Ngày thÆ¡ Việt Nam Ä‘ã bÆ°á»›c sang năm thứ 16 diá»…n ra tại Văn Miếu-Quốc Tá»­ Giám và các địa phÆ°Æ¡ng trong cả nÆ°á»›c vá»›i nhiều hoạt Ä‘á»™ng thÆ¡ thiết thá»±c theo chủ đề hàng năm. Ngày thÆ¡ Việt Nam Ä‘ã làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, trở thành ngày há»™i của người làm thÆ¡, yêu thÆ¡, xuất bản thÆ¡.

ThÆ¡ Việt Ä‘ang “chuyển Ä‘á»™ng”

Đó là nhận xét của nhà thÆ¡ Lê Thành Nghị về thÆ¡ Việt Nam hiện nay. Theo nhà thÆ¡ này, thÆ¡ Việt Ä‘Æ°Æ¡ng đại là má»™t bức tranh nhiều màu sắc, là má»™t dòng sông có có nhiều dòng suối nhỏ cùng chảy, phản ánh những cố gắng tìm tòi không ngừng của các nhà thÆ¡. Những thay đổi Ä‘ó làm nên đời sống thÆ¡ khá phong phú hôm nay.

“Đổi má»›i thÆ¡, quan trọng nhất vẫn là đổi má»›i cảm hứng sáng tạo, đổi má»›i nhận thức tÆ° tưởng và từ Ä‘ó đổi má»›i ná»™i dung, ngôn ngữ của thÆ¡. Trên cái nền chung là chủ nghÄ©a yêu nÆ°á»›c, là trách nhiệm công dân của người cầm bút, nhà thÆ¡ Ä‘i tìm những vấn đề má»›i mà cuá»™c sống Ä‘ang đặt ra, lý giải nó bằng nhận thức của cá nhân mang ý nghÄ©a xã há»™i tích cá»±c. Vá»›i tinh thần này, nhiều nhà thÆ¡ Ä‘ã lặng lẽ đổi má»›i thÆ¡ của họ, từ Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyá»…n Khoa Điềm, Thanh Thảo, Hữu Thỉnh, Ý Nhi, Y PhÆ°Æ¡ng…”, nhà thÆ¡ Lê Thành Nghị cho biết.

Các nhà thÆ¡ thời chiến từng hào sảng ca ngợi đất nÆ°á»›c, nhân dân chiến đấu vá»›i cảm hứng “sá»­ thi” thì nay họ Ä‘ã chuyển sang cảm hứng “thế sá»±” vá»›i rất nhiều Æ°u tÆ°, để phân tích, nhận diện, giãi bày tâm trạng cá nhân. TrÆ°á»›c kia trong thÆ¡ là “Ä‘áº¡o” thì ngày nay trong thÆ¡ là “Ä‘á»i”. TrÆ°á»›c kia thÆ¡ thường mang ý nghÄ©a tình cảm và ý thức cá»™ng đồng thì ngày nay thÆ¡ dường nhÆ° mang tâm trạng của cá nhân là chủ yếu.

Theo nhà thÆ¡ Nguyá»…n Việt Chiến, thÆ¡ hay không cần phải giải thích, lÄ©nh há»™i nhiều, cứ đọc lên là ta thấm ngay được cái phần tâm linh của câu chữ. Là má»™t người làm thÆ¡ nhÆ°ng nhà thÆ¡ Nguyá»…n Việt Chiến rất ngại đọc những bài thÆ¡ tình nhạt nhẽo, đọc lên là thấy nhang nhác giống nhau về ná»—i niềm, tình ý vá»›i những hình ảnh xÆ°a cÅ© hoặc làm duyên câu chữ vá»›i những loại thÆ¡ tình u uất, thÆ¡ tình phá phách đề cao dục vọng…Thứ thÆ¡ dá»… dãi “Ä‘ong Ä‘Æ°a” này dường nhÆ° không có sức sống cùng thời gian. Hành trình khắc nghiệt của thÆ¡ ca sẽ loại bỏ những thứ thÆ¡ Ä‘ó.

Theo nhà thÆ¡ Nguyá»…n Việt Chiến, thÆ¡ ngày nay Ä‘ã xuất hiện không ít những tác giả cách tân thÆ¡ vá»›i các khuynh hÆ°á»›ng tìm tòi má»›i. BÆ°á»›c đầu, họ Ä‘ã ghi dấu ấn của mình khi vượt qua sá»± Ä‘Æ¡n Ä‘iệu, nhàm chán của những cung bậc thÆ¡ cÅ©. NhÆ°ng trong số các nhà thÆ¡ cách tân đầy nhiệt huyết này, có má»™t số cây bút, nhiều khi tài năng, phẩm chất thi sÄ© không theo kịp phẩm chất đổi má»›i, nên có thể có những bài thÆ¡ “non lép” của họ má»›i chỉ dừng lại ở mức có dấu hiệu của sá»± tìm tòi mà chÆ°a làm nên sá»± khác biệt của má»™t phong cách thÆ¡ má»›i được khẳng định bởi má»™t tài năng thÆ¡ Ä‘ích thá»±c. Cái má»›i trong thÆ¡ nhiều khi không cần đến sá»± trình diá»…n cầu kỳ, bằng má»™t hình tượng lạ, cấu trúc và biểu đạt lạ mà Ä‘iều nó hÆ°á»›ng tá»›i phải là má»™t phát hiện má»›i về suy tưởng của thÆ¡.

Nhà thÆ¡ Nguyá»…n Hữu Quý luôn cảm nhận và khâm phục những cái má»›i, Ä‘ích thá»±c của thÆ¡ từ hàm lượng sáng tạo chứa trong Ä‘ó. Hàm lượng sáng tạo càng cao càng chinh phục được nhiều người. Trong từng tác phẩm thÆ¡ phải toát lên được sá»± tá»± do của con người, sáng tạo nghệ thuật. Sá»± tÆ°Æ¡i má»›i của thi ca cần sá»± thanh cao, tinh tế; càng hiện đại càng truyền thống, bám riết truyền thống, khÆ¡i sâu truyền thống sẽ gặp gỡ nhân loại mà không Ä‘ánh mất tấm “chứng minh thÆ°” dân tá»™c mình.

ThÆ¡ thiếu tác phẩm đỉnh cao

Có ý kiến cho rằng, chÆ°a bao giờ ở nÆ°á»›c ta thÆ¡ được xuất bản nhiều và nhanh nhÆ° thời kỳ này. NhÆ°ng Ä‘ó má»›i chạy theo số lượng còn chất lượng lại là vấn đề Ä‘áng bàn. Theo nhà thÆ¡ Y PhÆ°Æ¡ng, thÆ¡ hiện nay thiếu đỉnh cao, thậm chí có ý kiến cho rằng nhiều tác phẩm thÆ¡ Ä‘Æ°Æ¡ng đại má»›i ở mức trung bình hoặc dÆ°á»›i trung bình.

ThÆ¡ ca trÆ°á»›c Ä‘ây Ä‘ã làm góp phần Ä‘á»™ng viên người chiến sÄ© vá»›i “Đường ra trận mùa này đẹp lắm”, Ä‘á»™ng viên tầng lá»›p công nông “tay búa tay sung”, “tay cầy, tay súng”…Điều này thật quý và cần thiết. Những tác phẩm thÆ¡ giai Ä‘oạn này được cá»™ng hưởng cùng vá»›i âm nhạc Ä‘ã tạo nên những tác phẩm nhÆ° “Bài ca Ä‘i cùng năm tháng”, “Trường SÆ¡n Đông, Trường SÆ¡n Tây”, “Vàm cỏ Đông”, “Hành khúc ngày và Ä‘êm”…Ngày nay, sau hÆ¡n 40 năm đất nÆ°á»›c thống nhất, đời sống vật chất, tinh thần ngày càng nâng cao, trình Ä‘á»™ dân trí phát triển, cuá»™c sống muôn màu trong xã há»™i Ä‘ã Ä‘i vào thÆ¡. Tuy nhiên, vẫn thiếu những vần thÆ¡ hay, lay Ä‘á»™ng trái tim người đọc.

“Tôi nghÄ©, chúng ta không thể viết cÅ© nhÆ° những năm trÆ°á»›c Ä‘ây, thế hệ thÆ¡ má»›i phải tìm cho mình con đường Ä‘i vượt lên mọi thiên kiến và sá»± trì trệ ngăn cản con đường phát triển của văn học hiện đại, để thiết lập những giá trị má»›i về nghệ thuật thi ca hiện đại”, nhà thÆ¡ Nguyá»…n Việt Chiến cho biết.

Theo nhà thÆ¡ VÆ°Æ¡ng Trọng, trách nhiệm của nhà thÆ¡ là làm thÆ¡ hay để Ä‘á»™c giả thưởng thức. ThÆ¡ hay ở ná»™i dung đề tài và hình thức nghệ thuật. Có đề tài vÄ©nh cá»­u nhÆ° tả cảnh, tả tình, nói về tính nhân văn của con người cùng triết lý về nhân sinh…Có đề tài thời sá»± là những sá»± kiện lá»›n của đất nÆ°á»›c Ä‘ang diá»…n ra mà nhà thÆ¡ được chứng kiến. Có ý kiến cho rằng, chỉ có đề tài vÄ©nh cá»­u thì thÆ¡ má»›i sống được lâu, còn bám đề tài thời sá»± thì thÆ¡ sẽ “chết” khi tính thời sá»± Ä‘i qua. Theo nhà thÆ¡ VÆ°Æ¡ng Trọng, Ä‘iều này chỉ Ä‘úng má»™t phần. Nhà thÆ¡ Nguyá»…n Đình Chiểu bỏ ra nhiều công sức để viết các tác phẩm dài hÆ¡i nhÆ° “Lục Vân Tiên”, “NgÆ° tiều vấn Ä‘áp”…để bá»™c bạch quan niệm nhân sinh của mình, nhÆ°ng sức sống lâu bền của tác phẩm này lại thua hẳn “Văn tế nghÄ©a sÄ© Cần Giuá»™c”, má»™t tác phẩm thời sá»±.

24 chữ cái, 24 con đường mở ra 24 dòng sông ngôn ngữ để các nhà thÆ¡ gieo trồng cảm xúc thi ca vào trong Ä‘ó, sáng tạo ra những tác phẩm thÆ¡ tạo nên dấu ấn sâu sắc vá»›i Ä‘á»™c giả. Nền thi ca Việt cần những tác phẩm thÆ¡ của những nhà thÆ¡ tài năng, có phẩm chất thi sÄ©.

Theo Khánh Huyền/Báo QĐND