+ Được biết, sau má»™t thời gian nghiên cứu, tổ chức các há»™i thảo, tọa Ä‘àm lấy ý kiến há»™i viên - nhà báo ở cả ba khu vá»±c, Quy tắc sá»­ dụng Mạng xã há»™i của nhà báo - há»™i viên HNBVN sẽ được ban hành chính thức. Ông Ä‘ánh giá nhÆ° thế nào về sá»± cần thiết phải ban hành quy tắc này?

- Trong lÄ©nh vá»±c báo chí Ä‘ã có Luật Báo chí năm 2016 và 10 Ä‘iều quy định Đạo đức người làm báo. Mạng xã há»™i hiện nay phát triển không ngừng, má»™t mặt khuyến khích người làm báo sá»­ dụng, bởi Ä‘ây là nguồn tin khổng lồ và để tăng cường mở rá»™ng, tăng tính tÆ°Æ¡ng tác vá»›i bạn đọc, tuy vậy, việc người làm báo sá»­ dụng mạng xã há»™i rất cần được quản lý. Nhà báo, phóng viên, không phải là khi ở tòa soạn viết má»™t kiểu, rồi ở mạng xã há»™i viết má»™t kiểu khác, có khi hoàn toàn đối lập, chỉ bởi ở cÆ¡ quan thì phải làm Ä‘úng chức năng, nhiệm vụ, tôn chỉ của tờ báo, còn ở trên mạng xã há»™i thì muốn nói gì thì nói. Chính vì vậy, mạng xã há»™i rất cần thiết, nên phải quản lý thật tốt để phát huy vai trò của mạng xã há»™i đối vá»›i người làm báo.

+ Ông có nhấn mạnh rằng, Quy tắc này vừa khuyến khích người làm báo tham gia má»™t cách có trách nhiệm trên mạng xã há»™i vừa ngăn chặn những hành vi vi phạm đạo đức, để má»—i người làm báo thá»±c hiện ngày càng tốt hÆ¡n vai trò của mình khi tham gia MXH. Ná»™i dung ấy sẽ được cụ thể nhÆ° thế nào, thÆ°a Trưởng Ban Kiểm tra?

- Hiện nay, trong thời đại cách mạng 4.0, mạng xã há»™i rất rá»™ng mở và nhiều tiện ích, giúp mọi người kết nối, giao lÆ°u vá»›i nhau. Má»™t mặt khuyến khích, ứng dụng công nghệ thông tin, cho phép người làm báo nắm thông tin, nhÆ°ng cần phải tác nghiệp tại hiện trường. Bá»™ Quy tắc sẽ được ban hành đầu năm 2019, gồm 4 vấn đề về sá»­ dụng sao cho Ä‘úng luật, có giá trị, có hiệu quả. Mặt khác, vá»›i vai trò được giao định hÆ°á»›ng thông tin, dÆ° luận, nên Bá»™ quy tắc Ä‘Æ°a ra 8 vấn đề người làm báo nên tránh (không nên làm). Tóm lại, nhà báo, há»™i viên phải tuân thủ Bá»™ Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của người làm báo Việt Nam. Các ná»™i dung chính của Bá»™ Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của người làm báo Việt Nam là căn cứ để Há»™i đồng xá»­ lý vi phạm xá»­ lý các trường hợp vi phạm. Thá»±c hiện Bá»™ Quy tắc này cÅ©ng là việc thuận lợi trong thá»±c hiện công việc của những người làm báo.

+ So vá»›i dá»± thảo Bá»™ Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i mà Bá»™ Thông tin và truyền thông chuẩn bị ban hành, vá»›i 3 nhóm đối tượng (các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ; các tổ chức nghề nghiệp, chính trị, xã há»™i; các cá nhân), Dá»± thảo quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của Há»™i Nhà báo Việt Nam ban hành có những Ä‘iểm khác biệt nào?

- Bá»™ Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i mà Bá»™ Thông tin và truyền thông chuẩn bị ban hành là ná»™i dung quản lý nhà nÆ°á»›c, cụ thể hóa quy định của Luật Báo chí 2016, bao gồm cá nhân, các tổ chức nghề nghiệp, chính trị, xã há»™i và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Còn Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của nhà báo - há»™i viên Há»™i Nhà báo Việt Nam có tính chất quy phạm về đạo đức. Bá»™ quy tắc của Há»™i Nhà báo không quy định về pháp luật mà chỉ quy định về góc Ä‘á»™ đạo đức. Ví dụ việc vi phạm bản quyền thì Ä‘ó là hành vi vi phạm pháp luật, cùng sá»± việc Ä‘ó, cÅ©ng là vi phạm đạo đức. NhÆ°ng có những việc không vi phạm pháp luật nhÆ°ng lại vi phạm đạo đức thì vẫn cần phải xá»­ lý theo quy định về Đạo đức nghề nghiệp người làm báo.

+ NhÆ° vậy, đối tượng là các cấp há»™i, nhà báo, há»™i viên, cÆ¡ quan quản lý báo chí đều sẽ phải chung sức thá»±c hiện Quy tắc này. ThÆ°a ông, căn cứ nào để chúng ta Ä‘Æ°a ra quy định này?

- Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của nhà báo - há»™i viên Há»™i Nhà báo Việt Nam được căn cứ theo Luật Báo chí 2016 ở khoản 1 và Ä‘iểm b, khoản 2 Điều 8. Theo Ä‘ó, Há»™i Nhà báo Việt Nam là tổ chức chính trị xã há»™i - nghề nghiệp, có quyền ban hành và tổ chức thá»±c hiện quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của nhà báo - há»™i viên Há»™i Nhà báo Việt Nam cÅ©ng nhằm hiện thá»±c quy định tại Điều 5: “Chuẩn má»±c và trách nhiệm khi tham gia mạng xã há»™i và các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông khác”.  Há»™i Nhà báo Việt Nam ban hành quy định áp dụng cho người làm báo gồm: Há»™i viên, phóng viên, nhà quản lý - là há»™i viên Há»™i Nhà báo Việt Nam.

Việc ban hành Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của nhà báo - há»™i viên Há»™i Nhà báo Việt Nam là hiện thá»±c hóa Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam, Ä‘úng luật Báo chí hiện hành.

+ Vá»›i 4 Ä‘iều được làm, 8 Ä‘iều không được làm thì Bá»™ quy tắc này có vẻ là rất rõ ràng, nhÆ°ng chế tài xá»­ lý những vi phạm Quy tắc này cụ thể nhÆ° thế nào thÆ°a ông?

- Đây là Bá»™ Quy tắc cụ thể hóa Điều 5 trong 10 Điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam nên việc xá»­ lý vi phạm sẽ có Há»™i đồng xá»­ lý vi phạm (vá»›i 2 cấp là cấp Trung Æ°Æ¡ng và cấp tỉnh và tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng). Khi vi phạm Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của nhà báo - há»™i viên Há»™i Nhà báo Việt Nam chính là vi phạm Điều 5. Chế tài xá»­ lý sẽ căn cứ theo Quy định đạo đức người làm báo Việt Nam.

+ Trong vai trò là người đứng đầu Ban Kiểm tra, cÅ©ng là má»™t nhà báo, má»™t há»™i viên, ông có chia sẻ gì vá»›i những người làm báo Việt Nam trong quá trình sá»­ dụng mạng xã há»™i?

- Tôi nghÄ© rằng, việc sá»­ dụng mạng xã há»™i thì không ai cấm nhÆ°ng không nên lạm dụng nó. Khi lên mạng xã há»™i mà nói không chuẩn, sẽ bị phản ứng ngay từ những phóng viên, nhà báo khác. Đối vá»›i người làm báo chính trá»±c, làm việc Ä‘úng tôn chỉ, mục Ä‘ích của tờ báo, Ä‘úng pháp luật thì Bá»™ quy tắc này rất dá»… thá»±c hiện. Khi thá»±c hiện Bá»™ Quy tắc cÅ©ng thuận lợi, tạo sá»± công bằng trong môi trường báo chí trong thá»±c hiện công việc của những người làm báo, nhất là vấn đề bản quyền báo chí.

Có thể nói, Bá»™ Quy tắc cÅ©ng để răn Ä‘e những ai cố ý lạm dụng mạng xã há»™i để thá»±c hiện hành vi vi phạm Quy định đạo đức người làm báo Việt Nam. Sá»± ra đời Bá»™ Quy tắc chính là để bảo vệ người làm báo, bảo vệ sá»± chính trá»±c, tạo Ä‘iều kiện để người làm báo làm Ä‘úng các quy định và pháp luật.

+ Vâng, xin cảm Æ¡n ông!

Theo Minh Nam/Báo Nhà báo và Công luận Công luận