Điều Ä‘áng lo ngại là có hiện tượng, má»™t số phóng viên thường trú không sống bằng lÆ°Æ¡ng và nhuận bút, mà được “thả” tá»± kiếm tiền bằng nhiều cách nhÆ° “xin xỏ”, “vòi vÄ©nh”, “viết thuê”, thậm chí cả “Ä‘ánh há»™i đồng”...

Khi doanh nghiệp không “chÆ¡i đẹp”...

Tình trạng “phóng viên A, phóng viên B, trÆ°á»›c Ä‘ây ở địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ã có những vi phạm đạo đức, nghề nghiệp, bị báo địa phÆ°Æ¡ng ká»· luật, các đồng nghiệp tẩy chay, rồi má»™t ngày đẹp trời bá»—ng dÆ°ng trở thành phóng viên thường trú, đại diện của báo này, tạp chí kia ở địa phÆ°Æ¡ng. Má»™t số người trong số họ cÅ©ng cắp cặp Ä‘i dá»± há»™i nghị tại địa phÆ°Æ¡ng, xin tài liệu Ä‘àng hoàng, khiến không ít người thấy “phản cảm”, làm ảnh hưởng tá»›i hình ảnh người làm báo chân chính.

Hàng ngày, họ nhÆ° những “con kền kền” Ä‘ánh hÆ¡i trên báo, trên các trang mạng xã há»™i để tìm kiếm thông tin về má»™t vài doanh nghiệp, tổ chức Ä‘ang bị thanh tra. Những lời mời chào quảng cáo bằng thÆ°, Ä‘iện thoại được gá»­i tá»›i đối tượng cùng những lời bóng gió Ä‘e dọa phanh phui trên báo, hoặc Ä‘Æ°a ra lời hứa hẹn giúp doanh nghiệp thoát nạn bằng cách đăng các bài báo gỡ tá»™i. Thông thường, họ rất nhã nhặn, song nếu gặp sá»± từ chối, họ sẵn sàng “nổi Ä‘óa”. Để “thị uy” các cÆ¡ sở, Ä‘Æ¡n vị, các phóng viên, cá»™ng tác viên thường được giá»›i thiệu là “phóng viên Ä‘iều tra”, “đến Ä‘iều tra sai phạm theo Ä‘Æ¡n thÆ° bạn đọc”, “xác minh thông tin sai phạm về tài chính xảy ra tại Ä‘Æ¡n vị trong thời gian dài”...

Số phóng viên này, có nhiều người không phải là phóng viên chính thức, mà chỉ là cá»™ng tác viên, được cấp giấy giá»›i thiệu, má»™t mặt Ä‘i lấy tin viết bài, mặt khác (thậm chí là nhiệm vụ chính) là “làm kinh tế cho báo”, làm được đến Ä‘âu thì hưởng hoa hồng đến Ä‘ó.

Nguyên nhân trá»±c tiếp là do má»™t số báo có phóng viên, văn phòng thường trú các tỉnh, nhÆ°ng chÆ°a hoặc không quan tâm được đến lÆ°Æ¡ng thưởng, chế Ä‘á»™, quản lý thiếu chặt chẽ, gần nhÆ° thả nổi anh em muốn làm gì thì làm. NhÆ°ng còn có má»™t nguyên nhân khác, liên quan đến vấn đề kinh tế báo chí, khá phổ biến trong giai Ä‘oạn khó khăn hiện nay, khi gánh nặng “cÆ¡m áo, gạo tiền” của má»™t số tờ báo Ä‘ã được chia sẻ theo đầu người, trở thành áp lá»±c nặng nề cho các cán bá»™, phóng viên của họ, trong Ä‘ó Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên có cả bá»™ phận phóng viên thường trú.

Được biết, có báo giao chỉ tiêu khai thác quảng cáo cho phóng viên của họ rất cao. Điều này dẫn đến tình trạng các phóng viên tá»± sá»­ dụng cá»™ng tác viên và cấu kết vá»›i má»™t số đối tượng nhằm sách nhiá»…u doanh nghiệp để vòi vÄ©nh, ép ký hợp đồng quảng cáo. CÅ©ng có cả tình trạng xuống cấp về đạo đức nghề nghiệp, má»™t số phóng viên, cá»™ng tác viên thường trú liên kết vá»›i nhau, “Ä‘ánh há»™i đồng” những cÆ¡ sở, doanh nghiệp nào “không biết Ä‘iều”, “không chÆ¡i đẹp” vá»›i “anh em báo chí”.

Thanh lọc môi trường truyền thông

Tại cuá»™c họp trá»±c tuyến giữa Chính phủ vá»›i các địa phÆ°Æ¡ng ngày 3/7/2017, Bá»™ trưởng Bá»™ Thông tin và Truyền thông TrÆ°Æ¡ng Minh Tuấn cho biết, trong 6 tháng đầu năm, Bá»™ Ä‘ã phối hợp các địa phÆ°Æ¡ng kiểm tra má»™t số Văn phòng đại diện của các cÆ¡ quan báo chí và Ä‘ã có đề nghị chấn chỉnh má»™t số sai phạm. Bá»™ trưởng TrÆ°Æ¡ng Minh Tuấn cÅ©ng cho biết, tá»›i Ä‘ây Bá»™ Thông tin và Truyền thông sẽ tăng cường công tác kiểm tra và kiên quyết xá»­ lý các vụ việc vi phạm.

Để chấn chỉnh tình trạng trên phải bắt đầu từ cÆ¡ quan quản lý báo chí hay cÆ¡ quan chủ quản? Không ai khác, cÆ¡ quan chủ quản của các văn phòng, phóng viên thường trú phải chịu trách nhiệm trÆ°á»›c hết về những đứa con “hữu sinh vô dưỡng”của mình.

Tại Há»™i nghị tập huấn công tác chỉ đạo, quản lý, chủ quản báo chí ngày 10/8 ở Hà Ná»™i, Thứ trưởng Thông tin và Truyền thông Hoàng VÄ©nh Bảo cho rằng, cÆ¡ quan chủ quản có vai trò quan trọng vá»›i quá trình hoạt Ä‘á»™ng báo chí của cÆ¡ quan báo chí, ngay từ việc xác định tôn chỉ, mục Ä‘ích, phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng hoạt Ä‘á»™ng của cÆ¡ quan báo chí để đề nghị cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c cho phép thành lập. Việc má»™t số nhà báo, phóng viên có hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí bị cÆ¡ quan Ä‘iều tra khởi tố, bắt tạm giam, có phần trách nhiệm của cÆ¡ quan chủ quản trong việc chỉ đạo, giám sát cÆ¡ quan báo chí, không chỉ về việc thá»±c hiện Ä‘úng tôn chỉ, mục Ä‘ích theo giấy phép hoạt Ä‘á»™ng báo chí mà cả về hoạt Ä‘á»™ng nghiệp vụ, đạo đức người làm báo.

Cuối năm 2016, Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã công bố 10 Điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam, nhằm ngăn chặn, đẩy lùi sá»± suy thoái về tÆ° tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa” trong giá»›i báo chí. Tuy nhiên, trÆ°á»›c hết má»—i nhà báo cần phải giữ mình trÆ°á»›c những cám dá»—, rèn luyện bản lÄ©nh để “tâm sáng, lòng trong, bút sắc” khi tác nghiệp. Đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay, khi các luồng thông tin Ä‘ang ngày càng khó kiểm soát, việc đẩy mạnh xá»­ lý sai phạm để làm trong sạch nền báo chí, ngăn chặn các vi phạm nghiêm trọng hÆ¡n Ä‘ang trở nên cấp thiết hÆ¡n bao giờ hết.

Theo Ngọc Thành - Thùy Dung/Người làm báo