm báo chí cách mạng Việt Nam Ä‘ang phải đối mặt vá»›i không ít khó khăn, thách thức, buá»™c phải thay đổi nhanh để thích ứng vá»›i những yêu cầu má»›i Ä‘ang đặt ra, nhất là yêu cầu về công nghệ và nhu cầu của Ä‘á»™c giả. Thế nhÆ°ng những sá»± thay đổi ấy không thể làm thay đổi bản chất của báo chí cách mạng Việt Nam.

Báo chí cách mạng Việt Nam sẽ luôn là lá»±c lượng, là Ä‘á»™ng lá»±c quan trọng để thúc đẩy con thuyền cách mạng Việt Nam tá»›i những bến bờ vinh quang.

Theo Há»’ QUANG PHƯƠNG/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/giu-gin-cot-cach-cua-bao-chi-cach-mang-viet-nam-832352