Các đại biểu Việt Nam và Bulgaria tham dá»± chÆ°Æ¡ng trình giao lÆ°u hữu nghị nhân dịp ká»· niệm 80 năm Quốc khánh nÆ°á»›c Cá»™ng hòa xã há»™i chủ nghÄ©a Việt Nam và 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Bulgaria. áº¢nh: THƯ NGỌC 

Trải qua 80 năm, nền ngoại giao ấy Ä‘ã đồng hành cùng dân tá»™c trong sá»± nghiệp xây dá»±ng và bảo vệ Tổ quốc. BÆ°á»›c vào ká»· nguyên phát triển giàu mạnh, ngoại giao Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống quý báu, tiên phong Ä‘i đầu trong giữ vững hòa bình, thu hút các nguồn lá»±c quốc tế cho công cuá»™c phát triển đất nÆ°á»›c.

Nền ngoại giao Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh

Ngoại giao Việt Nam 80 năm qua là nền ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh, nền ngoại giao do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo, chỉ đạo và trá»±c tiếp tiến hành nhiều hoạt Ä‘á»™ng lá»›n trong suốt hai cuá»™c kháng chiến giành Ä‘á»™c lập dân tá»™c, thống nhất đất nÆ°á»›c.

Ngoại giao là phÆ°Æ¡ng cách hòa bình quan trọng nhất để thá»±c hiện các mục tiêu đối ngoại. Chủ thể chính của ngoại giao là các nhà nÆ°á»›c-quốc gia có chủ quyền. Không có Ä‘á»™c lập thì không có chủ quyền và cÅ©ng không có ngoại giao. Theo Ä‘ó, không có Cách mạng Tháng Tám thì cÅ©ng không có nÆ°á»›c Việt Nam Ä‘á»™c lập và cÅ©ng không có nền ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh.

Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nÆ°á»›c Việt Nam Dân chủ cá»™ng hòa. Cùng vá»›i tuyên bố Ä‘ó, nền ngoại giao của Nhà nÆ°á»›c má»›i ra đời, mang sứ mệnh khẳng định nền Ä‘á»™c lập, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ và tranh thủ sá»± ủng há»™ quốc tế. Từ sau Cách mạng Tháng Tám đến toàn quốc kháng chiến tháng 12-1946, đất nÆ°á»›c ta đứng trÆ°á»›c nguy cÆ¡ “ngàn cân treo sợi tóc”. Bác Hồ vá»›i cÆ°Æ¡ng vị Chủ tịch nÆ°á»›c và là Bá»™ trưởng Bá»™ Ngoại giao Ä‘ã thá»±c hiện những quyết sách chiến lược: Đầu tiên là “hòa vá»›i Tưởng để kháng Pháp”, kiềm chế quân Tưởng, phá tan âm mÆ°u “diệt Cá»™ng, cầm Hồ”, tranh thủ thời gian để kháng Pháp ở miền Nam; tiếp Ä‘ó là “hòa vá»›i Pháp để Ä‘uổi Tưởng”, ký vá»›i Pháp Hiệp định sÆ¡ bá»™ 6-3-1946 để Ä‘uổi 20 vạn quân Tưởng và Tạm Æ°á»›c 14-9-1946 để kéo dài thời gian chuẩn bị kháng chiến.

Các đại biểu Việt Nam và Bulgaria tham dá»± chÆ°Æ¡ng trình giao lÆ°u hữu nghị nhân dịp ká»· niệm 80 năm Quốc khánh nÆ°á»›c Cá»™ng hòa xã há»™i chủ nghÄ©a Việt Nam và 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Bulgaria. áº¢nh: THƯ NGỌC

Cùng vá»›i việc tạo nền tảng quan trọng nhất của ngoại giao là Ä‘á»™c lập, chủ quyền, Cách mạng Tháng Tám và các hoạt Ä‘á»™ng ngoại giao sau Cách mạng Tháng Tám Ä‘ã tạo nên cÆ¡ sở của má»™t nền ngoại giao má»›i, mang đậm tÆ° tưởng, phÆ°Æ¡ng pháp, phong cách và nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh.

Ngoại giao phục vụ sá»± nghiệp bảo vệ và xây dá»±ng đất nÆ°á»›c

Ngoại giao trong các cuá»™c kháng chiến: Trong kháng chiến chống thá»±c dân Pháp và đế quốc Mỹ, ngoại giao Việt Nam trở thành má»™t mặt trận chiến lược, song hành vá»›i mặt trận quân sá»± và chính trị. Ngoại giao Ä‘ã xá»­ lý tốt mối quan hệ vá»›i các nÆ°á»›c lá»›n, tranh thủ được sá»± ủng há»™ to lá»›n, nhất là về vật chất từ các nÆ°á»›c xã há»™i chủ nghÄ©a, đặc biệt là Liên Xô và Trung Quốc. Ngoại giao Ä‘ã Ä‘óng góp tích cá»±c vào hình thành mặt trận nhân dân thế giá»›i chống xâm lược, thức tỉnh hàng trăm triệu người, bao gồm cả nhân dân tiến bá»™ Pháp, Mỹ, “Ä‘em chiến tranh vào trong lòng” Pháp, Mỹ. Ngoại giao cÅ©ng tạo thế cho mặt trận chính trị, quân sá»±, phát huy cao Ä‘á»™ các thắng lợi trên chiến trường, thể hiện trong các văn bản pháp lý quốc tế. Những thắng lợi ngoại giao quan trọng nhÆ° Hiệp định Geneva năm 1954 và Hiệp định Paris năm 1973 là những mốc son chói lọi trong lịch sá»­ dân tá»™c. Có thể nói, không có Hiệp định Geneva năm 1954 thì không có Hiệp định Paris năm 1973, không có Hiệp định Paris thì cÅ©ng không có Đại thắng mùa xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nÆ°á»›c.

Lá»±c lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam vá»›i các em nhỏ Nam Sudan. áº¢nh: HUY CƯỜNG

Ngoại giao trong thời kỳ hòa bình và đổi má»›i: Sau thống nhất, Việt Nam phải đối mặt vá»›i tình trạng bao vây cấm vận, chiến tranh biên giá»›i và khủng hoảng kinh tế. Trong hoàn cảnh ấy, ngoại giao tiếp tục Ä‘óng vai trò then chốt trong việc phá thế cô lập, từng bÆ°á»›c bình thường hóa quan hệ vá»›i các nÆ°á»›c lá»›n. Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc năm 1977, mở rá»™ng quan hệ vá»›i các nÆ°á»›c xã há»™i chủ nghÄ©a và phong trào không liên kết.

Sau khi đất nÆ°á»›c tiến hành công cuá»™c đổi má»›i năm 1986, đối ngoại Việt Nam có bÆ°á»›c chuyển mạnh mẽ từ tÆ° duy “đối đầu” sang “hòa bình-hợp tác-phát triển”. Chính sách đối ngoại “Ä‘a phÆ°Æ¡ng hóa, Ä‘a dạng hóa” cùng phÆ°Æ¡ng châm “thêm bạn, bá»›t thù”, quan Ä‘iểm “đối tác, đối tượng” Ä‘ã tạo nền tảng cho Việt Nam há»™i nhập sâu rá»™ng vào khu vá»±c và thế giá»›i. Những sá»± kiện nổi bật nhÆ° bình thường hóa quan hệ vá»›i Trung Quốc (năm 1991), vá»›i Hoa Kỳ (năm 1995), gia nhập ASEAN (năm 1995), APEC (năm 1998) và WTO (năm 2007) là những dấu mốc quan trọng trong đối ngoại của Việt Nam và cÅ©ng thể hiện sá»± trưởng thành vượt bậc của nền ngoại giao Việt Nam.

Về quốc phòng, an ninh, ngoại giao Ä‘óng góp tích cá»±c cho sá»± nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sá»›m, từ xa. Về phát triển kinh tế, ngoại giao Ä‘ã góp phần quan trọng trong việc mở rá»™ng thị trường xuất nhập khẩu, thu hút FDI, công nghệ tiên tiến phục vụ sá»± nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nÆ°á»›c. Ngoại giao cÅ©ng Ä‘óng góp tích cá»±c vào việc Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c há»™i nhập ngày càng sâu rá»™ng trong khu vá»±c và thế giá»›i.

Ngoại giao nâng tầm vị thế quốc gia: Bên cạnh phục vụ đắc lá»±c các mục tiêu bảo vệ an ninh Tổ quốc và phát triển đất nÆ°á»›c, ngoại giao Việt Nam không ngừng góp phần nâng tầm vị thế quốc gia. Vị thế là thứ bậc trong bản đồ khu vá»±c và quốc tế, là mức Ä‘á»™ tôn trọng, ủng há»™, hợp tác của các nÆ°á»›c dành cho mình và cÅ©ng là mức Ä‘á»™ ảnh hưởng trong các vấn đề chung của khu vá»±c và quốc tế. Ngoại giao Việt Nam không chỉ dừng ở mục tiêu bảo vệ an ninh quốc gia, thu hút các nguồn lá»±c cho phát triển, Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c há»™i nhập sâu rá»™ng vào khu vá»±c và thế giá»›i mà còn hÆ°á»›ng tá»›i Ä‘óng góp tích cá»±c vào việc định hình cấu trúc khu vá»±c và toàn cầu.

Ngoại giao Ä‘a phÆ°Æ¡ng của Việt Nam ngày càng mang tính chủ Ä‘á»™ng, trách nhiệm và bản sắc rõ nét. Việt Nam trở thành cầu nối, là đối tác Ä‘áng tin cậy và là thành viên tích cá»±c trong các tổ chức quốc tế. Đây là giai Ä‘oạn nền ngoại giao chuyển từ “tham gia” sang “đề xuất”, từ “há»™i nhập” sang “kiến tạo”.

Ngoại giao trong ká»· nguyên phát triển giàu mạnh

Trong ká»· nguyên phát triển giàu mạnh của dân tá»™c, mọi người dân đều có cuá»™c sống ấm no, hạnh phúc, được há»— trợ phát triển, làm giàu; Ä‘óng góp ngày càng nhiều cho hòa bình, ổn định, phát triển của thế giá»›i, hạnh phúc của nhân loại và văn minh toàn cầu. Ưu tiên hàng đầu trong ká»· nguyên má»›i là thá»±c hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược đến năm 2030, Việt Nam trở thành nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nÆ°á»›c xã há»™i chủ nghÄ©a phát triển, có thu nhập cao.

Trong quá trình thá»±c hiện các mục tiêu Ä‘ó, sức mạnh tổng hợp quốc gia ngày càng gia tăng. Các nguồn lá»±c, công cụ có thể sá»­ dụng cho các mục tiêu đối ngoại cÅ©ng được tăng cường. Nền ngoại giao toàn diện, hiện đại sẽ ngày càng được phát huy. Vì vậy, trong đối ngoại cần triển khai các nhiệm vụ trọng tâm phấn đấu đạt được các mục tiêu cụ thể:

Đóng góp hiệu quả hÆ¡n vào mục tiêu phát triển của đất nÆ°á»›c: Äá»ƒ đạt được mục tiêu năm 2030, 2045, về tăng trưởng, nÆ°á»›c ta buá»™c phải đạt tốc Ä‘á»™ tăng GDP trung bình, ít nhất là 8%/năm liên tục trong 20 năm. Và để đạt được mục tiêu Ä‘ó, phải tranh thủ được các nguồn lá»±c từ bên ngoài, trÆ°á»›c hết là công nghệ cao, thị trường xuất khẩu và vốn chất lượng cao. Theo Ä‘ó, cần phải tạo dá»±ng và củng cố má»™t mạng lÆ°á»›i bạn bè, đối tác rá»™ng lá»›n, bền vững, nhất là các đối tác có tiềm năng về công nghệ và thị trường, có lợi ích trùng hợp cÆ¡ bản và lâu dài trong quá trình Việt Nam vÆ°Æ¡n lên thành nÆ°á»›c phát triển. Tiếp cận phát triển theo mô hình sản xuất thì đối ngoại phải Ä‘óng góp vào việc bảo đảm cho các nguồn đầu vào, nguồn đầu ra; thị trường luôn ổn định, không bị đứt gãy, bền vững trÆ°á»›c những tác Ä‘á»™ng từ môi trường bên ngoài. Đồng thời, phải Ä‘óng góp tích cá»±c vào quá trình chuyển đổi ở trong nÆ°á»›c, nhất là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, để nâng cao mức Ä‘á»™ và chất lượng tăng trưởng.

Đại diện Phái bá»™ Liên hợp quốc tại Nam Sudan gắn Huy chÆ°Æ¡ng Gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tặng nữ quân nhân thuá»™c lá»±c lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam. áº¢nh: HUY CƯỜNG

Đóng góp hiệu quả hÆ¡n vào mục tiêu bảo vệ Tổ quốc: Trong tình hình má»›i, bảo vệ Tổ quốc theo nghÄ©a hẹp là phải giữ cho được môi trường hòa bình: Không có chiến tranh, không có xung Ä‘á»™t đến mức tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c tá»›i phát triển kinh tế... Cao hÆ¡n nữa là phải tạo dá»±ng và củng cố được cÆ¡ sở vững chắc, đủ sức để ngăn ngừa, hóa giải các thách thức, nguy cÆ¡; nếu xảy ra xung Ä‘á»™t thì đủ sức biến đại sá»± thành tiểu sá»±, tiểu sá»± thành vô sá»±. Hòa bình, an ninh, ổn định luôn là Ä‘iều kiện tiên quyết của phát triển. 

Nâng cao và củng cố vị thế quốc tế: Äáº¥t nÆ°á»›c càng phát triển thì vị thế quốc tế càng quan trọng. Vị thế cao sẽ tranh thủ được sá»± ủng há»™, hợp tác của các nÆ°á»›c, các đối tác. Vị thế cao cÅ©ng là Ä‘iều kiện quan trọng để tiếp cận tá»›i các nguồn công nghệ, nguồn vốn chất lượng cao vá»›i giá phù hợp. Để gia tăng vị thế trong ká»· nguyên vÆ°Æ¡n mình của dân tá»™c, đối ngoại cần có cách tiếp cận má»›i trong việc thá»±c hiện định hÆ°á»›ng “thành viên có trách nhiệm của cá»™ng đồng quốc tế”, chủ Ä‘á»™ng, tích cá»±c, có trách nhiệm hÆ¡n trong các công việc chung của khu vá»±c và quốc tế, sẵn sàng Ä‘óng góp nguồn lá»±c, kể cả nhân lá»±c và tài lá»±c cho các công việc này. Trong thúc đẩy các mục tiêu đối ngoại và xá»­ lý các vấn đề nảy sinh trong quan hệ vá»›i các đối tác, nhất là các đối tác lá»›n, đối ngoại cÅ©ng cần phải sẵn sàng dấn thân bảo vệ các nguyên tắc được Ä‘ông đảo các nÆ°á»›c trong cá»™ng đồng quốc tế thừa nhận và tôn trọng.

Có thể khẳng định từ nền móng lịch sá»­ của Cách mạng Tháng Tám, nền ngoại giao cách mạng Việt Nam Ä‘ã hình thành và trưởng thành trong lá»­a đạn chiến tranh, thá»­ thách cấm vận và hành trình há»™i nhập. Ngoại giao luôn đồng hành cùng dân tá»™c trên mọi bÆ°á»›c đường phát triển, góp phần bảo vệ vững chắc Ä‘á»™c lập, chủ quyền, đồng thời mở ra những cÆ¡ há»™i má»›i cho đất nÆ°á»›c trong thế giá»›i toàn cầu hóa. Trong ká»· nguyên phát triển giàu mạnh, ngoại giao tiếp tục giữ vai trò tiên phong-má»™t công cụ chiến lược sắc bén, linh hoạt và nhân văn Ä‘Æ°a Việt Nam tiến nhanh hÆ¡n trên con đường trở thành quốc gia phát triển, có vị thế xứng Ä‘áng trong khu vá»±c và trên thế giá»›i. NhÆ° lời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Ngoại giao là má»™t mặt trận và trên mặt trận ấy, má»—i cán bá»™, má»—i hành Ä‘á»™ng đều phải vì dân, vì nÆ°á»›c, vì chính nghÄ©a”.

Theo PGS, TS Äáº¶NG ĐÌNH QUÝ, nguyên Thứ trưởng Bá»™ Ngoại giao/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/80-nam-trien-lam-thanh-tuu-dat-nuoc-hanh-trinh-doc-lap-tu-do-hanh-phuc/ngoai-giao-viet-nam-tu-cach-mang-thang-tam-den-ky-nguyen-phat-trien-giau-manh-cua-dan-toc-845070