Từ sau Đại há»™i Đảng lần thứ XII, gần nhÆ° cứ má»—i tháng, Ủy ban Kiểm tra trung Æ°Æ¡ng (UBKTTƯ) lại họp xem xét việc thi hành ká»· luật cán bá»™. Khác vá»›i trÆ°á»›c, nay nhờ có chủ trÆ°Æ¡ng công khai "không có vùng cấm" nên nhân dân biết rất rõ mức ká»· luật của tổ chức, cá nhân vi phạm.

Không có trách nhiệm chung chung

Bao giờ trong ká»· luật, UBKTTƯ cÅ©ng đề cập trách nhiệm ông A, B, C... Điều này nhÆ° má»™t thông Ä‘iệp cho bắt đầu má»™t thời kỳ đề cao trách nhiệm cá nhân. Nói về trách nhiệm, dù là trách nhiệm cá nhân hay trách nhiệm chính trị, trách nhiệm cÆ¡ quan hành chính... chung quy vẫn là trách nhiệm trÆ°á»›c nhân dân.

Có người nói ông A, ông B là chính khách nên chỉ chịu trách nhiệm chính trị, còn những việc xảy ra ở Ä‘Æ¡n vị mà ông ta quản lý thì do cấp dÆ°á»›i làm. Thật ra, quyền lá»±c là của nhân dân, nhà nÆ°á»›c là của nhân dân, thay mặt nhân dân ủy thác cho người phụ trách cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị cụ thể. Cho nên, khi chuyện xảy ra ở Ä‘Æ¡n vị Ä‘ó, gây thiệt hại đến lợi ích của nhân dân thì người được ủy thác phải chịu trách nhiệm.

Đã từng có vị bá»™ trưởng, khi Quốc há»™i chất vấn về trách nhiệm Ä‘ã để xảy ra nhiều chuyện bê bối ở bá»™ này, Ä‘ã trả lời đại ý "Ä‘ã kiểm Ä‘iểm trách nhiệm vá»›i UBKTTƯ, kết luận của ủy ban đến Ä‘âu tôi chịu trách nhiệm đến Ä‘ó". Điều này đồng nghÄ©a vá»›i việc Ä‘ã từ chối trả lời về trách nhiệm trÆ°á»›c dân, trÆ°á»›c Quốc há»™i do dân bầu ra.

Cần nhá»› là không có thứ chính trị chung chung mà hoạt Ä‘á»™ng nào của bá»™ máy nhà nÆ°á»›c, của cÆ¡ quan công quyền cÅ©ng tác Ä‘á»™ng đến công dân, đều có thể coi là chính trị. Khác chăng là ở chá»— Ä‘iều Ä‘ó được lòng dân (đạt mục Ä‘ích chính trị) hay mất lòng dân (phản chính trị) mà thôi.

Gần Ä‘ây, các vụ cán bá»™, công chức vi phạm pháp luật ngày càng được phát hiện nhiều hÆ¡n. Điều này là rất tốt. NhÆ°ng vẫn còn ít vụ chỉ thẳng người phải chịu trách nhiệm đối vá»›i các sai phạm, mà vẫn chung chung rằng do cÆ¡ chế, do tập thể? Nguyên nhân là do còn tình trạng nể nang, thái Ä‘á»™ chÆ°a cÆ°Æ¡ng quyết, luật pháp chÆ°a nghiêm minh và có cả sá»± can thiệp, bao che từ nhiều phía...

ChÆ°a rõ ràng, khó xác định

Thá»±c trạng bá»™ máy hành chính của nÆ°á»›c ta hiện còn chồng chéo về thẩm quyền. Việc phân công, phân nhiệm trong nhiều trường hợp vẫn chÆ°a rõ ràng nên gây khó khăn cho việc xác định rõ pháp nhân, thể nhân (công chức) nào chịu trách nhiệm trong các sai phạm.

Má»™t khi chế Ä‘á»™ trách nhiệm không rõ ràng thì sẽ rất khó khi cần quy trách nhiệm. Nguyên lý kết hợp giữa quản lý ngành và quản lý lãnh thổ khi chÆ°a được luật hóa và quy định cụ thể cÅ©ng sẽ là nguyên nhân dẫn đến sá»± Ä‘ùn đẩy trách nhiệm trong Ä‘iều hành nền hành chính. Điều này gây không ít cản trở trong việc quy trách nhiệm cá nhân khi xem xét ká»· luật, kể cả khi xét xá»­ các vụ án hành chính.

Nguyên tắc "Đảng lãnh đạo, chính quyền quản lý Ä‘iều hành..." là rất khoa học nhÆ°ng do có nÆ¡i này nÆ¡i kia chÆ°a đổi má»›i phong cách lãnh đạo của Đảng đối vá»›i chính quyền, chÆ°a phân biệt giữa lãnh đạo và Ä‘iều hành... nên cÅ©ng là những cản trở lá»›n trong việc quy trách nhiệm. Luật pháp về cán bá»™, công chức và cả hệ thống văn bản pháp luật vận hành nền hành chính cÅ©ng chÆ°a làm rõ thế nào là lá»—i công vụ, lá»—i ngoài công vụ, trách nhiệm do lá»—i, trách nhiệm không do lá»—i...; chÆ°a phân biệt các hành vi trong hoạt Ä‘á»™ng công vụ thì rất khó để xá»­ lý sai phạm cho thá»±c sá»± nghiêm minh Ä‘úng nghÄ©a.

Hoạt Ä‘á»™ng quản lý hành chính rất Ä‘a dạng. Xu hÆ°á»›ng hoạt Ä‘á»™ng quản lý hành chính sẽ ngày càng Ä‘a dạng, phong phú và phức tạp hÆ¡n. Chính vì vậy, quy định luật pháp nếu không được bổ sung, phát triển thì sẽ bất cập, dẫn đến tình trạng có nhiều quyết định hành chính gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của người dân nhÆ°ng cÅ©ng rÆ¡i vào tình trạng "chìm xuồng".

Trong thá»±c tiá»…n, khi nói đến má»™t người quyền cao chức trọng, người ta thường nói người Ä‘ó giữ trọng trách. Cách nói nhÆ° vậy chứa Ä‘á»±ng má»™t thông Ä‘iệp hiển nhiên, rằng quyền càng cao thì trách nhiệm càng lá»›n, không thể thoái thác. 

Theo Diệp Văn SÆ¡n/Báo Người lao Ä‘á»™ng