Câu chuyện đề tài

Tôi luôn dành má»™t trang cuối cùng trong sổ tay, để ghi chú lại sá»± kiện hay, đặc biệt, những ý tưởng thoáng qua cho bài viết dịp Tết đến Xuân về. Thật ra, không phải tôi lo xa, mà vì tôi dá»… bị cuốn theo hàng ngàn dòng sá»± kiện trong năm, Ä‘ôi lúc khó hệ thống lại được những gì đặc sắc.

Đối vá»›i báo in, không khí Tết đến vá»›i chúng tôi bắt đầu từ... tháng 9 hàng năm, khi mọi sinh hoạt của người dân vẫn còn đều đều, vẫn còn vÆ°Æ¡ng vấn ngày nghỉ lá»… Quốc khánh 2/9.

Lúc này, tôi móc “cẩm nang” của mình ra, bắt đầu lọc lại: Đề tài gì để phù hợp vá»›i con giáp của năm má»›i? Đề tài gì má»›i lạ, Ä‘á»™c Ä‘áo, “tÆ°Æ¡i mát”, có thể làm món ăn tinh thần Ä‘á»™c Ä‘áo cho công chúng? Rồi phải mường tượng lại không khí Tết nhÆ° thế nào, gồm những hoạt Ä‘á»™ng truyền thống nào, góc ảnh năm ngoái chụp có sá»­ dụng được không... Tìm được đề tài hay, má»›i lạ để đăng ký vá»›i Ban Biên tập thì xem nhÆ° phóng viên Ä‘ã hoàn thành má»™t ná»­a công việc thá»±c hiện ấn phẩm Xuân!

Tháng 10, Ban Biên tập hoàn thành kế hoạch xuất bản báo Xuân, phát cho từng người trong tòa soạn. Kể từ Ä‘ó, gánh nặng chính thức Ä‘è lên vai phóng viên. Có người ngay lập tức bắt tay vào khâu thu thập tÆ° liệu, tìm cảm hứng và hoàn thành tác phẩm trÆ°á»›c hạn. Ấy là những phóng viên biết sắp xếp quỹ thời gian và công việc, tranh thủ tối Ä‘a thời gian thá»±c hiện bài “hàng nằm” (tức loại đề tài nguá»™i, có sẵn, không chờ số liệu). NhÆ°ng Ä‘a phần, chúng tôi thuá»™c nhóm “chủ quan”, tà tà mà viết.

Nhiều đồng nghiệp của tôi chép miệng: “ChÆ°a Tết, chÆ°a có hứng viết”. Dù Ban Biên tập thường xuyên nhắc, nhÆ°ng tình trạng “tàng trữ bài viết đến phút cuối má»›i ná»™p” diá»…n ra thường xuyên. Thời gian 2 tuần trÆ°á»›c khi ná»™p bài, phóng viên cuống cuồng, vừa “chạy” bài báo thường kỳ, vừa “chạy” báo Xuân, quảng cáo, phát hành...

Đến hạn ná»™p, phải thức khuya dậy sá»›m viết bài, nhìn ai cÅ©ng bÆ¡ phờ, vất vả đến tá»™i. NghÄ© đến cảnh trÆ°á»›c Ä‘ó nhàn hạ vui chÆ¡i, tá»± trách bản thân sao chẳng chịu tranh thủ gì cả, hứa vá»›i lòng là năm sau sẽ khắc phục. Hứa vậy thôi, chứ sang năm, tình trạng trên vẫn lặp lại, chẳng khác gì! Chỉ thÆ°Æ¡ng cho Ban Biên tập và bá»™ phận ThÆ° ký tòa soạn, lúc rảnh thì chẳng có bài nào để đọc, lúc cao Ä‘iểm thì cả trăm bài chất đống!

Tác nghiệp 24/7

Đầu tháng 12 hàng năm, ná»™p bài báo Xuân xong, phóng viên bắt đầu thảnh thÆ¡i, trở lại nhịp Ä‘á»™ nhàn hạ ngày thường. NhÆ°ng chỉ vài hôm thôi, chứ lúc này, ngoài trời gió bấc Ä‘ã thổi; người người nhà nhà Ä‘ang tất bật chuẩn bị cho tổng kết cuối năm, phục vụ nhu cầu mua sắm Tết. Vậy là chúng tôi lại quay cuồng họp tổng kết, phản ánh nhịp Ä‘á»™ cuá»™c sống tất bật cuối năm.

Trên các trang báo thường kỳ, Ä‘ã xuất hiện ngày càng nhiều hÆ¡n tin, bài về làng nghề phục vụ Tết; trồng hoa, cây cảnh chÆ¡i Tết; bình ổn thị trường cuối năm; kiểm tra an toàn vệ sinh thá»±c phẩm mùa Tết... Lại là quãng thời gian cánh nhà báo ăn Tết trên báo! Công việc ấy kéo dài suốt, đến khi hoàn thành tờ báo tất niên (khoảng 26, 27 tháng Chạp).

TrÆ°á»›c khi chính thức nghỉ Tết, phóng viên lại má»™t lần nữa chạy “vắt giò lên cổ”, đăng ký và thá»±c hiện bài viết cho cả chục số báo trÆ°á»›c Tết và sau Tết.

Số báo trÆ°á»›c Tết phải cá»±c kỳ tranh thủ, vì Ä‘âu Ä‘âu cÅ©ng Tết, lấy tÆ° liệu khá vất vả. Số báo sau Tết thì phải... ná»™p trÆ°á»›c Tết, để sau Tết không quá bị Ä‘á»™ng. Nếu chÆ°a viết kịp, chí ít phải lấy tÆ° liệu xong (trừ những tác phẩm buá»™c phải chờ đến lúc diá»…n ra sá»± kiện), bởi kinh nghiệm cho thấy, mãi sau rằm tháng giêng, mọi hoạt Ä‘á»™ng má»›i diá»…n ra bình thường. Muốn phỏng vấn, hỏi chuyện gì, cứ... chờ nhé. Trong giai Ä‘oạn ấy, nhà báo cÅ©ng phải lo chuyện tÆ° riêng: Sắm sá»­a, trang hoàng nhà cá»­a, cúng kiến... Tết mà!

NhÆ°ng Ä‘iều khiến chúng tôi vui thích nhất trong giai Ä‘oạn “tÆ°ng bừng” này, là hoạt Ä‘á»™ng chúc Tết. Từ 20 tháng Chạp, cÆ¡ quan Ä‘ã chuẩn bị phòng tiếp khách, phân công người trá»±c, chờ Ä‘ón hàng trăm Ä‘Æ¡n vị đến chúc Tết tại tòa soạn. Nhiều lãnh đạo tỉnh, Ä‘Æ¡n vị, sở ngành, địa phÆ°Æ¡ng đến thăm hỏi, chúc mừng, Ä‘á»™ng viên chúng tôi qua má»™t năm; trò chuyện thân tình, cởi mở để chào Ä‘ón năm má»›i đầy thắng lợi má»›i, quá trình hợp tác thành công hÆ¡n. Mai vàng ngoài sân hé nụ, và chúng tôi nở mãi nụ cười trên môi. Đúng là vui nhÆ° Tết!

Tuy là nghỉ theo lịch chung, nhÆ°ng phóng viên vẫn hoạt Ä‘á»™ng suốt đến giao thừa. Chúng tôi theo chân lãnh đạo tỉnh Ä‘i thăm bệnh nhân phải ăn Tết trong bệnh viện, thăm công nhân quét rác phải làm việc quên thời gian, Ä‘i kiểm tra bảo đảm an ninh trật tá»±, an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ... Giao thừa, khi mọi người hòa cùng không khí vui tÆ°Æ¡i, đổ dồn ra đường chào Ä‘ón năm má»›i, chúng tôi cÅ©ng lặng lẽ ngắm pháo hoa cùng lá»±c lượng Công an ở các Ä‘iểm chốt, ghi nhận mọi không khí Ä‘ang diá»…n ra xung quanh. Trở về nhà, phóng viên lại nhanh chóng làm việc, gá»­i tác phẩm về cho người biên tập. Khi Ä‘óng máy laptop, ngẩng lên thì Ä‘ã là mùng má»™t Tết!

Suốt mấy ngày Tết, má»—i phòng ban chia nhóm trá»±c cÆ¡ quan. Riết thành quen, đến ngày trá»±c, chúng tôi ăn mặc thật đẹp, tÆ°Æ¡i tắn, tá»± xông đất cÆ¡ quan và phòng làm việc của mình. Mọi người ngồi quây quần bên nhau, trò chuyện, ăn uống, nhận lì xì của sếp..., vui không thể tả. Xong nhiệm vụ rồi, chúng tôi má»›i nghÄ© đến việc Ä‘i Ä‘âu chÆ¡i, làm gì vào các ngày Tết còn lại. Nếu chẳng thích chen lấn, cá»±c khổ vì Ä‘ông người, chúng tôi lại nằm ườn ở nhà nghỉ ngÆ¡i, sum họp vá»›i gia Ä‘ình. Cả năm Ä‘i biết bao nhiêu ngày, giờ tá»± thưởng cho mình giây phút lười biếng, cÅ©ng là Ä‘iều... hợp lý.

Rồi trong những ngày Tết, nếu có sá»± kiện đặc biệt xảy ra, Ban Biên tập sẽ cá»­ phóng viên ghi nhận, phản ánh. Nếu không, phóng viên lành nghề sẽ tá»± “xách ba lô lên và Ä‘i” ghi nhận thá»±c tế cuá»™c sống, không khí Tết của người dân, các vụ tai nạn giao thông... Chá»›p mắt, ngày nghỉ trôi qua. Chúng tôi quay trở lại quy trình xuất bản báo thường kỳ, ra mắt tờ báo Tân niên. Rồi lại ấp ủ đề tài cho Xuân năm sau. Ä‚n Tết quanh năm suốt tháng nhÆ° thế, còn ai bảo làm báo là khổ?

Theo: Gia Khánh/Người làm báo