áº¢nh minh họa: nld.com.vn 

Chúng ta Ä‘ã chứng kiến những Ä‘óng góp to lá»›n của báo chí trong sá»± nghiệp cách mạng của dân tá»™c. Trong 100 năm qua, rất nhiều nhà báo Việt Nam Ä‘ã nêu tấm gÆ°Æ¡ng sáng ngời về đạo đức cách mạng, nhÆ°ng cÅ©ng cần thẳng thắn nhận thấy những hạn chế, khuyết tật Ä‘ang tồn tại. Đó là má»™t bá»™ phận người làm báo lâm vào suy thoái, biến chất vá»›i những biểu hiện, mức Ä‘á»™ khác nhau.

Những câu chuyện về "nhà báo sa lông", "nhà báo đếm tầng", "phóng viên copy-paste" hoặc tác nghiệp cẩu thả, thiếu trách nhiệm, thiếu khách quan, thông tin tô hồng hoặc bôi Ä‘en, bóp méo sá»± thật; làm báo chạy theo thị hiếu tầm thường của công chúng, câu view, câu like, thậm chí kích Ä‘á»™ng, kích dục, thiếu văn hóa, vi phạm thuần phong mỹ tục, thiếu nhân văn và phản giáo dục, "nén bạc Ä‘âm toạc tờ giấy", "sá»›m đăng-trÆ°a gặp-chiều gỡ", Ä‘ang là "chuyện thường ngày" trong tác nghiệp báo chí. Nặng hÆ¡n nữa là tình trạng nhà báo lạm quyền, cá»­a quyền, "Ä‘ánh há»™i đồng", lợi dụng nghề báo để trục lợi. ChÆ°a bao giờ, lịch sá»­ báo chí nÆ°á»›c ta lại chứng kiến cả má»™t tòa soạn báo hÆ¡n 40 người bị khởi tố về tá»™i danh "cưỡng Ä‘oạt tài sản" nhÆ° vừa qua...

LÆ°Æ¡ng tâm trong thá»±c tế đời sống chỉ có hai loại. Má»™t là lÆ°Æ¡ng tâm thanh thản. Hai là lÆ°Æ¡ng tâm bị cắn rứt. Là má»™t nhà báo, chắc chắn khó ai có thể cảm thấy mình vô can trÆ°á»›c sá»± suy thoái, biến chất của đồng nghiệp trong thời gian vừa qua. Là cán bá»™, đảng viên, chắc không ai có thể thanh thản trÆ°á»›c những hiện trạng bá»™n bề của đạo đức báo chí hiện nay.

Bên cạnh Ä‘ó, còn có chuyện "im lặng Ä‘áng sợ" của các cÆ¡ quan báo chí trÆ°á»›c những vấn đề quan trọng của đất nÆ°á»›c. Tình trạng "khoảng trống thông tin" trong xã há»™i không phải là không có nhÆ°ng dường nhÆ° không còn là trăn trở của má»™t số nhà báo. Chức năng giám sát, phản biện xã há»™i cÅ©ng dường nhÆ° bị lãng quên ở nhiều cÆ¡ quan báo chí.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, làm báo là làm chính trị, vì vậy nguyên tắc sống còn của báo chí cách mạng là: "Chính trị phải làm chủ. Đường lối chính trị Ä‘úng thì những việc khác má»›i Ä‘úng được. Cho nên các báo chí của ta đều phải có đường lối chính trị Ä‘úng". Chính trị ở Ä‘ây, không có gì khác ngoài lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân. Trong thÆ° gá»­i lá»›p học viết báo Huỳnh Thúc Kháng (năm 1949), Người nhấn mạnh: "Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ Ä‘á»™ng, huấn luyện, giáo dục, và tổ chức dân chúng để Ä‘Æ°a dân chúng đến mục Ä‘ích chung". Đồng chí Trường Chinh cÅ©ng khẳng định sức mạnh của người cầm bút qua câu thÆ¡: "Dùng bút làm Ä‘òn chuyển xoay chế Ä‘á»™". NhÆ° vậy, từ tÆ° tưởng Hồ Chí Minh đến quan Ä‘iểm, đường lối của Đảng ta đều đặt vị trí và trách nhiệm của nhà báo rất cao, là người tạo ra dÆ° luận xã há»™i lành mạnh, tổ chức và cổ vÅ© phong trào cách mạng của quần chúng để thá»±c hiện nhiệm vụ chính trị của dân tá»™c, thá»±c sá»± là "chiến sÄ© trên mặt trận tÆ° tưởng".

Xây dá»±ng đạo đức báo chí; phòng, chống các biểu hiện suy thoái, biến chất trong Ä‘á»™i ngÅ© nhà báo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, mà trÆ°á»›c hết là trách nhiệm của các cÆ¡ quan chủ quản. NhÆ°ng trong khuôn khổ bài báo này, người viết chỉ xin bàn về giải pháp tá»± thân, giải pháp bồi bổ lÆ°Æ¡ng tâm nhà báo.

LÆ°Æ¡ng tâm vốn là sá»± tá»± nhận thức về Ä‘úng-sai của má»—i con người, sá»± mách bảo và tuân theo từ bên trong con người về thiện-ác, chính-tà, nó là nghÄ©a vụ tá»± giác, tá»± thân. Có nhiều nhà báo biết rõ "đấu tranh là tránh Ä‘âu", biết rõ đăng bài báo Ä‘ó thì "tai vạ" có thể ập đến nhÆ°ng họ không thể im lặng, họ kiên quyết Ä‘Æ°a sá»± thật, chân lý ra ánh sáng và thanh thản Ä‘ón nhận "giông bão" đổ xuống đầu mình để lÆ°Æ¡ng tâm cầm bút được thanh thản.

Ngược lại, có những nhà báo do áp lá»±c mÆ°u sinh, do hám danh lợi hoặc do non yếu về trình Ä‘á»™, kinh nghiệm mà chấp nhận rÆ¡i vào cạm bẫy "bẻ cong ngòi bút", "Ä‘ánh đấm", "hai mặt"... để rồi lÆ°Æ¡ng tâm nghề nghiệp cắn rứt khôn nguôi. Đặc Ä‘iểm của những người chọn nghề báo thì tuyệt đại Ä‘a số đều có lý tưởng phụng sá»± Tổ quốc, phục vụ nhân dân, yêu sá»± thật-chân lý-lẽ phải, ghét gian tà. Tức là, Ä‘iểm khởi đầu của nhà báo đều có lÆ°Æ¡ng tâm. Vì thế, trên hành trình tác nghiệp, má»—i nhà báo thường xuyên bồi bổ lÆ°Æ¡ng tâm thì sẽ tránh được tiêu cá»±c, cạm bẫy; luôn bÆ°á»›c Ä‘i vững chãi trên con đường nghề nghiệp đầy thá»­ thách chông gai. Đọc 3 cuốn sách về nghề báo: "Mắt sáng. Lòng trong. Bút sắc" của nhà báo lão thành Hữu Thọ; "Chứng nhân lịch sá»­" của nhà báo, GS, TS Tạ Ngọc Tấn và cuốn "Sá»± thật, Lẽ phải và Ngọn bút" của nhà báo Hồ Quang Lợi, người viết xin tổng hợp má»™t số phÆ°Æ¡ng pháp, công việc mà má»—i nhà báo cần làm thường xuyên hằng ngày để bồi bổ lÆ°Æ¡ng tâm người cầm bút nhÆ° sau:  

TrÆ°á»›c hết, phải yêu lấy cái tên và bút danh của mình. Nghề báo là nghề sáng tạo, nghề mà nhà báo có đặc quyền ghi tên mình lên tác phẩm. Khi nhà báo yêu quý cái tên của mình, họ sẽ càng thấy rõ trách nhiệm phải trau dồi và giữ gìn ngòi bút của mình. Đồng thời, không được "ảo tưởng quyền lá»±c" về bút danh, không được háo danh, háo thắng trong làm báo.

Thứ hai, phải luôn tâm niệm "nghề báo không phải nghề làm giàu", "trong nghề buôn đừng bao giờ buôn chữ". Vị trí, vai trò, trách nhiệm của nhà báo được Đảng, Nhà nÆ°á»›c và nhân dân đặt ở vị trí rất cao, nhÆ°ng Ä‘ó là má»™t nghề đặc biệt-"làm chính trị bằng nghiệp vụ", cho nên nếu định làm giàu bằng nghề báo lập tức sẽ trở thành người vô lÆ°Æ¡ng tâm, thậm chí là táng tận lÆ°Æ¡ng tâm.

Thứ ba, luôn tá»± nhủ "mình làm báo tá»­ tế". Trong nghề báo, tá»­ tế có hai Ä‘iều. Về chuyên môn nghiệp vụ, phải làm nghề thật sá»± nghiêm túc, không ngừng học nghề, say mê rèn nghề để cao nghề. Về đạo đức nghề nghiệp, ngòi bút phải chính trá»±c, khách quan, công tâm, tôn trọng sá»± thật, bảo vệ công lý và lẽ phải. Không được bẻ cong ngòi bút để vụ lợi.

Thứ tÆ°, hạt nhân của lÆ°Æ¡ng tâm nhà báo là yêu cầu "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tÆ°". Đây là phẩm chất cốt lõi của đạo đức cách mạng, cÅ©ng chính là Ä‘iều kiện để má»—i nhà báo công bằng, trách nhiệm khi viết, khi nói, để xác định được mình viết cho ai, vì ai. Đó cÅ©ng là Ä‘iều kiện để má»—i nhà báo, má»—i cán bá»™ quản lý báo chí vượt qua những cám dá»—, thá»­ thách nghề nghiệp, có dÅ©ng khí, có tính chiến đấu cao trÆ°á»›c các tiêu cá»±c, trÆ°á»›c sá»± chống phá của các thế lá»±c thù địch.

Thứ năm, khiêm tốn, tá»± trọng, chân thành, tất cả vì công việc là thái Ä‘á»™ chuẩn má»±c của má»™t nhà báo. Thái Ä‘á»™ còn quan trọng hÆ¡n trình Ä‘á»™.

LÆ°Æ¡ng tâm là lá chắn giúp nhà báo tránh được những việc làm sai trái, tá»™i lá»—i. Con đường bồi bổ lÆ°Æ¡ng tâm của má»—i nhà báo rất Ä‘a dạng, phong phú nhÆ°ng thiết nghÄ©, chỉ cần luôn tâm niệm và hành Ä‘á»™ng theo những chỉ dẫn nêu trên, cÅ©ng Ä‘ã là Ä‘iểm tá»±a rất vững vàng cho nhà báo trong ká»· nguyên làm báo đầy cạnh tranh hiện nay.

Theo NGUYỄN Há»’NG HẢI/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/boi-bo-luong-tam-nha-bao-833385