Bùi DÅ©ng chọn cách làm báo chủ yếu theo sở thích và lÄ©nh vá»±c mà anh chuyên sâu từ nhiều năm nay. Đó là viết những gì mình muốn, không lệ thuá»™c vào tin bài định mức, không phụ thuá»™c vào việc có bỏ sót sá»± kiện thời sá»± hay không…

Nhân sá»± kiện Nhà báo Bùi DÅ©ng chuẩn bị ra mắt cuốn sách thứ 3 chuyên về Ä‘iện ảnh, Báo NB&CL Ä‘ã có cuá»™c trò chuyện vá»›i anh về những quan Ä‘iểm làm nghề.

Đôi khi phải thoả hiệp vá»›i chính mình

+ Anh chọn con đường viết theo góc nhìn riêng, kiến thức riêng được tích lÅ©y má»—i ngày?

- Tôi khá chủ Ä‘á»™ng về công việc làm báo của mình, ít bị chi phối vì những lý do khách quan. Làm báo thời công nghệ, bùng nổ thông tin và đứng trÆ°á»›c áp lá»±c mÆ°u sinh, muốn tạo sá»± tá»± chủ, tuyệt đối tuân thủ theo nguyên tắc làm nghề thì sẽ gặp thách thức lá»›n. Đôi khi tôi cÅ©ng phải thoả hiệp hoặc nhượng bá»™ đối vá»›i chính mình chứ. Đó là khi cần Ä‘áp ứng kịp thời câu chuyện thời sá»±, viết theo đặt hàng của cÆ¡ quan báo chí nào Ä‘ó hay của ai Ä‘ó. Đôi khi còn là áp lá»±c về thời gian. NhÆ°ng có má»™t Ä‘iểm tôi thấy Ä‘áng nói, Ä‘ó là tôi không bị mất tá»± chủ trÆ°á»›c áp lá»±c của các mối quan hệ hay vá»›i những “bài PR” được thuê viết. Tôi quyết tâm nói Ä‘úng vá»›i những gì mình nghÄ©. Khó tránh khỏi những lúc bàn phím của mình bị nghiêng ngả, nhÆ°ng khi tạo quyền lá»±a chọn cho mình thì hiếm khi tôi “phải viết” hay “cố viết”. CÅ©ng cần thành thá»±c rằng lá»±a chọn này trÆ°á»›c Ä‘ây Ä‘ã từng gây khó cho tôi rất nhiều, khiến tôi không được lòng ai Ä‘ó, khiến đường mình Ä‘i gập ghềnh, lận đận. NhÆ°ng tôi cần biết mình là ai hÆ¡n, vậy thì có má»™t cách là chọn cách đứng Ä‘á»™c lập, dần tạo lập quyền tá»± quyết cho mình nhiều hÆ¡n.

+ Má»—i khi đặt bút viết anh có nghÄ© về gu của khán giả?

- TrÆ°á»›c Ä‘ây tôi không nghÄ© nhiều về Ä‘iều này, dù được học về “viết cho Ä‘á»™c giả”, nhÆ°ng bây giờ thì có. Người ta nói “biết mình, biết người trăm trận trăm thắng”. Tôi thì cần trăm bài viết, cả trăm đều lên mặt báo và trong Ä‘ó có ít nhất năm mÆ°Æ¡i bài khiến nhiều người thấy vui, thấy được truyền cảm hứng hay giật mình nhận ra Ä‘iều gì Ä‘ó hệ trọng và cần hành Ä‘á»™ng, thế là “thắng”. Có những bài mình viết thẳng, làm người khác không vui, Ä‘ó là chuyện bình thường, mình sẵn sàng đối mặt. Khán giả, Ä‘á»™c giả luôn ở vị trí tâm Ä‘iểm của bất kỳ tờ báo hay cuốn sách nào.

Việc của tôi là kết nối, Ä‘an cài những thế mạnh, Ä‘iểm yếu…

+ Xuất bản 3 cuốn sách tổng kết các giai Ä‘oạn. Thế còn con đường Ä‘i của chính mình anh có tổng kết không?

- Tôi không tổng kết gì Ä‘âu vì mình còn nhiều thứ cần làm. Việc của tôi lúc này là kết nối, Ä‘an cài những thế mạnh, Ä‘iểm yếu để dệt lên tấm thảm cuá»™c sống cho mình. Nó rá»™ng dài bao nhiêu, Ä‘a sắc thế nào thì chia sẻ được vá»›i nhiều người bấy nhiêu. Cho đến tận bây giờ tôi vẫn chọn làm việc cho những tờ báo có sá»± nghiêm cẩn nghề nghiệp nhất trong làng báo Việt Nam, theo cảm quan riêng của mình, trong Ä‘ó có má»™t số tờ ở khu vá»±c phía Nam. Có mấy lý do: Thứ nhất là cÆ¡ quan thông tấn Ä‘ó hợp vá»›i tôn chỉ, cách viết và những gì tôi có. Thứ hai, sản phẩm báo chí của họ có chất lượng nổi trá»™i hÆ¡n so vá»›i mặt bằng chung, kể cả việc họ đảm bảo trả nhuận bút để người viết đảm bảo cuá»™c sống ít nhất ở mức tối thiểu. Trên tờ Tuổi Trẻ tôi theo dõi chuyên sâu về âm nhạc và má»™t số lÄ©nh vá»±c khác; Phụ Nữ TP. HCM tôi giữ hai mục Góc nhìn Ä‘iện ảnh và Con đường nghệ thuật Ä‘ã hai, ba năm nay. Từ nhiều năm nay, tôi Ä‘ã hÆ°á»›ng mình tìm hiểu má»™t mảng má»›i, tưởng nhÆ° trái ngược vá»›i lÄ©nh vá»±c văn hóa, giải trí, Ä‘ó là viết về kinh doanh, đầu tÆ° trên Forbes Vietnam và Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Bản thân tôi, sau khi tích lÅ©y được ít nhiều kiến thức về văn hóa, nghệ thuật thì Ä‘ã học thêm về kinh tế, tài chính và Ä‘ang tiến hành khởi nghiệp.
Tôi muốn hạn chế định kiến và Ä‘a dạng hoá góc nhìn

+ Có mâu thuẫn không khi anh vừa viết chuyên sâu về nghệ thuật lại vừa viết về kinh doanh?

- Nghe qua thì thấy chủ đề của chúng trái ngược nhau đấy. NhÆ°ng tôi thú thật rằng nhiều lúc tôi phải “tá»± sÆ°á»›ng” khi nghÄ© ra những đề tài “oái oăm”; hay mở báo ra, đọc những bài mình viết có sá»± kết hợp của những lÄ©nh vá»±c này. Hóa ra chúng soi chiếu, dìu nhau đứng lên cho nhau chứ không trái ngược nhau. Tôi vẫn theo dõi kỹ những người vừa có sá»± chuyên sâu, vừa có hiểu biết Ä‘a ngành và khả năng phối hợp liên ngành. Vá»›i Ä‘iều này, họ hạn chế được định kiến và Ä‘a dạng hóa được góc nhìn.

+ Độc giả, đồng nghiệp Ä‘ã từng biết đến má»™t Bùi DÅ©ng của VietNamNet vá»›i cá tính có phần quyết liệt hÆ¡n hiện tại?

- Thời ở VietNamNet, tôi cÅ©ng từng đứng chuyên mục, mang đến Ä‘á»™c giả những câu chuyện, bài bình luận có phần gai góc, vá»›i giọng Ä‘iệu quyết liệt hÆ¡n bây giờ. Nay bá»—ng dÆ°ng tôi hiền hoà hÆ¡n. Đây cÅ©ng là do sá»± thay đổi, biến chuyển dần mà tôi chủ Ä‘á»™ng tạo ra. Má»—i sản phẩm, tác phẩm mình mang đến không phải để gây sốc, tỏ ra sắc sảo, Ä‘anh Ä‘á, chua ngoa, rồi phải thể hiện bản thân bằng những đề tài “sóc óc”, mà tôi nghÄ© rằng Ä‘iều quan trọng hÆ¡n là những gì mình làm có Ä‘úng người, Ä‘úng việc, mình Ä‘ã có cái nhìn tổng thể, bao quát để giữ gìn và tạo nên sá»± chuẩn má»±c hay chÆ°a. Giờ tôi tránh cái nhìn chủ quan, cá nhân. Mình cần làm sao để không áp đặt mà vẫn nói được Ä‘iều cốt lõi má»™t cách có cÆ¡ sở, vá»›i thông tin có thể chứng thá»±c, vá»›i câu chuyện chọn kể có ý nghÄ©a. Đây chính là lý do tại sao trong cuốn Film Book sẽ ra mắt vào tháng 1/2018, tôi thích câu nhận xét của đạo diá»…n Việt Tú nên chọn để nhấn mạnh. Anh ấy viết: “Ai Ä‘ó Ä‘ã nói: “Tôi muốn chạm đến những vấn đề nghiêm trọng của cuá»™c sống bằng má»™t bàn tay nhẹ nhàng” và DÅ©ng Ä‘ã làm được Ä‘iều này thông qua cuốn sách của mình”.

+ Điều anh hÆ°á»›ng đến là do anh “nhận thức” tốt hÆ¡n hay do sá»± trầm tÄ©nh theo thời gian?

- Chắc chắn là cả hai. NhÆ°ng cần có chú thích ở Ä‘ây, là tôi vẫn còn trẻ người non dạ. Thông thường, tôi thấy khi người ta có kiến thức tốt hÆ¡n theo thời gian, từ đọc sách, từ lăn lá»™n, vấp váp, từ tiếp nhận kiến thức của người này hay người khác… thì họ dần tá»± tin và khiêm tốn hÆ¡n. Tá»± tin để họ dám chịu trách nhiệm vá»›i những gì khó khăn hÆ¡n, khiêm tốn để tiếp tục học hỏi, thay đổi bản thân, cải thiện cuá»™c sống của mình, của gia Ä‘ình. Tôi có vẻ cÅ©ng nhÆ° thế và Ä‘ang tập hÆ°á»›ng ra bên ngoài nhiều hÆ¡n, đồng thời tiếp tục khám phá con người bên trong còn nhiều kém cỏi của mình.

“Film Book: Khi chúng ta là nhân vật chính”: Không còn giống bài trên báo

+ Anh nói không hào hứng, không thích đọc sách tập hợp những bài báo nhÆ°ng chính anh Ä‘ã ra đến 3 cuốn liền?

- Có thể Ä‘ây chỉ là vấn đề thuá»™c về nhu cầu cá nhân. Có những thứ tôi biết là mình có thể tìm thấy từ Ä‘âu, để vá»±c dậy sá»± hiểu biết hÆ¡n của bản thân, không nhất thiết phải đọc những cuốn sách in lại từ những bài báo. Sau hai cuốn đầu tiên Thế giá»›i @ - thế hệ 8X và Học làm giàu thời WTO đều do NXB Trẻ in từ lâu lắm rồi, tôi hiếm khi nhắc lại, má»™t phần vì quan niệm nhÆ° chị vừa nêu. Thoạt nhìn chúng có vẻ gắn vá»›i thời sá»±, sá»± kiện nào đấy và có thể có ý nghÄ©a nhất ở thời Ä‘iểm Ä‘ó; song Ä‘ó chỉ là tập hợp các bài báo trong thời gian dài, không phải khám phá má»›i hay có sá»± nghiên cứu sâu rá»™ng.

+ Vậy ở cuốn sách thứ 3 anh có “nâng cấp” gì không?

- Về mặt thời gian, cuốn “Film Book: Khi chúng ta là nhân vật chính” không chạy theo thời sá»± hay chạy theo sá»± kiện nào mà là những bài viết tÄ©nh hÆ¡n. Ở Ä‘ó có những câu chuyện, những bá»™ phim mà má»—i chúng ta có thể xem lại và xem vào nhiều năm hay thập ká»· sau… bằng trải nghiệm riêng của mình. Hai cuốn trÆ°á»›c đầu tÆ° cho nó khoảng 6 tháng, cuốn sách này hình thành sau nhiều năm. Về mặt ná»™i dung, ở cuốn này tôi coi phim là bạn, coi các nhà làm phim tài giỏi của nhiều nÆ¡i khác nhau nhÆ° “bạn phÆ°Æ¡ng xa”, việc của tôi là “viết thÆ°”, viết nhật ký xem phim gá»­i đến nhiều người bạn khác, chính là Ä‘á»™c giả của cuốn sách. Theo cách Ä‘ó cuốn sách mang đến Ä‘iều tôi và những người làm sách muốn gá»­i gắm, Ä‘ó là má»—i người đều có thể trở thành những nhân vật chính trong cuốn phim của cuá»™c đời mình.

+ Xin cảm ơn anh!

Theo Hằng Nga/Báo Nhà báo và Công Luận