Nhà báo Phan Hữu Minh

Nhà báo Phan Hữu Minh, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Kiểm tra HNBVN khẳng định nhÆ° vậy trong cuá»™c trò chuyện vá»›i báo Nhà báo & Công luận.

Việc thá»±c hiện quy định này trong giá»›i báo chí là tá»± nguyện

+ Điều 5 trong “10 Ä‘iều quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam” quy định về “chuẩn má»±c và trách nhiệm khi tham gia mạng xã há»™i và các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông khác” được dÆ° luận Ä‘ang rất quan tâm. Đã hÆ¡n má»™t năm kể từ ngày ra đời, các há»™i viên - nhà báo Ä‘ã Ä‘ón nhận và thá»±c hiện quy định này thế nào, thÆ°a ông? 

- Có thể nói rằng, không riêng gì Ä‘iều 5 và Ä‘iều 5 cÅ©ng không phải là Ä‘iểm nhấn trong “10 Ä‘iều quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam” được thá»±c hiện vá»›i Luật Báo chí 2016 Ä‘ã chiếm được thiện cảm của Ä‘ông đảo công chúng báo chí, những người làm báo chân chính. 

Thá»±c ra cả 10 Ä‘iều này là những hành lang bảo vệ nghề nghiệp má»™t cách bình thường, phàm ai Ä‘ã làm báo thì cÅ©ng phải thá»±c hiện những ràng buá»™c mà các quy định Ä‘ã đề ra. Nhà báo là những người có kiến thức và trình Ä‘á»™, được học tập, được rèn luyện đều hiểu đạo và lý khi hành nghề. 

Tiếc rằng trong số những người làm báo chúng ta, má»™t bá»™ phận không nhỏ làm báo không hẳn vì mục Ä‘ích tuyên truyền cho nên Ä‘ã gây ra những hệ lụy nhất định làm suy giảm uy tín báo chí chân chính. Dù sao thì hÆ¡n 1 năm qua, việc vi phạm đạo đức người làm báo Ä‘ã giảm hẳn so vá»›i trÆ°á»›c Ä‘ây. Có thể thấy rõ việc thá»±c hiện quy định này trong giá»›i báo chí là tá»± nguyện.

+ DÄ© nhiên là có rất nhiều nhà báo đồng tình và cho Ä‘ây là quy định má»›i mẻ, thiết thá»±c, mang hÆ¡i thở thời đại. NhÆ°ng trên thá»±c tế, vấn đề vi phạm về phát ngôn trên mạng xã há»™i vẫn diá»…n ra khá phức tạp. Để việc ứng dụng quy định đạt hiệu quả cao nhất, liệu có cần thiết phải cụ thể hÆ¡n nữa quy định này không, thÆ°a Trưởng Ban Kiểm tra?

- Thá»±c ra chúng ta Ä‘ã có quy định cụ thể là Điều 5 “Chuẩn má»±c và trách nhiệm khi tham gia mạng xã há»™i và các phÆ°Æ¡ng tiện thông tin truyền thông khác”. Không má»™t nhà báo, há»™i viên có trình Ä‘á»™, hiểu biết nào mà lại không hiểu được những ràng buá»™c của các cụm từ nói trên. 

Chẳng hạn, chuẩn má»±c là gì? Trách nhiệm là gì? Chúng ta biết rằng không ai hạn chế việc bày tỏ chính kiến, nguyện vọng, cách nhìn; không ai cấm việc nói Ä‘úng, nói trúng, nói thật trên phÆ°Æ¡ng tiện thông tin của mình. 

Có Ä‘iều má»™t khi chÆ°a thá»±c hiện tốt những quy định bình thường của hoạt Ä‘á»™ng báo chí mà mình Ä‘ang được giao, bày tỏ chính kiến ở mạng xã há»™i hay má»™t phÆ°Æ¡ng tiện thông tin nào Ä‘ó không phải cÆ¡ quan báo chí của mình, nhà báo Ä‘ó, há»™i viên Ä‘ó cÅ©ng phải xem lại chính mình. Còn việc cụ thể hÆ¡n nó chỉ có ý nghÄ©a thá»±c sá»± đối vá»›i Há»™i đồng xá»­ lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam vì có thể cần Ä‘òi hỏi má»™t barem cho há»™i đồng.

Đây là ý tưởng và là “công trình” tập thể

+ Ở má»™t khía cạnh khác, có quan Ä‘iểm trái chiều cho rằng, việc quy định hÆ°á»›ng ứng xá»­ của nhà báo trên mạng xã há»™i Ä‘ã gián tiếp hạn chế quyền tá»± do ngôn luận. Nói cách khác, vá»›i quy định này, phát ngôn của nhà báo trên mạng xã há»™i cÅ©ng phải chịu sá»± Ä‘iều chỉnh khắt khe theo các quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Quan Ä‘iểm của ông nhÆ° thế nào về vấn đề này?

- Tôi nghÄ© không phải thế. Nếu là má»™t công dân bình thường thì cách ứng xá»­ khi có những phát ngôn thiếu chuẩn má»±c trên mạng xã há»™i sẽ khác bởi vì người ta không có trong tay má»™t phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông. Còn vá»›i nhà báo thì bản thân họ Ä‘ã có phÆ°Æ¡ng tiện để trình bày, biểu đạt suy nghÄ©, lập trường. Người ta chỉ phản đối khi cùng má»™t sá»± việc mà cách nói khác nhau mà thôi. Vì tham gia hoạt Ä‘á»™ng báo chí, tham gia làm há»™i viên của há»™i nghề nghiệp, nếu có những quy định mà há»™i mình ban hành thì việc thá»±c hiện cÅ©ng là bình thường. Đây là ý tưởng và là “công trình” tập thể. 

Thậm chí, tôi nghÄ© quy định này hoàn toàn không hạn chế quyền tá»± do ngôn luận của nhà báo mà còn khuyến khích các nhà báo tích cá»±c tham gia mạng xã há»™i vá»›i tinh thần nghiêm túc, đấu tranh vá»›i cái ác, xấu, bất công, thiếu chuẩn má»±c trong xã há»™i. 

Vá»›i tiêu chí “chuẩn má»±c” và “trách nhiệm” trên mạng xã há»™i Ä‘ã góp phần chỉ ra rằng cái gì trong xã há»™i tất cả đều thừa nhận là Ä‘úng hoặc không Ä‘úng thì những người làm báo cÅ©ng phải nhận thức rõ được Ä‘iều Ä‘ó để không những bản thân mình nhận thức Ä‘úng mà còn định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i.

+ Nói đến “chuẩn má»±c và trách nhiệm” không chỉ mang sức nặng của quy tắc, mà cao hÆ¡n là mang giá trị về đạo đức nghề nghiệp. Là cÆ¡ quan ban hành và quản lý há»™i viên nhà báo, HNBVN sẽ tiếp tục có những Ä‘á»™ng thái nhÆ° thế nào trong câu chuyện “rèn” và “uốn nếp” các há»™i viên - nhà báo để họ Ä‘i Ä‘úng trên con đường mà sứ mệnh nghề nghiệp Ä‘ã trao cho họ: tôn trọng sá»± thật, định hÆ°á»›ng dÆ° luận và vun đắp niềm tin cho công chúng?

- Tôi thấy câu hỏi này hay và rất Ä‘úng. Bản thân má»—i con người sống trong cá»™ng đồng Ä‘ã có nghÄ©a vụ tuân thủ các chuẩn má»±c của đời sống, của truyền thống và của văn hóa. Dù là luật hay quy định cụ thể sâu sắc đến Ä‘âu cÅ©ng không thể đầy đủ, chỉ có lÆ°Æ¡ng tâm và trách nhiệm của má»—i người má»›i có thể giải quyết được tất cả những Ä‘òi hỏi của cuá»™c sống. 

Vá»›i nhà báo khi tham gia mạng xã há»™i cÅ©ng vậy, cần phải luôn giữ tâm nghề, tá»± đổi má»›i chính mình nhằm Ä‘áp ứng nhu cầu thông tin nhanh, trung thá»±c, khách quan phục vụ kịp thời quyền lợi của công chúng chính là Ä‘iều quan trọng nhất.

+ Có má»™t số tòa soạn báo Ä‘ã và Ä‘ang thá»±c hiện hoặc ấp ủ ý tưởng xây dá»±ng cho riêng phóng viên tại cÆ¡ quan mình má»™t bá»™ quy chuẩn về việc tham gia mạng xã há»™i nhÆ° Đài truyền hình Việt Nam... Ông nghÄ© nhÆ° thế nào về việc này? Liệu quy định chung và riêng có dẫn đến chồng chéo và ảnh hưởng đến việc thá»±c hiện hay không, thÆ°a ông?

- Chúng tôi rất hoan nghênh việc các cÆ¡ quan báo chí có quy định cụ thể, chi tiết để quản lý phóng viên, há»™i viên khi tham gia mạng xã há»™i. Quy định nhÆ° vậy cÅ©ng là để làm tốt công tác quản lý, xây dá»±ng mối Ä‘oàn kết và minh bạch trong từng hoạt Ä‘á»™ng của Ä‘Æ¡n vị.

 Bởi lẽ má»—i loại hình báo chí có má»™t đặc thù riêng, có những cÆ¡ quan báo chí có phạm vi quản lý tác nghiệp rất rá»™ng nên việc quản lý bằng những quy định riêng không có gì mâu thuẫn vá»›i các quy định chung của toàn giá»›i báo chí.

+ Vâng, trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo Hà Vân/Báo Nhà báo và Công luận