áº¢nh minh họa: TTXVN 

Chia nhỏ rủi ro

Tôi có người bạn là cán bá»™ má»™t cÆ¡ quan chuyên môn cấp tỉnh, trong má»™t lần trò chuyện, anh thở dài nói: “Dạo này, mình mất nhiều thời gian quá. Ngoài công việc chuyên môn lại phải vùi đầu trong đống văn bản xin góp ý, từ dá»± thảo kế hoạch hoạt Ä‘á»™ng ngành, chỉ thị của tỉnh đến dá»± thảo bài phát biểu của thủ trưởng trong buổi làm việc vá»›i cÆ¡ quan, thậm chí cả dá»± thảo báo cáo sÆ¡ kết, tổng kết ná»™i bá»™ của cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị khác... Có những dá»± thảo văn bản chẳng liên quan gì tá»›i lÄ©nh vá»±c của mình nhÆ°ng không góp ý thì sẽ bị gọi tên, nhắc nhở, phê bình...”.

Đó không phải là chuyện hiếm. Ở nhiều nÆ¡i, tình trạng “xin ý kiến” trÆ°á»›c khi ban hành văn bản Ä‘ã trở thành má»™t “thủ tục bắt buá»™c” nhÆ° má»™t cái phao để tránh bị quy trách nhiệm. Thay vì thể hiện chính kiến rõ ràng, tá»± tin quyết Ä‘oán trong công việc, không ít cán bá»™ lại tìm cách chia nhỏ rủi ro, gom ý kiến để “an toàn cho bản thân”. Và hậu quả là cả hệ thống cùng rÆ¡i vào vòng luẩn quẩn: Đọc, góp ý, chờ tổng hợp, lại chỉnh sá»­a, rồi lại xin ý kiến. Má»™t ví dụ Ä‘iển hình là gần Ä‘ây, ở má»™t địa phÆ°Æ¡ng miền Trung, việc triển khai xây dá»±ng kế hoạch chuyển đổi số Ä‘ã bị chậm trá»… thời gian rất lâu chỉ vì những bản dá»± thảo cứ phải lòng vòng xin góp ý từ các phòng, ban không liên quan. Hay tại má»™t địa phÆ°Æ¡ng miền núi, báo cáo tổng kết công tác dân vận cấp xã Ä‘ã phải chỉnh sá»­a tá»›i 8 lần vì má»—i cấp bổ sung má»™t kiểu, không ai dám kết luận ná»™i dung chính, khiến thời gian tổ chức há»™i nghị bị đẩy lùi nhiều ngày vì chÆ°a xong báo cáo tổng kết trình há»™i nghị.

Hiện tượng trên không chỉ phản ánh sá»± trì trệ trong công tác tham mÆ°u, ban hành văn bản mà còn chỉ ra má»™t "căn bệnh" nghiêm trọng hÆ¡n: Cán bá»™ thiếu tá»± tin, sợ sai, né tránh trách nhiệm. Đó là biểu hiện rõ rệt của tÆ° duy hành chính lạc hậu, làm việc cốt để không sai hÆ¡n là hiệu quả, khiến nền hành chính vốn cần gọn nhẹ, linh hoạt lại trở nên nặng nề, rườm rà, kém hiệu lá»±c.

Hiện nay, ở nhiều cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, nhất là tại chính quyền cấp cÆ¡ sở, sá»± thiếu tá»± tin của cán bá»™ không còn là cá biệt. Họ sợ sai nên không dám chủ Ä‘á»™ng. Họ sợ bị quy trách nhiệm nên đẩy trách nhiệm sang người khác. Họ không chắc mình Ä‘úng nên muốn “gom góp trí tuệ tập thể” theo cách hình thức và né tránh: Gá»­i hàng loạt văn bản Ä‘i khắp nÆ¡i để “lấy ý kiến”. Dù thá»±c chất, việc Ä‘ó chỉ khiến văn bản rÆ¡i vào tình trạng lòng vòng, mất thời gian. Không chỉ cấp cÆ¡ quan tham mÆ°u mắc bệnh sợ trách nhiệm mà ở không ít nÆ¡i, ngay cả thủ trưởng các cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị cÅ©ng có biểu hiện “lo xa”, thiếu quyết Ä‘oán. Không dám tin vào bá»™ phận chuyên môn, nhiều lãnh đạo chọn cách “xin thêm ý kiến” từ các cÆ¡ quan đồng cấp, các địa phÆ°Æ¡ng khác, các cÆ¡ quan báo chí... Đáng tiếc, việc làm này không giúp nâng cao chất lượng văn bản mà ngược lại, làm mờ nhòe ranh giá»›i trách nhiệm, bào mòn tính chủ Ä‘á»™ng trong Ä‘iều hành, quản lý.

Vô cảm hành chính

Để nhận diện đầy đủ nguyên nhân, cần thẳng thắn nhìn vào cả yếu tố chủ quan và khách quan, cá nhân và hệ thống. TrÆ°á»›c hết là từ bản thân cán bá»™. Má»™t bá»™ phận cán bá»™ hiện nay không được chuẩn bị kỹ về chuyên môn và bản lÄ©nh chính trị. Má»™t số người được bổ nhiệm không phải do thá»±c tài mà do cÆ¡ cấu, nâng đỡ... Ä‘iều Ä‘ó khiến họ không đủ kiến thức chuyên môn, thiếu trải nghiệm thá»±c tiá»…n, dẫn đến tâm lý sợ sai, ngại va chạm, luôn muốn đứng sau người khác thay vì Ä‘i đầu trong quyết sách.

Bản lÄ©nh chính trị yếu kéo theo sá»± lúng túng trong hành Ä‘á»™ng, thiếu dÅ©ng khí trong xá»­ lý tình huống. Khi gặp vấn đề phức tạp, nhiều người chọn cách an toàn là xin ý kiến rá»™ng rãi để né tránh trách nhiệm thay vì tìm phÆ°Æ¡ng án tối Æ°u để giải quyết công việc nhanh, hiệu quả, Ä‘úng pháp luật. Tình trạng này còn bắt nguồn từ chính môi trường làm việc. Trong khi Đảng, Nhà nÆ°á»›c nhấn mạnh xây dá»±ng nền hành chính phục vụ, minh bạch, hiệu quả thì ở không ít nÆ¡i, cÆ¡ chế kiểm tra, giám sát vẫn nặng về truy cứu trách nhiệm, thậm chí có xu hÆ°á»›ng bắt lá»—i thay vì gợi mở và há»— trợ. Má»™t văn bản nếu có sÆ¡ suất nhỏ cÅ©ng dá»… bị quy là “thiếu trách nhiệm”, “làm sai quy trình”, khiến cán bá»™ trở nên rụt rè, dè chừng.

Má»™t nguyên nhân khác cÅ©ng cần thẳng thắn nhìn nhận, Ä‘ó là văn hóa hành chính ở nhiều nÆ¡i vẫn mang tính hình thức, trọng quy trình hÆ¡n kết quả. Cán bá»™ không được Ä‘ánh giá theo hiệu suất công việc thá»±c tế mà theo hÆ°á»›ng “không để xảy ra sá»± cố”. Văn hóa cầu toàn, không dám nói thật, làm thật dần ăn sâu vào tâm lý làm việc của cán bá»™. Ngoài ra, việc người đứng đầu không rõ ràng trong phân công, chỉ đạo, thậm chí buông lỏng trách nhiệm dẫn đến hệ quả là cả tập thể làm việc theo kiểu Ä‘ùn đẩy, né tránh, không ai dám chịu trách nhiệm cuối cùng. Tập thể ấy dá»… rÆ¡i vào trạng thái vô cảm hành chính, nghÄ©a là làm cho xong, còn hiệu quả thì... để "ngày mai tính tiếp". Việc xin-cho, góp ý-chỉnh sá»­a lặp Ä‘i lặp lại khiến thời gian bị lãng phí, công việc bị chậm trá»…, gây bức xúc trong nhân dân và cả Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ tâm huyết. Không chỉ thế, nó làm xói mòn năng lá»±c của bá»™ máy: Thay vì tập trung giải quyết vấn đề thá»±c chất thì lại sa vào giấy tờ, quy trình, họp hành, há»™i nghị, thủ tiêu Ä‘á»™ng lá»±c đổi má»›i.

Loại bỏ tâm lý sợ hãi, thiếu tá»± tin

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhiều lần phê phán gay gắt "căn bệnh" cán bá»™ nhút nhát, thiếu tá»± tin, sợ trách nhiệm. Người chỉ rõ: Có người thì ba phải, ai nói sao cÅ©ng nghe, không có chủ kiến, không dám đề ra má»™t sáng kiến nào cả. Có người thì sợ sệt, sợ trách nhiệm, sợ phê bình, không dám đấu tranh chống những Ä‘iều sai trái. Đó là bệnh nhút nhát. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng: Cán bá»™ mà sợ sai thì không bao giờ dám làm việc gì ra hồn. Đảng ta cÅ©ng kiên quyết phê phán biểu hiện này. Nghị quyết Trung Æ°Æ¡ng 4 khóa XII về xây dá»±ng, chỉnh đốn Đảng Ä‘ã chỉ rõ má»™t trong những biểu hiện của suy thoái về tÆ° tưởng chính trị của cán bá»™ là: Thiếu trách nhiệm vá»›i công việc, vá»›i nhân dân. Kết luận số 14-KL/TW ngày 22-9-2021 của Bá»™ Chính trị cÅ©ng chỉ rõ: Cần xá»­ lý nghiêm cán bá»™ không dám làm, không dám chịu trách nhiệm, làm việc cầm chừng, giữ mình. Đây là yêu cầu vừa cấp thiết vừa lâu dài, nhằm loại bỏ tâm lý sợ hãi, thiếu tá»± tin, không quyết Ä‘oán trong công việc của Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, nhất là người đứng đầu.

Không thể có má»™t chính quyền phục vụ nếu Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ thiếu tá»± tin, không dám chịu trách nhiệm, nhất là tham mÆ°u ban hành văn bản. Muốn khắc phục tình trạng này cần những giải pháp đồng bá»™, quyết liệt và có chiều sâu. TrÆ°á»›c hết, các cấp, các ngành từ Trung Æ°Æ¡ng đến cÆ¡ sở phải rà soát lại quy trình xây dá»±ng, ban hành văn bản của các cÆ¡ quan hành chính, làm rõ trách nhiệm, quyền hạn của từng bá»™ phận, từng cá nhân; không để tình trạng văn bản phải xin ý kiến lan man, lòng vòng, không cần thiết. Má»—i cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị phải xác định rõ lÄ©nh vá»±c chuyên môn của mình, không làm thay, không ủy quyền trách nhiệm cho người khác thông qua những công văn góp ý chung chung. Việc quy định rõ số lượng, phạm vi và trách nhiệm của các Ä‘Æ¡n vị được xin ý kiến cần được thể chế hóa trong quy trình ná»™i bá»™, coi Ä‘ó là tiêu chí Ä‘ánh giá văn hóa hành chính.

Cùng vá»›i Ä‘ó, cần khẩn trÆ°Æ¡ng xây dá»±ng và thá»±c thi cÆ¡ chế bảo vệ cán bá»™ dám nghÄ©, dám làm, dám chịu trách nhiệm, theo Ä‘úng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thÆ° Tô Lâm. Không thể để tâm lý “làm nhiều sai nhiều, làm ít sai ít, không làm không sai” tồn tại nhÆ° má»™t phÆ°Æ¡ng châm sống của cán bá»™. Việc tổ chức Ä‘ánh giá cán bá»™ theo kết quả đầu ra, hiệu quả công việc cụ thể thay vì chỉ dá»±a vào “quy trình đầy đủ” sẽ tạo Ä‘á»™ng lá»±c để cán bá»™ mạnh dạn đổi má»›i và hành Ä‘á»™ng.

Không những thế, cần đẩy mạnh xây dá»±ng Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ “vừa hồng vừa chuyên”, có năng lá»±c thá»±c chất, phẩm chất kiên cường và tinh thần dấn thân. Những người làm tham mÆ°u phải giỏi chuyên môn, sắc bén tÆ° duy, rõ ràng chính kiến. Những người làm quản lý phải dám chịu trách nhiệm, không Ä‘ùn đẩy, không bàn lùi. Cần nêu cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tạo ra văn hóa làm việc quyết liệt, minh bạch. Má»™t thủ trưởng giỏi không phải là người hỏi ý kiến nhiều nhất mà là người dám lá»±a chọn, dám kết luận và dám chịu trách nhiệm cao nhất về quyết định của mình.

Cán bá»™ nếu thiếu tá»± tin, không dám chịu trách nhiệm thì không thể làm tròn bổn phận. Nền hành chính thá»±c sá»± “vào guồng”, phục vụ nhân dân và đất nÆ°á»›c Ä‘úng vá»›i kỳ vọng của Đảng ta và toàn xã há»™i chỉ khi từng cán bá»™, công chức, viên chức thá»±c sá»± dám nghÄ©, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hành Ä‘á»™ng vì dân, vì nÆ°á»›c.

Theo MINH ĐĂNG/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/van-ban-vong-veo-nhieu-cua-can-tro-su-phat-trien-839373