Ekip phóng viên vượt 4 km đường đất sạt lở để có mặt ghi hình tại xã Trung Lý, huyện Mường Lát

Hành trình ngược bão

Đầu tháng 9/2024, ngay từ khi Trung tâm Dá»± báo khí tượng thủy văn Quốc gia phát tin bão số 3 và số 4 áp sát đất liền, gây mÆ°a lÅ© ở các huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa, các phóng viên của Đài Phát thanh và Truyền hình Thanh Hóa Ä‘ã lên đường đến các Ä‘iểm nóng.

Mường Lát, vùng đất biên cÆ°Æ¡ng vá»›i địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, được xác định là nÆ¡i chịu ảnh hưởng nặng nề. Để có thông tin cập nhật má»›i nhất, chính xác nhất Ä‘Æ°a đến khán giả, ekip phóng viên phòng Thời sá»± - Chính trị gồm 3 người, khẩn trÆ°Æ¡ng lên đường, tiếp cận hiện trường. Giữa cao Ä‘iểm của đợt mÆ°a lÅ©, nguy cÆ¡ sạt lở lá»›n trên suốt cung đường di chuyển, thông tin liên lạc bị gián Ä‘oạn ảnh hưởng đường truyền dữ liệu về cÆ¡ quan, đồng thời, còn phải chạy Ä‘ua thời gian để kịp thời cập nhật tin tức, ekip Ä‘ã cùng nhau tính toán kỹ lịch trình, phÆ°Æ¡ng án sản xuất tin bài để không có bất cứ “thời gian chết” nào. Sau 2 ngày làm việc, trừ khi di chuyển từ thành phố lên đến Mường Lát khoảng 8 tiếng (cả Ä‘i và về), nhóm phóng viên Ä‘ã sản xuất 4 phóng sá»± ngắn, cập nhật liên tục về tình hình mÆ°a lÅ© gồm: “Thông báo phân luồng giao thông Ä‘oạn Km88+750- Km88+810 tuyến Quốc lá»™ 15C”; “Mường Lát khắc phục sau mÆ°a lÅ©”; “Đảm bảo Ä‘iều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người dân phải di dân đến nÆ¡i an toàn”; “Mường Lát xá»­ lý sạt lở làm cô lập 8 bản thuá»™c xã Trung Lý”. Để có được những tác phẩm báo chí sống Ä‘á»™ng, mang tính thời sá»± cao, các phóng viên Ä‘ã phải vượt suối, leo núi, băng qua những con đường trÆ¡n trượt bùn đất; có những lúc phải gùi từng thiết bị máy móc trên lÆ°ng, vừa Ä‘i vừa chống đỡ mÆ°a gió.  

Tác phẩm truyền hình - Sản phẩm của tập thể

4 phóng sá»± ngắn không phải là nhiều trong thời gian 2 ngày làm việc, song vá»›i đặc thù của thể loại truyền hình, phải có mặt tận nÆ¡i, phải ghi nhận từng cảnh quay… giữa má»™t địa bàn không Ä‘iện, không sóng, Ä‘ó là cả má»™t sá»± ná»— lá»±c rất lá»›n và tinh thần Ä‘oàn kết cao. Phóng viên là người "mở đường" thông tin, là cầu nối giữa hiện thá»±c cuá»™c sống và công chúng. Phóng viên biên tập cần xác định rõ đề tài, trao đổi ý tưởng vá»›i phóng viên quay phim, quan sát nhạy bén để cùng phối hợp lấy được cảnh quay ấn tượng, liên lạc vá»›i cÆ¡ sở để nắm tình hình, tranh thủ viết bài trên xe, và giữa lúc đường truyền liên lạc mất kết nối, phải lo đấu mối vá»›i Ä‘ài truyền thanh địa phÆ°Æ¡ng để nhờ thiết bị chuyển dữ liệu về cÆ¡ quan. Phóng viên quay phim phải ghi hình khẩn trÆ°Æ¡ng, chủ Ä‘á»™ng, sáng tạo và phản ánh được hiện trạng má»™t cách chân thá»±c nhất; lái xe phải tra cứu kỹ cung đường di chuyển, để đảm bảo thuận lợi và an toàn nhất… Tuy nhiên, không giống thể loại báo in hay báo Ä‘iện tá»­, má»™t phóng viên có thể tác nghiệp Ä‘á»™c lập để hình thành tác phẩm, đối vá»›i báo hình, tác phẩm ra đời bởi sá»± kết hợp của nhiều khâu sản xuất, nhiều con người.

          Hậu trường của tác phẩm truyền hình là toàn bá»™ quá trình làm việc, từ khâu chuẩn bị cho chuyến Ä‘i tác nghiệp đến khâu dá»±ng tin bài, duyệt lên sóng… diá»…n ra phía sau ống kính, trÆ°á»›c khi sản phẩm đến vá»›i khán giả.

Ekip kỹ thuật xá»­ lý hậu kỳ tại Đài Phát thanh – Truyền hình Thanh Hóa

Để có 1 tác phẩm truyền hình chất lượng thì đầu tiên cần xác định rõ hậu trường, là các khâu tổ chức sản xuất, bao gồm những gì, để từ Ä‘ó có hÆ°á»›ng xá»­ lý tốt từng khâu. Hậu trường có thể chia thành 3 khâu quan trọng nhÆ° sau:

Đầu tiên là tiền kỳ. Tiền kỳ gồm nghiên cứu và lá»±a chọn đề tài: lên ý tưởng, tìm hiểu thông tin, khảo sát thá»±c tế, xác định mục tiêu của tác phẩm. Tiếp Ä‘ó là chuẩn bị đề cÆ°Æ¡ng kịch bản và kế hoạch sản xuất gồm phân công công việc, chuẩn bị lịch trình, địa Ä‘iểm, liên hệ vá»›i địa phÆ°Æ¡ng để có sá»± phối hợp, và chuẩn bị các yếu tố cần thiết cho quá trình ghi hình.

          Thứ 2 là quá trình tác nghiệp hiện trường. Phóng viên di chuyển đến nÆ¡i cần đến, tiếp xúc vá»›i những người cần khai thác thông tin; lá»±a chọn cảnh quay tại thá»±c địa, bố trí, đạo diá»…n những hình ảnh cần thiết. Phóng viên biên tập phối hợp vá»›i phóng viên quay phim ghi lại những hình ảnh thá»±c tế tại hiện trường vá»›i sá»± há»— trợ của các thiết bị chuyên dụng; ghi âm phỏng vấn để thu thập, khai thác thông tin từ những nhân vật liên quan đến chủ đề tác phẩm.

          Cuối cùng là các bÆ°á»›c hậu kỳ. BÆ°á»›c này bao gồm biên tập và dá»±ng phim. Ekip sản xuất cần hoàn thiện phần lời bình của tác phẩm, lá»±a chọn và sắp xếp các cảnh quay, pha trá»™n tiếng Ä‘á»™ng hiện trường, âm nhạc, sá»­ dụng hiệu ứng, kỹ xảo… để tạo nên má»™t câu chuyện mạch lạc, hấp dẫn bằng hình ảnh, âm thanh. Tiếp Ä‘ó là khâu kiểm duyệt trÆ°á»›c khi lên sóng, nhằm đảm bảo ná»™i dung tÆ° tưởng, chất lượng nghiệp vụ của tác phẩm.

Mặc dù khán giả chỉ được thưởng thức sản phẩm cuối cùng, nhÆ°ng ít ai biết “hậu trường” lại ẩn chứa rất nhiều công sức và tâm huyết của cả má»™t Ä‘á»™i ngÅ© chuyên nghiệp. Để bắt kịp xu hÆ°á»›ng của báo chí hiện đại, những người tham gia hậu trường sản xuất tác phẩm truyền hình phải không ngừng tìm tòi, học hỏi các kiến thức, kỹ năng, làm chủ máy móc kỹ thuật, các phần mềm thiết kế đồ họa, ứng dụng AI…

Có thể thấy, báo hình là má»™t sản phẩm của tập thể, nÆ¡i má»—i thành viên trong ekip đều Ä‘óng vai trò quan trọng để tạo nên má»™t tác phẩm hoàn chỉnh. Những tác phẩm chất lượng không thể được tạo ra bởi má»™t cá nhân Ä‘Æ¡n lẻ, mà là kết quả của sá»± phối hợp chặt chẽ, sáng tạo và ná»— lá»±c không ngừng của cả ekip, từ người chỉ đạo ná»™i dung, tổ chức sản xuất, phóng viên biên tập, phóng viên quay phim, đến kỹ thuật viên... Đằng sau má»—i bản tin, má»—i tác phẩm truyền hình là sá»± ná»— lá»±c đồng bá»™ của toàn bá»™ ekip, không ai có thể làm má»™t mình. Má»—i bá»™ phận là má»™t mắt xích trong cá»— máy vận hành chung, phải nhịp nhàng ăn ý thì má»›i có thể tạo ra má»™t bản tin, má»™t tác phẩm đảm bảo Ä‘á»™ nhanh nhạy, chuẩn xác về thông tin, giàu cảm xúc và mang lại hiệu quả xã há»™i cao.

Ngọn “lá»­a nghề” không bao giờ tắt

Phía sau má»—i khuôn hình, là những bÆ°á»›c chân trầy trật cùng Ä‘ôi giày rách, chiếc áo mÆ°a tả tÆ¡i, là Ä‘ôi vai trÄ©u nặng bởi chiếc ba lô chứa đầy pin dá»± phòng, máy tính, và cả mì tôm… Người làm báo hình không chỉ là người kể chuyện, họ còn là người đồng hành, chia sẻ. Họ không ngại gian khổ, vì trên hết, Ä‘ó là trách nhiệm của người làm nghề: Ä‘Æ°a sá»± thật đến vá»›i công chúng má»™t cách chân thá»±c và lay Ä‘á»™ng tâm can nhất.

Trong chuyến Ä‘i Mường Lát ấy, khi ánh nắng đầu tiên hé lên sau bão, các phóng viên có mặt tại hiện trường lại lăn xả để ghi hình công việc khắc phục hậu quả thiên tai, tái thiết cuá»™c sống của người dân. Sau những thời khắc chống bão khẩn cấp, các phóng viên vẫn không rời hiện trường, mà theo Ä‘uổi sá»± kiện, vấn đề đến cùng, để kể cho khán giả má»™t câu chuyện trọn vẹn. Nhiều người hỏi: “Vì sao các bạn lại lao vào nÆ¡i nguy hiểm?” Câu trả lời thật giản dị: “Vì Ä‘ó là sứ mệnh của người làm báo”. Không chỉ phản ánh, chúng tôi còn lan tỏa tinh thần sẻ chia, niềm tin và hi vọng.

NhÆ° vậy, có thể thấy, phía sau những khung hình là niềm Ä‘am mê, trách nhiệm cao của những con người luôn bền bỉ vá»›i nghề. Mường Lát tháng 9 năm 2024 chỉ là má»™t lát cắt nhỏ trên muôn vàn hành trình tác nghiệp của những người làm báo hình. Chúng tôi, những người trải qua ngày tháng ấy, thấm thía rằng: tác phẩm truyền hình là kết quả của má»™t quá trình cá»™ng hưởng trí tuệ, công sức và cảm xúc của cả má»™t tập thể. Má»—i bản tin, má»—i phóng sá»± truyền hình không chỉ là thông tin, mà chất chứa tình người. Vá»›i những người làm báo hình chân chính, ngọn lá»­a nghề luôn âm ỉ cháy, soi sáng từng khung hình, dù là trong mÆ°a gió, bão giông hay trong dòng chảy bình thản của cuá»™c sống thường ngày./.

Bài và ảnh Nhà báo HÆ°Æ¡ng Quỳnh/nguoilambaothanhhoa.vn