Nguyệt san “Hồn lao Ä‘á»™ng” do Tỉnh ủy lâm thời tỉnh Thanh Hóa phát hành năm 1934.     

Ngày 29-7-1930, má»™t sá»± kiện trọng đại Ä‘ã diá»…n ra trên địa bàn Thanh Hóa: Đảng bá»™ tỉnh Thanh Hóa chính thức được thành lập. Sá»± ra đời và hoạt Ä‘á»™ng của Đảng bá»™ Thanh Hóa là bÆ°á»›c ngoặt trọng đại. Từ Ä‘ây phong trào cách mạng tỉnh nhà có Đảng lãnh đạo trá»±c tiếp sẽ vững bÆ°á»›c vượt qua thá»­ thách hiểm nghèo, cùng nhân dân cả nÆ°á»›c tiến hành cách mạng dân tá»™c dân chủ và cách mạng xã há»™i chủ nghÄ©a. Và cÅ©ng ngay trong ngày đầu thành lập, má»™t trong bốn nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu được Đảng bá»™ Thanh Hóa xác định Ä‘ó là: Tổ chức ngay cÆ¡ quan ấn loát truyền Ä‘Æ¡n tài liệu Đảng, phát hành tờ báo “Tiến lên" – cÆ¡ quan ngôn luận của Đảng bá»™ nhằm tuyên truyền, tổ chức, hÆ°á»›ng dẫn quần chúng đấu tranh giành Ä‘á»™c lập, tá»± do, thoát ách lầm than, nô lệ...

Số báo đầu tiên in tại nhà đồng chí Lê Văn SÄ©, làng Yên Trường (Thọ Xuân), số thứ 2 và thứ 3 in tại nhà đồng chí Lê Oanh Kiều làng Hàm Hạ (Đông SÆ¡n). Mặc dù xuất bản vá»›i khổ nhỏ, số lượng ít nhÆ°ng báo Tiến lên Ä‘ã “Ä‘ánh dấu má»™t mốc lịch sá»­ của báo chí cách mạng trên địa bàn Thanh Hóa, khai sáng dòng báo chí cách mạng, Ä‘Æ°a chủ nghÄ©a yêu nÆ°á»›c vào quần chúng nhân dân Thanh Hóa, nhất là trong thanh niên, theo xu hÆ°á»›ng cách mạng vô sản”. Báo Tiến lên Ä‘óng vai trò lịch sá»­ hết sức quan trọng trong việc tuyên truyền, chuẩn bị về tÆ° tưởng, lý luận và tổ chức cách mạng.

Ngay sau ngày Đảng Cá»™ng sản Việt Nam được thành lập 3/2/1930 và nhất là sau sá»± kiện Đảng bá»™ tỉnh Thanh Hóa ra đời ngày 29/7/1930, thá»±c dân Pháp và tay sai Ä‘ã tập trung lá»±c lượng Ä‘iên cuồng khủng bố phong trào cách mạng, gây tổn thất nặng nề cho Đảng bá»™ Thanh Hóa. Hàng loạt cán bá»™ chủ chốt của đảng bị bắt cầm tù. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo Ä‘ó, đồng chí Trịnh Khắc Sản - má»™t trong bảy đồng chí trong Tỉnh ủy lâm thời còn lại được giao nhiệm vụ chủ trì dẫn dắt phong trào quần chúng đấu tranh chống khủng bố, bảo vệ cán bá»™, đảng viên, bảo vệ cÆ¡ sở đảng và quần chúng cách mạng; Củng cố cÆ¡ sở in và tiếp tục in ấn tài liệu tuyên truyền, ấn hành kịp thời tờ báo Hồn Lao Ä‘á»™ng.

Mặc dù chính quyền thá»±c dân, phong kiến Ä‘iên cuồng lùng sục, khủng bố gắt gao, song vá»›i sá»± cÆ°u mang giúp đỡ, bảo vệ của quần chúng cách mạng tại làng Long Linh ngoại (xã Trường Xuân, huyện Thọ Xuân), Báo Hồn Lao Ä‘á»™ng do đồng chí Trịnh Khắc Sản trá»±c tiếp phụ trách Ä‘ã được in ấn, xuất bản 7 số từ số 1 (vào giữa năm 1934) đến số 7 tại nhà đồng chí Trịnh Khắc Sản và nhà đồng chí Trịnh Văn Ích (tức Thu Lợi). Ngay sau khi tờ báo phát hành không lâu, bọn mật thám Ä‘ã Ä‘ánh hÆ¡i được nÆ¡i in ấn tờ báo nên Ä‘ã tập trung lá»±c lượng về làng Long Linh ngoại lùng sục khám xét nhà riêng đồng chí Trịnh Khắc Sản. Tuy nhiên, được quần chúng yêu nÆ°á»›c tìm cách bảo vệ, cÆ¡ quan in báo Ä‘ã kịp thời chuyển về vị trí má»›i an toàn. 

 Các tờ báo của Đảng bá»™ Thanh Hóa: Đuổi giặc nÆ°á»›c, Tiến lên, Khởi nghÄ©a. (Ảnh do bảo tàng tỉnh cung cấp)

Chính nhờ có sá»± tuyên truyền giác ngá»™ thông qua báo Hồn lao Ä‘á»™ng, vá»›i các chuyên mục ThÆ¡ ca, Xã thuyết, Luận Ä‘àm… các tác giả Thanh Long (bút danh đồng chí Trịnh Khắc Sản), Minh SÆ¡n, Trần thị Nam… Ä‘ã góp phần củng cố niềm tin của quần chúng vá»›i Đảng, khÆ¡i dậy lòng căm thù thá»±c dân, phong kiến trong đảng viên và quần chúng nhân dân, tiếp tục nâng cao trình Ä‘á»™ giác ngá»™ cách mạng và cổ vÅ© phong trào đấu tranh của các tầng lá»›p nhân dân trong tỉnh. Nhờ Ä‘ó trong thời gian này mặc dù chính quyền thá»±c dân phong kiến tăng cường bá»™ máy Ä‘àn áp, liên tiếp tiến hành khủng bố nhÆ°ng quần chúng cách mạng trong tỉnh vẫn dÅ©ng cảm đấu tranh bảo vệ và khôi phục lại Đảng bá»™, phong trào cách mạng tỉnh nhà được quần chúng tin yêu hết lòng nuôi dưỡng, bảo vệ, Ä‘ó là nền tảng vững chắc cho Đảng bá»™ và phong trào cách mạng tỉnh nhà tiến tá»›i cao trào đấu tranh vì Dân sinh, dân chủ 1936 – 1939, buá»™c chính quyền thá»±c dân Pháp phải có nhiều nhượng bá»™. Tranh thủ thời cÆ¡ Ä‘ó, Ban Chấp hành Tỉnh Đảng bá»™ chủ trÆ°Æ¡ng đẩy mạnh tuyên truyền giác ngá»™ cách mạng trong quần chúng. Theo Ä‘ó báo Tia sáng Ä‘ã ra mắt thay cho tờ Hồn Lao Ä‘á»™ng.

Báo "Tia sáng" - cÆ¡ quan tuyên truyền của Tỉnh ủy do đồng chí Trịnh Huy Quang làm chủ bút, đồng chí Lê Hồng Quế làm biên tập, trị sá»± và phát hành được đặt tại nhà đồng chí Lê Hồng Quế (thôn Phù HÆ°ng, xã Yên Thái, huyện Yên Định) Ä‘ã kịp thời tuyên truyền, hÆ°á»›ng dẫn, biểu dÆ°Æ¡ng phong trào cách mạng của quần chúng Ä‘òi xây dá»±ng trường học chữ quốc ngữ, chống nạn thất học cho nhân dân lao Ä‘á»™ng… Báo Tia Sáng tuy chỉ tồn tại trong thời gian ngắn nhÆ°ng Ä‘ã thể hiện được sá»± mau lẹ trong việc nắm bắt vÅ© khí tuyên truyền và sá»± chuyển hÆ°á»›ng hoạt Ä‘á»™ng kịp thời của Đảng bá»™ theo đường lối cách mạng của Trung Æ°Æ¡ng.   

CÅ©ng trong thời gian này, từ kết quả của phong trào dân sinh dân chủ, các báo công khai của Đảng nhÆ° Lao Ä‘á»™ng, Tin tức, Nhành lúa... được phát hành rá»™ng rãi trên địa bàn Thanh Hóa nên Tỉnh ủy tạm Ä‘ình chỉ phát hành báo Tia Sáng để chỉ đạo hÆ°á»›ng dẫn việc phát hành sách báo công khai của Đảng. 

Vá»›i sá»± năng Ä‘á»™ng sáng tạo, Đảng bá»™ Thanh Hóa Ä‘ã căn cứ vào báo chí công khai của Đảng sá»›m chuyển hÆ°á»›ng chỉ đạo chiến lược, tiến tá»›i cao trào phản đế cứu quốc mà đỉnh cao là Chiến khu Ngọc Trạo (1940-1941).

Má»™t sá»± kiện Ä‘áng chú ý là tháng 6-1940, đồng chí Nguyá»…n Đức Cúc (tức Nguyá»…n Văn Linh, Tổng Bí thÆ° Đảng Cá»™ng sản Việt Nam khóa VI) trên đường Ä‘i công tác vào phía Nam Ä‘ã dừng lại ở Thanh Hóa. Đồng chí Nguyá»…n Đức Cúc và các đồng chí trong Tỉnh ủy lâm thời do đồng chí Trần Bảo (tức Hoạt) làm Bí thÆ° Ä‘ã quyết định in ấn phát hành tờ báo “Tá»± do" và xuất bản cuốn sách: Những Ä‘iều cần biết của người cá»™ng sản Đông DÆ°Æ¡ng, để tuyên truyền, hÆ°á»›ng dẫn Đảng bá»™ Thanh Hóa hoạt Ä‘á»™ng theo tỉnh thần Nghị quyết 6 của Trung Æ°Æ¡ng Đảng, tạo Ä‘iều kiện thống nhất Tỉnh ủy thành má»™t tổ chức vững mạnh. Cuối tháng 11/1940 Tỉnh ủy quyết định lấy tờ báo “Tá»± Do” làm cÆ¡ quan ngôn luận chính thức của Đảng bá»™.

Có công cụ tuyên truyền, vận Ä‘á»™ng, phong trào đấu tranh cách mạng trong tỉnh phát triển ngày càng mạnh mẽ. Tính đến đầu năm 1941, hàng chục cuá»™c đấu tranh Ä‘ã diá»…n ra sôi sục ở các làng, tổng. Các chiến sỹ Cá»™ng sản khu vá»±c Thọ Xuân Ä‘ã tổ chức cuá»™c mít tinh lá»›n gồm hàng trăm quần chúng tham dá»± tại khu vá»±c Lam Kinh. Tại Ä‘ây các đồng chí Ä‘ã phát báo "Tá»± Do" và tài liệu kêu gọi nhân dân tham gia Há»™i Phản đế cứu quốc, phản đối hành Ä‘á»™ng đầu hàng Nhật của thá»±c dân Pháp, kêu gọi quần chúng vÅ© trang chống Pháp - Nhật. In Cờ đỏ sao vàng trên “Báo Tá»± Do”, phân phát cho quần chúng cách mạng trong tỉnh và kêu gọi toàn dân đấu tranh giành Ä‘á»™c lập dân tá»™c. Tỉnh ủy quyết định phát Ä‘á»™ng phong trào cách mạng rá»™ng lá»›n trong toàn tỉnh, Ä‘Æ°a quân chúng xuống đường đấu tranh hưởng ứng Khởi nghÄ©a Bắc SÆ¡n và Nam Kỳ. Báo “Tá»± Do” số 3 ngày 26-1-1941 Ä‘ã viết: “Tình hình rất khẩn trÆ°Æ¡ng, lá»­a cách mạng Ä‘ã bùng cháy ở Bắc, ở Nam, Thanh Hóa phải làm gì để Trung, Nam, Bắc cùng nổi dậy Ä‘ánh tan quân đế quốc cứu lấy giang san Tổ quốc”. Các chiến sỹ Cá»™ng sản Ä‘ã phân chia về từng huyện, từng làng truyền đạt chủ trÆ°Æ¡ng và phát Ä‘á»™ng phong trào cách mạng mà đỉnh cao là xây dá»±ng Chiến khu Ngọc Trạo.

Trong trận chiến đấu không cân sức giữa chiến sỹ Ngọc Trạo vá»›i quân Ä‘á»™i thá»±c dân phong kiến vào ngày 19-10-1941, lá»±c lượng chiến khu không giành được thắng lợi, má»™t số chiến sỹ bị bắt, má»™t số chiến sỹ hy sinh nhÆ°ng Ä‘ó là tấm gÆ°Æ¡ng sáng ngời về chủ nghÄ©a anh hùng cách mạng, về tinh thần chiến đấu hi sinh vì sá»± nghiệp giải phóng dân tá»™c của Đảng.

Chiến khu Ngọc Trạo, má»™t trong những chiến khu du kích đầu tiên của cả nÆ°á»›c, đỉnh cao của phong trào phản đế cứu quốc tuy bị tan rã nhÆ°ng Ä‘ó là tiếng chuông báo trÆ°á»›c má»™t cuá»™c tổng khởi nghÄ©a giành chính quyền về tay nhân dân tất yếu sẽ diá»…n ra trên địa bàn Thanh Hóa... 

Ngay sau khi Chiến khu Ngọc Trạo bị khủng bố, đầu tháng 7 năm 1942 Tỉnh ủy lâm thời Thanh Hóa tổ chức há»™i nghị phân tích tình hình cách mạng trong tỉnh, khẳng định ý chí cách mạng kiên cường của quần chúng trong sá»± nghiệp chống giặc cứu nÆ°á»›c. Há»™i nghị thông qua chủ trÆ°Æ¡ng công tác và quyết định ra báo Đuổi giặc nÆ°á»›c, thành lập tổ chức “Thanh Hóa ái quốc há»™i” để tập hợp Ä‘oàn kết những người yêu nÆ°á»›c trong mặt trận yêu nÆ°á»›c, giải phóng dân tá»™c. Tháng 9 năm 1942 lại xuất bản thêm tờ báo Gái ra trận.  

Báo Đuổi giặc nÆ°á»›c số đầu tiên được in ấn và phát hành vào tháng 8/1942 tại má»™t cÆ¡ sở cách mạng ở làng Thổ Phụ (huyện VÄ©nh Lá»™c), đến tháng 3/1943 chuyển về nhà Mẹ TÆ¡m làng Hanh Cù (Hải Lá»™c, Hậu Lá»™c) do đồng chí Tố Hữu trá»±c tiếp phụ trách. Tờ báo ra đời Ä‘ã nhanh chóng thổi bùng má»™t làn gió má»›i góp phần tuyên truyền, vận Ä‘á»™ng, cổ vÅ© quần chúng tích cá»±c tham gia Mặt trận Việt Minh, gia nhập lá»±c lượng Tá»± vệ cứu quốc, đẩy mạnh các phong trào “Sắm vÅ© khí Ä‘uổi thù chung”, “Chống Nhật Pháp bắt nhổ lúa trồng Ä‘ay”, “Phá kho thóc của giặc Nhật và tay sai cứu Ä‘ói”…

Trong khí thế sục sôi cách mạng, nhận thức rõ thời cÆ¡ khởi nghÄ©a giành chính quyền sắp đến gần, tháng 2 năm 1945, Tỉnh ủy chủ trÆ°Æ¡ng đổi tờ báo Đuổi giặc nÆ°á»›c thành tờ báo Khởi nghÄ©a nhằm kịp thời Ä‘á»™ng viên, chỉ đạo quần chúng chuẩn bị Ä‘iều kiện vùng lên... Báo Khởi nghÄ©a số ra đầu tiên ngày 15 tháng 2 năm 1945 (Xuân Ất Dậu) ra lời kêu gọi: “... Hỡi các giá»›i đồng bào yêu nÆ°á»›c! Hỡi các đồng chí cứu quốc! CÆ¡ há»™i khởi nghÄ©a không đợi người, bỏ lỡ dịp tốt này là tá»™i lá»›n…”

Để chuẩn bị tổng khởi nghÄ©a, ngày 20 tháng 5 năm 1945, chiến khu Quang Trung (gồm ba tỉnh Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa) được thành lập. Tờ báo “Khởi nghÄ©a” của Thanh Hóa được chuyển làm cÆ¡ quan tuyên truyền chung cho toàn chiến khu.

Nhận chỉ thị từ Trung Æ°Æ¡ng, trong không khí khởi nghÄ©a sôi sục của cả nÆ°á»›c, Ä‘êm ngày 18, rạng ngày 19-8-1945, Üy ban Khởi nghÄ©a tỉnh phát lệnh tổng khởi nghÄ©a giành chính quyền. Nhân dân và tá»± vệ các huyện vùng lên nhÆ° vÅ© bão quét sạch Đảng Đại Việt và Chính quyền bù nhìn thân Nhật. Trong không khí vui mừng phấn khởi của nhân dân trong tỉnh, ngày 23-8-1945, từ căn cứ Thiệu Hóa, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Thanh Hóa tiến về Thành phố Thanh Hóa ra mắt đồng bào trong tỉnh. Hàng vạn quần chúng và tá»± vệ Ä‘ã tổ chức mít tỉnh chào Ä‘ón chính quyền cách mạng tại phố Vườn Hoa.

Sau ngày hoà bình lập lại, đất nÆ°á»›c thống nhất, báo chí cách mạng của Đảng bá»™ Thanh Hóa càng được quan tâm phát triển. 

Đầu năm 1962, Thường vụ Tỉnh ủy quyết định thành lập toà soạn báo “Thanh Hoá đổi má»›i"- cÆ¡ quan ngôn luận của Đảng bá»™ đặt dÆ°á»›i sá»± chỉ đạo của đồng chí thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy. Đến tháng 5/1966, Báo Thanh Hóa đổi má»›i được đổi tên thành Báo Thanh Hóa.

Cùng vá»›i Ä‘ó, ngày 26/9/1956, Đài Truyền thanh Thanh Hoá (tiền thân của Đài Phát thanh và Truyền hình Thanh Hóa ngày nay) chính thức được khánh thành và Ä‘i vào hoạt Ä‘á»™ng.

Trải qua hành trình 100 năm báo chí cách mạng của Đảng bá»™ Thanh Hóa, Đài PT-TH Thanh Hóa Ä‘ã và Ä‘ang dần phát triển thành má»™t cÆ¡ quan báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, Ä‘áp ứng tốt yêu cầu phục vụ sá»± lãnh đạo, Ä‘iều hành của cấp ủy Đảng, chính quyền và nhu cầu thông tin, giải trí, nâng cao dân trí của các tầng lá»›p nhân dân trong tỉnh. Báo Thanh Hóa Ä‘ã tăng thêm kỳ trở thành nhật báo vá»›i các loại hình báo in, báo Ä‘iện tá»­ và nhiều ấn phẩm hấp dẫn nhÆ° Báo Thanh Hóa cuối tuần, Báo Thanh Hóa hằng tháng, Chuyên trang Điện tá»­ Văn hóa và Đời sống… Ä‘áp ứng nhu cầu Ä‘a dạng của bạn đọc, bạn xem báo ở mọi lứa tuổi. Theo số liệu công khai trên SimilarWeb được ONECMS Blog tổng hợp, Báo Thanh Hóa Ä‘iện tá»­ (baothanhhoa.vn) nằm trong top 10 báo Đảng địa phÆ°Æ¡ng có lượng truy cập cao nhất cả nÆ°á»›c.

Thá»±c hiện nhiệm vụ sắp xếp, tinh gọn tổ chức bá»™ máy của hệ thống chính trị theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng, má»›i Ä‘ây ngày 9/5/2025 há»™i nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy và tiếp theo là há»™i nghị Ban chấp hành Đảng bá»™ tỉnh Thanh Hóa Ä‘ã thông qua Đề án sắp xếp, hợp nhất Báo Thanh Hóa và Đài Phát thanh & Truyền hình Thanh Hóa theo hÆ°á»›ng chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả, Ä‘áp ứng yêu cầu sá»± nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phù hợp vá»›i xu hÆ°á»›ng phát triển chung của báo chí thế giá»›i và khu vá»±c. Việc hợp nhất các cÆ¡ quan báo chí của tỉnh sẽ khắc phục được tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, tinh gọn về tổ chức bá»™ máy, tập trung nguồn lá»±c đầu tÆ° bảo đảm cho cÆ¡ quan báo chí sau hợp nhất hoạt Ä‘á»™ng tốt hÆ¡n, thá»±c hiện có hiệu quả hÆ¡n nhiệm vụ chính trị thông tin, tuyên truyền, tăng cường sá»± lãnh đạo trá»±c tiếp của Đảng đối vá»›i báo chí. 

Những thành tá»±u Ä‘ã đạt được trong hành trình 100 năm báo chí cách mạng tỉnh nhà là nền tảng, là tiền đề quan trọng để báo chí Thanh Hóa vững vàng tiến bÆ°á»›c vào ká»· nguyên má»›i, ká»· nguyên vÆ°Æ¡n mình của dân tá»™c.

Theo Trịnh Duy Hoàng/Nguoilambaothanhhoa.vn