Sá»± tôn vinh dành cho “những người mạo hiểm để kể câu chuyện về thời đại của chúng ta”

Đó là nhận định của Tổng Biên tập Tạp chí Time Edward Felsenthal về giải thưởng “Nhân vật của năm” năm nay. Các nhà báo được vinh danh “đại diện cho má»™t cuá»™c chiến lá»›n hÆ¡n bởi vô số người khác trên khắp thế giá»›i, những người mạo hiểm để kể câu chuyện về thời đại của chúng ta” - Edward Felsenthal khẳng định. Rất hiếm hoi trong lịch sá»­ 91 năm của cuá»™c bình chọn thường niên này, có tá»›i 4 cá nhân và tập thể những người làm truyền thông cùng được vinh danh là “nhân vật của năm”. Äó là: nhà báo Jamal Khashoggi - cây bút bình luận của Washington Post bị sát hại tại lãnh sá»± quán Saudi Arabia ở Istanbul hồi tháng 10; các nhân viên của tờ báo Capital Gazette á»Ÿ Maryland; nhà báo Maria Ressa, Giám đốc Ä‘iều hành của trang tin Rappler; các nhà báo Wa Lone và Kyaw Soe Oo, những người bị giam giữ ở Myanmar trong gần má»™t năm. Sau Ä‘ó, trong danh sách rút gọn, Time lá»±a chọn nhà báo Jamal Khashoggi vào vị trí cao nhất trong danh sách “Nhân vật của năm 2018”.

“Khi xem xét các lá»±a chọn này, có thể thấy rõ sá»± thao túng và bóp méo sá»± thật thá»±c sá»± là chủ đề chung trong rất nhiều câu chuyện quan trọng của năm nay, từ Nga Ä‘ến Riyadh đến Thung lÅ©ng Silicon” - thá»±c tế đời sống báo chí thế giá»›i trong năm 2018 Ä‘ã chứng minh sá»± chính xác trong nhận định ấy của Edward Felsenthal. Năm 2018 tiếp tục là má»™t năm chẳng mấy yên bình vá»›i giá»›i báo chí. Chỉ tính đến tháng 10/2018, theo thống kê của Ủy ban bảo vệ các nhà báo (CPJ) có tá»›i 43 nhà báo thiệt mạng khi Ä‘ang tác nghiệp hoặc bị giết hại (trong cả năm 2017 con số này là 46). Trong số Ä‘ó, có nhiều vụ việc gây chấn Ä‘á»™ng làng báo nhÆ°: vụ nhà báo Ä‘iều tra 27 tuổi Jan Kuciak và người bạn gái bị bắn chết tại căn há»™ của mình ở thủ Ä‘ô Bratislava trong má»™t vụ giết người mà nhà chức trách Slovakia cho là có liên quan tá»›i loạt bài báo của anh mô tả tình trạng tham nhÅ©ng của má»™t số quan chức chính phủ cÅ©ng nhÆ° về mối quan hệ giữa họ vá»›i má»™t băng nhóm tá»™i phạm tại Italy; vụ xả súng kinh hoàng tại tòa soạn báo Capital Gazette tại Annapolis, Maryland, Mỹ ngày 28/6 là 5 người thiệt mạng và nhiều người bị thÆ°Æ¡ng; vụ nữ nhà báo Viktoria Marinova của Ä‘ài truyền hình tÆ° nhân TVN Bulgaria bị hãm hiếp rồi giết hại dã man ngày 6/10… hay ồn ào dai dẳng nhất trong năm 2018 là vụ việc nhà báo Saudi Arabia Jamal Khashoggi mất tích sau Ä‘ó Ä‘ã bị cho là bị giết hại trong Lãnh sá»± quán của Saudi Arabia tại Istanbul ngày 4/10… Äiều Ä‘áng nói  là phần lá»›n trong số Ä‘ó đều không tìm được nguyên nhân, thủ phạm. Nhiều vụ cứ thế rÆ¡i vào quên lãng….

Lần đầu tiên chọn người Ä‘ã qua đời làm “Nhân vật của năm”

Tạp chí Time bắt đầu bình chọn danh hiệu “Nhân vật của năm” từ năm 1927.  Thá»±c ra, ý tưởng tổ chức bình chọn này là ná»— lá»±c nhằm “chữa cháy” cho sai lầm của tạp chí này, khi không Ä‘Æ°a phi công Charles Lindbergh lên trang bìa dù ông Ä‘ã thá»±c hiện được chuyến bay lịch sá»­ xuyên Đại Tây DÆ°Æ¡ng vào đầu năm 1927. Đó cÅ©ng là lý do vì sao Lindbergh được lá»±a chọn là “Nhân vật của năm” Ä‘ầu tiên xuất hiện trên trang bìa của Time.

  Từ Ä‘ó đến nay, “Nhân vật của năm” trở thành cuá»™c bình chọn thường niên của Time. Cứ má»—i năm, Tạp chí Time lại Ä‘Æ°a ra má»™t danh sách các ứng viên có thể trở thành “Nhân vật của năm” và phần Ä‘ánh giá, lá»±a chọn sẽ do “ban giám khảo” Time đề xuất. Trong những năm gần Ä‘ây, Time tổ chức bình chọn trên cả phiên bản Ä‘iện tá»­. Vá»›i câu hỏi “Nếu bạn được quyền quyết định, bạn sẽ chọn ai?”, Time thu hút được hàng chục nghìn lượt người truy cập để bình chọn. Những lá phiếu bình chọn của Ä‘á»™c giả không quyết định trá»±c tiếp tá»›i việc ai sẽ là người thắng cuá»™c, nhÆ°ng nó cÅ©ng góp phần phản ánh phần nào cục diện ganh Ä‘ua trong cuá»™c bình chọn uy tín này.

Dù mang tên gọi “Nhân vật của năm” nhÆ°ng cuá»™c bình chọn này không bị bó buá»™c phạm vi ứng cá»­ viên là những cá nhân cụ thể. Năm 1982, danh hiệu “Nhân vật của năm” thuá»™c về chiếc máy tính cá nhân. Theo Tạp chí Time, tiêu chí lá»±a chọn Nhân vật của năm là bất cứ ai có ảnh hưởng lá»›n nhất trong năm, cả theo chiều hÆ°á»›ng tích cá»±c lẫn tiêu cá»±c. Trong 3 năm gần Ä‘ây, người được bình chọn danh hiệu này năm 2016 là Tổng thống Mỹ Trump và năm 2017 là những phụ nữ tố cáo nạn quấy rối tình dục.

Năm nay là lần đầu tiên Time chọn người Ä‘ã qua đời làm “Nhân vật của năm”. Nhân vật đứng thứ hai là Tổng thống Mỹ Donald Trump vá»›i vô số những sá»± vụ ầm Ä©, trong khi công tố viên đặc biệt Robert Mueller, người dẫn dắt cuá»™c Ä‘iều tra cáo buá»™c Nga can thiệp bầu cá»­ Mỹ năm 2016, đứng thứ ba.

Theo Hà Trang/Báo Nhà báo và Công luận