Minh họa: PHẠM HÀ 

Âm mÆ°u thâm Ä‘á»™c của “chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa”

Trong sá»± biến đổi và phát triển ở cấp Ä‘á»™ toàn cầu, chủ nghÄ©a tÆ° bản Ä‘ã sá»­ dụng văn hóa nhÆ° công cụ, phÆ°Æ¡ng tiện và vÅ© khí giúp quốc gia thống trị mở rá»™ng quyền lá»±c và ảnh hưởng đối vá»›i quốc gia “thuá»™c địa kiểu má»›i”. Văn hóa được xem là má»™t trong 5 mặt trận then chốt (cùng vá»›i kinh tế, chính trị, quân sá»± và truyền thông) định hình bức tranh tổng thể của chủ nghÄ©a đế quốc toàn cầu. Trong bối cảnh hiện nay, chủ nghÄ©a đế quốc dai dẳng thá»±c hiện âm mÆ°u “xâm lăng văn hoá”, đồng hoá văn hóa bản địa, nhằm làm thất bại ý chí của quốc gia-dân tá»™c yếu thế, quốc gia-dân tá»™c không Ä‘i theo quỹ đạo tÆ° bản chủ nghÄ©a.

"Chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa" thường sá»­ dụng sức mạnh của cải, quyền lá»±c truyền thông và bạo lá»±c để thá»±c hiện bá quyền văn hóa, “xâm lăng văn hóa”, tạo Ä‘iều kiện thuận lợi cho âm mÆ°u “diá»…n biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ các quốc gia khác, hÆ°á»›ng tá»›i “chiến thắng không có chiến tranh” và mÆ°u đồ hoàn thành chiến lược “bá chủ toàn cầu” của chủ nghÄ©a tÆ° bản.

Đặc trÆ°ng của "chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa" là việc các nÆ°á»›c đế quốc xuất khẩu văn hóa và các mô hình tÆ° bản, bao gồm cả kinh tế, chính trị và giáo dục sang các nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển, biến những nÆ°á»›c này trở thành thị trường tiêu thụ sản phẩm văn hóa ngoại lai của tÆ° bản. Các luồng văn hoá ngoại lai này không ngừng mở rá»™ng, thâm nhập sâu vào đời sống xã há»™i, dần thay thế các giá trị và tÆ° tưởng văn hóa bản địa, từ Ä‘ó gây ảnh hưởng và định hình các giá trị, tÆ° tưởng văn hóa tại các nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển. Mục tiêu cuối cùng của "chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa" là quyền thống trị tÆ° tưởng và Ä‘á»™c quyền văn hóa toàn cầu.

MÅ©i nhọn của “chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa” đối vá»›i Việt Nam

Sau gần 40 năm đổi má»›i và há»™i nhập sâu rá»™ng vá»›i khu vá»±c và thế giá»›i, Việt Nam Ä‘ã đạt được nhiều thành tá»±u to lá»›n, có ý nghÄ©a lịch sá»­ trong công cuá»™c xây dá»±ng và phát triển đất nÆ°á»›c.

Tuy nhiên, trong quá trình há»™i nhập quốc tế và bối cảnh thời đại toàn cầu hóa, Việt Nam phải đối mặt vá»›i những nguy cÆ¡, thách thức không nhỏ, nhất là chiến lược “diá»…n biến hòa bình” của các lá»±c lượng thù địch, phản Ä‘á»™ng không ngừng chống phá sá»± nghiệp cách mạng Việt Nam. Nhận thấy khó có thể khuất phục niềm tin và ý chí của người dân Việt Nam trên mặt trận chính trị, kinh tế, quân sá»±, chủ nghÄ©a đế quốc và các thế lá»±c thù địch nham hiểm sá»­ dụng mặt trận văn hóa, vá»›i các thủ Ä‘oạn tinh vi, xảo quyệt, luôn che đậy, thay đổi hình thức truyền bá văn hóa ngoại lai, âm thầm tác Ä‘á»™ng, gây ảnh hưởng, thâm nhập và từng bÆ°á»›c thay đổi suy nghÄ©, tình cảm, tÆ° tưởng của má»™t bá»™ phận người dân Việt Nam, nhất là giá»›i trẻ.

Đến nay, "chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa" kết hợp chặt chẽ vá»›i "chủ nghÄ©a đế quốc truyền thông" từng bÆ°á»›c tiếp cận, xâm nhập tinh vi vào xã há»™i Việt Nam, tạo ra sá»± ảnh hưởng rõ nét đối vá»›i văn hóa bản địa. Mặc dù, dân tá»™c Việt Nam có truyền thống văn hóa lâu đời, có sức đề kháng cao trÆ°á»›c âm mÆ°u “đồng hóa” văn hóa, nhân dân ta có tinh thần cảnh giác, tá»± vệ, tá»± cường, nhÆ°ng ở mức Ä‘á»™ nhóm cá»™ng đồng/nhóm xã há»™i, văn hóa ngoại lai của chủ nghÄ©a đế quốc Ä‘ã tác Ä‘á»™ng Ä‘áng kể vào đời sống xã há»™i, gây ra những thay đổi và hệ lụy không nhỏ đối vá»›i văn hóa truyền thống của người Việt.

Trong khi Ä‘ó, nhiều phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông đại chúng của phÆ°Æ¡ng Tây ra sức tuyên truyền, phóng đại về giá trị văn hóa phÆ°Æ¡ng Tây, thông qua những mỹ từ “tá»± do, dân chủ”, hay được Ä‘óng gói trong những miếng bánh “nhân quyền”, “tá»± do ngôn luận”, “tá»± do báo chí” mang tính áp đặt, thiên vị và không phù hợp vá»›i đặc Ä‘iểm truyền thống, lịch sá»­, văn hóa và thể chế chính trị ở Việt Nam. Họ muốn biến Việt Nam thành thị trường tiêu thụ sản phẩm văn hóa, phổ biến rá»™ng rãi hệ tÆ° tưởng tÆ° bản chủ nghÄ©a, tiêm nhiá»…m lối sống tiêu dùng, cá nhân, thá»±c dụng; đồng thời gieo rắc văn hóa Ä‘á»™c hại, làm cho văn hóa Việt Nam trở nên lai căng, mất bản sắc và dần trở thành “thuá»™c địa văn hóa”.

Tăng cường sức mạnh ná»™i sinh để phòng, chống “xâm lăng văn hóa”

Tại Há»™i nghị văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Phú Trọng Ä‘ã khẳng định: “Văn hóa là hồn cốt của dân tá»™c. Văn hóa còn thì dân tá»™c còn”. Bảo vệ giá trị văn hóa cÅ©ng là cách bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng, tinh thần cho xã há»™i, giúp giữ gìn chủ quyền lãnh thổ quốc gia trên mặt trận văn hóa.

Để đấu tranh phòng, chống “chủ nghÄ©a đế quốc văn hóa”, làm thất bại âm mÆ°u của các thế lá»±c thù địch, trÆ°á»›c hết, chúng ta cần thấm nhuần chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Đảng về xây dá»±ng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm Ä‘à bản sắc dân tá»™c; tiếp tục quán triệt và thá»±c hiện tốt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về bảo vệ, xây dá»±ng và phát triển văn hóa, trọng tâm là Nghị quyết Trung Æ°Æ¡ng 5, khóa VIII về xây dá»±ng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm Ä‘à bản sắc dân tá»™c; Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thÆ° ngày 17-4-2009 về tăng cường cuá»™c đấu tranh chống âm mÆ°u, hoạt Ä‘á»™ng “diá»…n biến hòa bình” trên lÄ©nh vá»±c tÆ° tưởng, văn hóa; Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 27-7-2010 của Ban Bí thÆ° về chống sá»± xâm nhập của các sản phẩm văn hóa Ä‘á»™c hại gây hủy hoại đạo đức xã há»™i; Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9-6-2014 của Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng khóa XI về xây dá»±ng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam Ä‘áp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nÆ°á»›c; bài phát biểu của Tổng Bí thÆ° Nguyá»…n Phú Trọng tại Há»™i nghị văn hóa toàn quốc năm 2021.

Trong xu thế há»™i nhập quốc tế, chúng ta cần đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, biến sản phẩm văn hóa đậm Ä‘à bản sắc dân tá»™c thành sản phẩm đặc sắc phục vụ du lịch, thÆ°Æ¡ng mại và dịch vụ, mang lại nguồn lá»±c cho công cuá»™c phát triển đất nÆ°á»›c, làm cho văn hóa thá»±c sá»± trở thành nguồn lá»±c, Ä‘á»™ng lá»±c ná»™i sinh của sá»± phát triển bền vững đất nÆ°á»›c.

Hiện nay, công nghiệp văn hóa Ä‘ược xem là lÄ©nh vá»±c công nghiệp đặc trÆ°ng của thế ká»· 21, là lÄ©nh vá»±c kinh tế mÅ©i nhọn tại nhiều quốc gia trên thế giá»›i. Phát triển công nghiệp văn hóa Ä‘ã trở thành xu thế quan trọng trong chính sách văn hóa của nhiều quốc gia, nhằm bảo vệ các giá trị văn hóa trong nÆ°á»›c, chống lại sá»± “xâm lăng văn hóa” ngoại lai, đồng thời là vÅ© khí gia tăng “sức mạnh mềm” của quốc gia. Phát triển công nghiệp văn hóa và phát huy, lan tỏa hệ giá trị văn hóa Việt Nam là yêu cầu cấp thiết hiện nay, là nhiệm vụ quan trọng của cả hệ thống chính trị, là trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, cÆ¡ quan chức năng, đặc biệt là ngành văn hóa.

Cùng vá»›i Ä‘ó, chúng ta cần chủ Ä‘á»™ng, tích cá»±c nhận diện, đấu tranh chống lại âm mÆ°u, thủ Ä‘oạn của chủ nghÄ©a đế quốc và các thế lá»±c thù địch trên mặt trận tÆ° tưởng, văn hóa. Má»™t mặt, cần sá»­ dụng báo chí cách mạng là lá»±c lượng tiên phong, mÅ©i nhọn trong phản bác, đấu tranh phòng, chống “xâm lăng văn hóa”; chủ Ä‘á»™ng tiến công vào các luồng thông tin xấu Ä‘á»™c đối vá»›i văn hoá truyền thống và văn hóa cách mạng Việt Nam; mặt khác, thông qua các phÆ°Æ¡ng tiện thông tin đại chúng, tăng cường giám sát, phản biện xã há»™i, tranh thủ sá»± đồng tình của dÆ° luận nhằm phê phán thói sùng ngoại, lai căng, dị hợm của má»™t bá»™ phận người dân, nhất là giá»›i trẻ.

Giải pháp căn cÆ¡ là thường xuyên giáo dục, bồi đắp, khÆ¡i dậy tinh thần yêu nÆ°á»›c, Ä‘oàn kết cá»™ng đồng, ý chí tá»± cường, tá»± hào dân tá»™c cho má»—i người dân và cá»™ng đồng các dân tá»™c Việt Nam; tăng cường thá»±c hiện hiệu quả nhiệm vụ gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, các di tích lịch sá»­ văn hóa; bảo tồn, phát huy và lan toả các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tá»™c ra thế giá»›i; tích cá»±c bồi dưỡng, giáo dục về niềm tin, niềm tá»± hào, tá»± tôn về bản sắc văn hóa dân tá»™c, chăm lo xây dá»±ng môi trường văn hóa, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho người dân và thế hệ trẻ.

Theo Tiến sÄ© NGUYỄN MINH TUẤN (Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân Ä‘á»™i)/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/nang-cao-canh-giac-truoc-am-muu-cua-chu-nghia-de-quoc-van-hoa-doi-voi-cach-mang-viet-nam-836828