Tuần đầu tháng 9, má»™t tập Ä‘oàn lá»›n trong nÆ°á»›c thông báo chính thức khởi kiện dân sá»±, trình báo cÆ¡ quan chức năng và gá»­i văn bản tá»›i má»™t số đại sứ quán về hàng chục tổ chức, cá nhân (chủ các tài khoản, kênh và trang mạng xã há»™i) trong và ngoài nÆ°á»›c có hành vi phát tán thông tin sai sá»± thật, bôi nhọ tập Ä‘oàn và lãnh đạo tập Ä‘oàn này.

TrÆ°á»›c khi có phân định từ các của cÆ¡ quan chức năng, xin chÆ°a bàn sâu tá»›i các ná»™i dung khởi kiện của doanh nghiệp cÅ©ng nhÆ° tính Ä‘úng/sai trong các thông tin từ mạng xã há»™i. Điều gây sá»± chú ý mạnh mẽ trong công chúng hiện nay là hành Ä‘á»™ng khởi kiện của doanh nghiệp vá»›i các tài khoản mạng xã há»™i.

Có má»™t thá»±c tế, trong bối cảnh các thông tin trên mạng xã há»™i ngày càng nở rá»™ và người sá»­ dụng mạng xã há»™i phân bố ở khắp các quốc gia trên thế giá»›i, thì việc xuất hiện các thông tin nhiều chiều, trong Ä‘ó có cả các thông tin tiêu cá»±c về cá nhân, doanh nghiệp… là Ä‘iều không hiếm gặp. Nhiều thông tin được Ä‘Æ°a ra vá»›i tần suất dày đặc, vào các thời Ä‘iểm nhạy cảm, thậm chí được thá»±c hiện bằng những thủ pháp truyền đạt khéo léo, khiến công chúng không thể phân biệt Ä‘âu là sá»± thật, Ä‘âu là fake news.

Phản ứng thông thường là các cá nhân, tổ chức sẽ cung cấp các thông tin phản hồi… để thanh minh cho mình. Trong lúc các thông tin bất lợi loang nhanh nhÆ° vết dầu trên biển, thì nhiều trường hợp, các thông tin phản hồi nhÆ° “muối đổ bể”, và dù Ä‘úng dù sai, cá nhân và doanh nghiệp cÅ©ng vẫn phải chịu những tổn thất.

Do vậy, bên cạnh những băn khoăn về quyết định “Ä‘áo tụng Ä‘ình”, vốn hiếm khi được lá»±a chọn khi phải đối diện vá»›i khủng hoảng truyền thông, thì nhiều ý kiến Ä‘ánh giá, việc doanh nghiệp lập vi bằng khởi kiện, là hành Ä‘á»™ng tá»± bảo vệ má»™t cách mạnh mẽ của họ khi “hết kiên nhẫn” vá»›i các thông tin bất lợi lan tràn trên mạng xã há»™i về Ä‘Æ¡n vị và cá nhân lãnh đạo.

Trong xã há»™i thông tin, nhiều cá nhân, nhất là những người có ảnh hưởng trên mạng xã há»™i, Ä‘ôi lúc vì quá say sÆ°a trên các diá»…n Ä‘àn, mà quên mất rằng quyền tá»± do ngôn luận là Ä‘iều được tôn trọng nhÆ°ng không thể biến thành tấm lá chắn che chở cho thông tin sai lệch. Ở Ä‘ây có hai biểu hiện cần phân biệt: Thứ nhất, là phê phán, phản biện mang tính xây dá»±ng; thứ hai, là xuyên tạc, bịa đặt có chủ ý vá»›i mục tiêu hạ uy tín, gây hoang mang dÆ° luận. Khi má»™t cá nhân hoặc kênh tung tin doanh nghiệp “sắp phá sản” hậu quả không chỉ là làm tổn hại danh dá»± mà còn có thể gây thiệt hại tài chính cho cổ Ä‘ông, đối tác, người tiêu dùng và người lao Ä‘á»™ng vì giá trị thị trường, niềm tin nhà đầu tÆ° và quan hệ thÆ°Æ¡ng mại đều dá»… bị tổn hại. Nặng nề hÆ¡n, thông tin sai lệch lan nhanh trên nền tảng số sẽ tạo ra các hiệu ứng tiêu cá»±c khiến dÆ° luận nhiá»…u loạn, cÆ¡ quan quản lý, đối tác có thể bị ảnh hưởng, thậm chí gây tổn hại đến an toàn pháp lý của doanh nghiệp. Khi niềm tin thị trường bị lung lay bởi tin giả, doanh nghiệp lá»›n hay nhỏ mất Ä‘à phát triển và cả nền kinh tế đất nÆ°á»›c cÅ©ng bị ảnh hưởng khi niềm tin vào môi trường đầu tÆ°, kinh doanh bị tổn thÆ°Æ¡ng.

Má»™t doanh nghiệp lá»›n có trách nhiệm không chỉ vá»›i cổ Ä‘ông mà còn vá»›i hàng chục nghìn lao Ä‘á»™ng, nhà cung cấp và khách hàng. Khi thông tin sai lệch được tung ra có hệ thống, thì lá»±a chọn Ä‘Æ°a vụ việc ra tòa và/hoặc trình báo cÆ¡ quan chức năng là má»™t cách để doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời là cách đặt ra ranh giá»›i vá»›i những hành vi bôi nhọ có chủ ý. Hành Ä‘á»™ng pháp lý của doanh nghiệp trong vụ kiện này, theo thông tin công bố bao gồm khởi kiện dân sá»± và trình báo cÆ¡ quan chức năng, đồng thời gá»­i văn bản tá»›i các đại sứ quán có liên quan, cho thấy ná»— lá»±c tá»± bảo vệ của doanh nghiệp. Đây là lá»±a chọn hợp pháp và được Ä‘ánh giá là mang tính răn Ä‘e, nhằm ngăn chặn thông tin bất lợi và các thiệt hại lan rá»™ng.

Má»™t cá nhân có hành vi đăng tải thông tin sai sá»± thật lên mạng xã há»™i giải trình trÆ°á»›c cÆ¡ quan chức năng. Ảnh: Đậu Tất Thành/TTXVN

Tại tất cả các quốc gia trên thế giá»›i, quyền bày tỏ ý kiến luôn được bảo vệ; song quyền Ä‘ó không tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng vá»›i quyền tuyên truyền dối trá nhằm hủy hoại cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp khác. Dùng nền tảng mạng xã há»™i để lan tuyền thông tin không kiểm chứng là thiếu trách nhiệm. Ngược lại, dùng các thủ tục pháp lý để trấn áp mọi tiếng nói chỉ trích chính Ä‘áng cÅ©ng là lạm quyền. Ở Ä‘ây có má»™t chuẩn má»±c công bằng: Cho phép phê phán hợp lý, song phải xá»­ lý nghiêm minh các hành vi bôi nhọ, vu khống có bằng chứng và mục Ä‘ích xấu. Điều này có ý nghÄ©a đối vá»›i cả các tài khoản mạng xã há»™i Ä‘ã cung cấp các thông tin bất lợi về doanh nghiệp và vá»›i cả doanh nghiệp khi quyết định đứng ra nhờ pháp luật bảo vệ.

Đối vá»›i báo chí và các nền tảng mạng xã há»™i, trách nhiệm vẫn luôn được nhắc đến là tăng cường kiểm duyệt sá»± thật, triển khai cÆ¡ chế gắn thẻ cảnh báo, minh bạch về nguồn thông tin và cÆ¡ chế khiếu nại. Người dùng cÅ©ng cần ý thức trách nhiệm của bản thân khi đăng tải và chia sẻ thông tin, bởi má»—i status hay má»™t cú nhấn “chia sẻ” đều có thể trở thành vÅ© khí hủy hoại đối vá»›i người khác, đồng thời lại cÅ©ng có thể kéo theo các rắc rối pháp lý cho cá nhân mình.

Tờ rÆ¡i Nói không vá»›i Fake News. Ảnh minh hoạ: Vietnam+

Câu chuyện má»™t tập Ä‘oàn chọn con đường pháp lý để bảo vệ danh dá»± không phải là chuyện riêng của doanh nghiệp mà là bài học chung: Trong thời đại thông tin, doanh nghiệp có quyền bảo vệ tài sản vô hình (danh tiếng, thÆ°Æ¡ng hiệu) bằng pháp luật; xã há»™i có quyền nêu ý kiến khen chê, phê phán nhÆ°ng không có quyền phóng đại, vu khống. Hành Ä‘á»™ng khởi kiện của doanh nghiêp là thông Ä‘iệp quan trọng về trách nhiệm trên không gian số: Khi chịu tổn thÆ°Æ¡ng thá»±c tế về kinh tế, danh dá»±, an toàn thông tin…, doanh nghiệp có quyền và cần sá»­ dụng khuôn khổ pháp luật để Ä‘òi lại công lý. Việc khởi kiện cần được thá»±c hiện vá»›i tinh thần thận trọng, minh bạch trong chứng cứ và không biến tố tụng thành công cụ dập tắt mọi ý kiến chính Ä‘áng. Xã há»™i cần cả hai Ä‘iều: Má»™t nền tảng mạng thông thoáng để tranh luận, và má»™t luật pháp chặt chẽ, minh bạch để ngăn chặn, trừng phạt các hành vi có chủ ý xuyên tạc.

Chính vì vậy, các cÆ¡ quan chức năng, báo chí và các nền tảng số cần phối hợp chặt chẽ, để vừa bảo vệ các ý kiến tá»± do biểu đạt, vừa chống lại các thông tin sai lệch, nhất là những thông tin sai lệch có tổ chức, có ác ý, vá»›i những mÆ°u đồ chống phá. Cân bằng được các yếu tố này, môi trường kinh doanh và môi trường công luận má»›i thá»±c sá»± lành mạnh, có lợi cho doanh nghiệp, người dân và cả quốc gia.