Vượt lên trên má»i hoài nghi, phát thanh Ä‘ang chứng minh má»™t sức sống mạnh mẽ đến bất ngá».
Câu há»i vá» khả năng tồn tại và phát triển cá»§a phát thanh trong ká»· nguyên số Ä‘ã trở thành má»™t thách thức lá»›n. Liệu còn chá»— cho "nghe" khi sá»± chú ý cá»§a công chúng bị phân mảnh và phân tán hÆ¡n bao giá» hết?
Tuy nhiên, vượt lên trên má»i hoài nghi, phát thanh Ä‘ang chứng minh má»™t sức sống mạnh mẽ đến bất ngá». Nó không chỉ đơn thuần là tồn tại mà còn Ä‘ang trải qua má»™t sá»± đổi má»›i sâu sắc, được định nghÄ©a lại bởi sá»± thấu hiểu vá» giá trị cốt lõi và khả năng chuyển mình linh hoạt.
Sá»± đổi má»›i này không chỉ là sá»± thay đổi vá» công nghệ, mà còn là sá»± đổi má»›i trong tư duy, cách tiếp cáºn và chiến lược. Câu chuyện vá» sá»± trá»—i dáºy cá»§a podcast trên toàn cầu và những chia sẻ đầy tâm huyết cá»§a chuyên gia trong nước Ä‘ã vẽ nên má»™t bức tranh toàn cảnh, cho thấy phát thanh Ä‘ang tìm thấy má»™t vị thế vững chắc, tháºm chí là tiá»m năng bùng nổ mạnh mẽ trong ká»· nguyên số.
70% ngưá»i Mỹ từng nghe podcast
Sá»± bùng nổ cá»§a podcast chính là bằng chứng thuyết phục nhất cho thấy ná»™i dung âm thanh vẫn có má»™t chá»— đứng quan trá»ng trong thói quen tiêu dùng cá»§a công chúng hiện đại.
Theo báo cáo "The Infinite Dial® 2025" từ Edison Research – má»™t trong những cuá»™c khảo sát thưá»ng niên lâu Ä‘á»i nhất vá» mức độ tiêu thụ truyá»n thông kỹ thuáºt số tại Hoa Kỳ, tá»· lệ ngưá»i Mỹ Ä‘ã nghe podcast Ä‘ã đạt mức cao nhất má»i thá»i đại. Báo cáo cho thấy 70% ngưá»i Mỹ từ 12 tuổi trở lên Ä‘ã từng nghe podcast, má»™t con số Ä‘áng kinh ngạc.
Quan trá»ng hÆ¡n, sá»± tăng trưởng này không chỉ dừng lại ở việc thá» nghiệm. Báo cáo chỉ ra rằng 55% ngưá»i Mỹ trong độ tuổi này Ä‘ã trở thành thính giả hàng tháng, biến podcast thành má»™t phần không thể thiếu trong cuá»™c sống hàng ngày.
Sá»± thành công cá»§a podcast không phải là má»™t hiện tượng ngẫu nhiên, mà là kết quả cá»§a việc khai thác những giá trị độc Ä‘áo mà âm thanh mang lại.
Podcast Ä‘ang tạo ra má»™t thói quen nghe má»›i cho công chúng hiện đại.
Ông Craig T. Robertson, nghiên cứu viên sau tiến sÄ© tại Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters, Ä‘ã đưa ra những phân tích sâu sắc vá» vấn đỠnày. Theo ông, mặc dù podcast Ä‘ã xuất hiện từ khoảng năm 2004, nhưng phải đến hiện tại, nó má»›i thá»±c sá»± trở thành má»™t hướng Ä‘i quan trá»ng cho các nhà xuất bản tin tức. Lý do chính nằm ở mối quan hệ đặc biệt mà podcast xây dá»±ng vá»›i thính giả.
Thính giả podcast thưá»ng rất trung thành và có xu hướng quay lại kênh yêu thích nhiá»u lần. Äiá»u này tạo cÆ¡ há»™i vàng cho các nhà xuất bản để xây dá»±ng má»™t mối liên kết bá»n chặt, sâu sắc hÆ¡n vá»›i khán giả. Khác vá»›i các hình thức truyá»n thông khác, nÆ¡i sá»± tương tác có thể bị phân tán bởi hình ảnh và các yếu tố trá»±c quan, podcast cho phép thính giả táºp trung hoàn toàn vào ná»™i dung, tạo ra má»™t trải nghiệm lắng nghe chân thá»±c và gần gÅ©i.
Ngoài ra, podcast còn Ä‘áp ứng má»™t nhu cầu thiết yếu cá»§a xã há»™i hiện đại: sá»± tiện lợi và hiệu quả. Trong má»™t thế giá»›i đầy rẫy thông tin và sá»± báºn rá»™n, nhiá»u ngưá»i không có thá»i gian để Ä‘á»c những bài báo dài hay xem các chương trình truyá»n hình phức tạp. Há» chỉ muốn cáºp nháºt những tin tức quan trá»ng nhất má»™t cách nhanh chóng.
Podcast, vá»›i khả năng truyá»n tải thông tin má»™t cách ngắn gá»n, tiện lợi, Ä‘ã giải quyết được bài toán này. Nó cho phép ngưá»i nghe tiếp cáºn ná»™i dung khi Ä‘ang lái xe, táºp thể dục, hay làm việc nhà – những thá»i Ä‘iểm mà việc sá» dụng các thiết bị có màn hình trở nên bất tiện. Äây chính là lý do khiến podcast ngày càng trở thành má»™t định dạng quan trá»ng và được các nhà xuất bản tin tức chú trá»ng đầu tư.
Từ ‘vặn để nghe’ đến ‘chạm để nghe’
Ở Việt Nam, câu chuyện vá» phát thanh cÅ©ng Ä‘ang diá»…n ra vá»›i những bước chuyển mình mạnh mẽ. Ông Công Vinh, Trưởng ban VOH online, Äài Tiếng nói nhân dân TP Hồ Chí Minh, ngưá»i Ä‘ã có hÆ¡n 30 năm kinh nghiệm trong ngành, Ä‘ã có những chia sẻ đầy tâm huyết vá» hành trình này.
Má»™t trong những trăn trở lá»›n nhất cá»§a ông Công Vinh: Làm thế nào để các Ä‘ài phát thanh thá»±c sá»± hiểu khán giả cá»§a mình? Thiếu dữ liệu vá» thính giả chính là rào cản lá»›n nhất. (Ảnh: UEF)
Ông ví von má»™t cách đầy hình ảnh: khi truyá»n hình bùng nổ vào những năm 90, ông từng xem phát thanh như "ngá»n Ä‘èn dầu" – sáng nhá» thôi, nhưng sẽ sáng rất lâu, tượng trưng cho sá»± bá»n bỉ âm thầm. Tuy nhiên, vá»›i sá»± phát triển vÅ© bão cá»§a công nghệ số, ông khẳng định tư duy Ä‘ó Ä‘ã thay đổi hoàn toàn: "Giá» Ä‘ây, không thể ví von như váºy được nữa. Äây là thá»i kỳ để phát thanh bùng nổ".
Sá»± bùng nổ này không chỉ nằm ở việc chuyển đổi sang các ná»n tảng số, mà còn ở sá»± thay đổi cách tiếp cáºn ngưá»i dùng. Nếu phát thanh ngày xưa là "vặn để nghe" những gì Ä‘ài phát sóng, thì giá» Ä‘ây là "chạm để nghe" - biểu thị sá»± chuyển mình mạnh mẽ sang các ná»n tảng số hóa, nÆ¡i thính giả dá»… dàng tiếp cáºn ná»™i dung theo yêu cầu, má»i lúc, má»i nÆ¡i chỉ vá»›i má»™t chạm trên các thiết bị thông minh.
Theo ông, phát thanh vẫn giữ được những giá trị cốt lõi không thể thay thế. Äó là khả năng tạo ra sá»± kết nối sâu sắc và xây dá»±ng cá»™ng đồng. Phát thanh không chỉ đơn thuần là má»™t kênh truyá»n tải thông tin má»™t chiá»u, mà còn là "ngưá»i bạn vàng" cá»§a rất nhiá»u thính giả, đặc biệt là những ngưá»i luôn cần má»™t nguồn bầu bạn, thông tin liên tục mà không thể dùng mắt – Ä‘iển hình là các bác tài đưá»ng dài.
Ông Công Vinh dẫn chứng những câu chuyện đầy cảm động vá» sá»± gắn bó bá»n chặt này: các biên táºp viên cá»§a VOH vẫn thưá»ng xuyên nháºn được những món quà, những lá»i phản hồi tích cá»±c từ khán giả khắp cả nước. Sá»± tương tác và tình cảm này minh chứng cho má»™t mối liên kết cá nhân, thân máºt, gần gÅ©i mà nhiá»u loại hình truyá»n thông khác khó có được. Äó là mối quan hệ giữa ngưá»i kể và ngưá»i nghe, không bị phân tâm bởi hình ảnh, cho phép ná»™i dung Ä‘i sâu hÆ¡n vào tâm trí và cảm xúc.
Không chỉ duy trì sá»± gắn bó cá nhân, phát thanh còn khẳng định hiệu quả xã há»™i mạnh mẽ thông qua các chương trình mang tính cá»™ng đồng. Ông Vinh dẫn chứng thành công cá»§a chương trình "Sát cánh cùng gia Ä‘ình Việt", Ä‘ã tồn tại hàng chục năm và thu vá» 30 tá»· đồng làm từ thiện chỉ trong má»™t năm. Con số này không chỉ nói lên sức lan tá»a cá»§a chương trình mà còn khẳng định niá»m tin và sá»± hưởng ứng cá»§a công chúng đối vá»›i những giá trị mà phát thanh mang lại.
Äể phát thanh thá»±c sá»± "chạm" đến trái tim thính giả và bùng nổ trong ká»· nguyên má»›i, ông Vinh nhấn mạnh tầm quan trá»ng cá»§a việc truyá»n lá»a và thổi vào thế hệ trẻ lòng yêu nghá». Ông cÅ©ng khẳng định cách kể chuyện chính sách, truyá»n tải tiếng nói cá»§a nhà nước bằng chính giá»ng Ä‘iệu gần gÅ©i cá»§a ngưá»i dân, sẽ mang lại hiệu quả cao, thu hút và tiếp cáºn được công chúng. Sá»± đồng cảm, thấu hiểu qua giá»ng nói và ná»™i dung gần gÅ©i chính là chìa khóa để phát thanh khẳng định giá trị riêng.
Hiểu thính giả và thay đổi cách nghÄ©
Má»™t trong những Ä‘iá»u ông Công Vinh đặc biệt trăn trở là việc nghiên cứu công chúng cá»§a các Ä‘ài phát thanh còn rất hạn chế hoặc thiếu kết quả rõ ràng.
Má»i ná»™i dung chất lượng Ä‘á»u bắt đầu từ sá»± thấu hiểu. Khi biết độc giả cá»§a mình là ai, chúng ta có thể tạo ra những trải nghiệm cá nhân hóa, giúp há» gắn bó lâu dài.
Mặc dù có má»™t số công ty truyá»n thông nghiên cứu công chúng cho mục Ä‘ích quảng cáo, nhưng Ä‘iá»u này khác biệt hoàn toàn so vá»›i việc nghiên cứu chuyên sâu để đổi má»›i và phát triển các chương trình phát thanh. "Việc thiếu dữ liệu vá» hành vi và nhu cầu thính giả chính là rào cản lá»›n nhất cho sá»± phát triển có định hướng cá»§a phát thanh", ông Vinh khẳng định.
Äể thoát khá»i tình trạng này, ông Vinh Ä‘ánh giá, việc đầu tư vào khảo sát công chúng không chỉ là má»™t lá»±a chá»n mà là má»™t chiến lược sống còn. Dữ liệu không chỉ cung cấp bằng chứng thuyết phục, mà còn là kim chỉ nam giúp các nhà sản xuất tạo ra những chương trình thá»±c sá»± phù hợp, thu hút và giữ chân thính giả. "Khi hiểu rõ khán giả, phát thanh má»›i có thể trở thành má»™t phần không thể thiếu trong cuá»™c sống cá»§a há»", ông nói.
Tuy nhiên, việc triển khai chiến lược này lại đối mặt vá»›i má»™t thách thức lá»›n hÆ¡n. Ông Vinh đưa ra má»™t cái nhìn sâu sắc, rào cản thá»±c sá»± không phải là tài chính hay công nghệ, mà là cuá»™c khá»§ng hoảng vá» tư duy: "Việc đầu tư hạ tầng số có thể khó khăn, nhưng thay đổi tư duy số, đặc biệt là ở đội ngÅ© lãnh đạo, lại khó gấp mưá»i lần".
Theo ông Công Vinh, để phát thanh bùng nổ trong ká»· nguyên má»›i, cần phải có má»™t cuá»™c cách mạng tư duy: chuyển từ cách làm truyá»n thống sang tư duy tích hợp, gắn bó vá»›i việc Ä‘o lưá»ng hiệu quả và ứng dụng công nghệ trong toàn bá»™ quy trình sản xuất cÅ©ng như phân phối ná»™i dung.
"Tư duy này Ä‘òi há»i sá»± linh hoạt, khả năng Ä‘a ná»n tảng và sá»± nhạy bén vá»›i dữ liệu để có thể nắm bắt và phản ứng vá»›i nhu cầu cá»§a thính giả má»™t cách kịp thá»i", ông Vinh nhấn mạnh.
Theo Báo NB&CL
https://congluan.vn/khi-phat- thanh-biet-cham-vao-trai-tim- thinh-gia-do-la-luc-tao-ra- bung-no-bang-su-ket-noi- 10301848.html