Báo chí là má»™t trong những lá»±c lượng ở tuyến đầu

+ ThÆ°a ông, trong những ngày cả nÆ°á»›c “chống dịch nhÆ° chống giặc”, ông Ä‘ánh giá nhÆ° thế nào về tinh thần “vào cuá»™c” của lá»±c lượng báo chí trên cả nÆ°á»›c?

- Ông Hồ Quang Lợi: Phải nói rằng, những ngày này đất nÆ°á»›c trải qua nhiều khó khăn, thá»­ thách và tôi có cảm giác rằng, báo chí nhÆ° má»™t Ä‘á»™i quân hùng hậu, bÆ°á»›c vào má»™t cuá»™c chiến thông tin, má»™t guồng quay tin tức đầy áp lá»±c nhÆ°ng thá»±c sá»± hiệu quả. Việt Nam trở thành má»™t Ä‘iểm sáng về chống dịch Covid-19 là kết quả ná»— lá»±c chung của cả nÆ°á»›c, trong Ä‘ó có Ä‘óng góp rất quan trọng của báo chí.

Trong cuá»™c chiến chống dịch Covid-19, báo chí chúng ta Ä‘ang là má»™t trong những “mÅ©i tiên phong”, là má»™t trong những lá»±c lượng ở tuyến đầu. Có lẽ càng trong những hoàn cảnh khó khăn, ngặt nghèo nhất, những người chiến sÄ© trên mặt trận thông tin lại bùng lên mạnh mẽ bản lÄ©nh, trí tuệ và trách nhiệm của người làm báo cách mạng Việt Nam. Báo chí Ä‘ã bám sát mọi hoạt Ä‘á»™ng của mặt trận chống dịch, mọi lúc mọi nÆ¡i, để cung cấp những thông tin kịp thời, chính xác, hữu ích nhất, mang tính định hÆ°á»›ng cao nhất.

Thậm chí, khi những tin đồn thất thiệt lan tràn trên mạng xã há»™i, gây hoang mang dÆ° luận, những người làm báo vẫn luôn là lá»±c lượng tiên phong, quan trọng, làm nhiệm vụ kiểm chứng thông tin, “dập tắt tin đồn”. Từ Ä‘ó, giúp nhân dân hiểu và tin tưởng vào chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách, chỉ đạo của Đảng, Nhà nÆ°á»›c và Chính phủ, tích cá»±c đồng hành chung má»™t ý chí, hành Ä‘á»™ng để đẩy lùi dịch bệnh. Sá»± vào cuá»™c của người làm báo cả nÆ°á»›c Ä‘ã được Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ và nhân dân ghi nhận.

+ Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ cÅ©ng có nói rằng: “Phóng viên là những người trong tuyến đầu chống dịch, đặc biệt là những phóng viên “chiến trường”. Cảm nhận của ông nhÆ° thế nào về những người phóng viên Ä‘ang lăn lá»™n, dấn thân trên "trận tuyến thông tin" về dịch bệnh thời Ä‘iểm này?

- Ông Hồ Quang Lợi: Tôi Ä‘ánh giá cao những nhà báo, phóng viên tác nghiệp trá»±c tiếp ở các vùng tâm dịch, khai thác được những hình ảnh, câu chuyện, tÆ° liệu báo chí rất xúc Ä‘á»™ng mang tính thuyết phục cao về công tác phòng chống dịch Covid-19. Ở Ä‘âu có sá»± kiện ở Ä‘ó có phóng viên, từ bệnh viện, khu cách ly, khu vá»±c biên giá»›i, những cuá»™c họp chỉ đạo Ä‘á»™t xuất bất kể thời gian nào... Công việc gấp nhiều lần, lượng tin bài tăng theo “Ä‘á»™ nóng” của tình hình. Dù tác nghiệp không dá»… dàng, thậm chí nguy hiểm nhÆ°ng phóng viên vẫn tích cá»±c, xông pha, lăn xả trong từng “Ä‘iểm nóng”.

Có thể nói, chÆ°a bao giờ cuá»™c chiến thông tin trong thời bình lại mạnh mẽ nhÆ° thế, chÆ°a bao giờ tin tức trên báo chí lại ngập tràn và thống nhất má»™t tinh thần quyết liệt nhÆ° vậy. Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ánh giá cao và tá»± hào về lá»±c lượng nhà báo, há»™i viên Ä‘ã tiếp bÆ°á»›c được truyền thống vẻ vang của lịch sá»­ báo chí cách mạng 95 năm qua. Há»™i luôn chú trọng bảo vệ nhà báo tác nghiệp Ä‘úng pháp luật, nhÆ° vừa rồi, trên mạng xã há»™i Ä‘ã có tài khoản Facebook xúc phạm, bôi nhọ danh dá»± của má»™t nhà báo dÆ°Æ¡ng tính vá»›i virus SARS-CoV-2. Há»™i Nhà báo Việt Nam ngay lập tức Ä‘ã chỉ đạo Ban Kiểm tra làm công văn gá»­i đến các cÆ¡ quan chức năng đề nghị xác minh làm rõ và xá»­ lý. Và ngay sáng nay (10/4), Cục Phát thanh Truyền hình & Thông tin Điện tá»­ Ä‘ã có giấy mời đối tượng lên làm việc về vấn đề này.   

Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn chỉnh chính sách pháp luật về báo chí

+ Được biết Há»™i Nhà báo vừa có công văn đề nghị Chính phủ há»— trợ báo chí bằng cÆ¡ chế, chính sách, Ä‘ang được đại Ä‘a số các lãnh đạo báo và phóng viên đồng tình, ủng há»™. Điều này có phải xuất phát từ những khó khăn thời Ä‘iểm này của báo chí không, thÆ°a ông?

- Ông Hồ Quang Lợi: Thá»±c sá»±, trÆ°á»›c bối cảnh của dịch bệnh Covid-19, bất cứ ngành nghề nào cÅ©ng bị ảnh hưởng nặng nề, báo chí cÅ©ng không ngoại lệ. TrÆ°á»›c Ä‘ây khi chÆ°a có đại dịch Covid-19 thì báo chí Ä‘ã khó khăn rồi, nay càng khó khăn hÆ¡n. Nếu ai làm lãnh đạo những cÆ¡ quan báo chí, phải lo công ăn việc làm, đời sống cho anh em thì càng thấu hiểu được các cÆ¡ quan báo chí hiện Ä‘ang phải chịu những áp lá»±c rất lá»›n.

Không ít cÆ¡ quan báo chí buá»™c phải nợ tiền nhuận bút, nợ lÆ°Æ¡ng, hoặc phải cắt giảm nhuận bút, giảm lÆ°Æ¡ng và các khoản phúc lợi khác, thậm chí phải cho thôi việc, Ä‘ó là Ä‘iều rất cần quan tâm. Để các cÆ¡ quan báo chí phát huy được vai trò của mình, các cÆ¡ quan chủ quản, các cÆ¡ quan quản lý báo chí và Nhà nÆ°á»›c cần nghiên cứu, xem xét để có chế Ä‘á»™, chính sách há»— trợ báo chí và nhà báo má»™t cách kịp thời.

+ Trên thá»±c tế, đại dịch Covid-19 chỉ nhÆ° là giọt nÆ°á»›c tràn ly, khi khó khăn trong kinh tế báo chí vốn Ä‘ã là chuyện của nhiều năm nay. Vì vậy, ngoài những kiến nghị trÆ°á»›c mắt, theo ông, dÆ°á»›i góc Ä‘á»™ của chính sách, chúng ta cần có những há»— trợ nhÆ° thế nào để phát triển báo chí trong dài hạn?

- Ông Hồ Quang Lợi: Rõ ràng là, báo chí có má»™t trách nhiệm rất to lá»›n trong đời sống xã há»™i. Báo chí không chỉ Ä‘Æ¡n thuần hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° những doanh nghiệp mà là thá»±c hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nÆ°á»›c và Nhân dân giao phó. Tôi là người làm báo nhiều năm nay, tôi hiểu và thấu cảm những áp lá»±c của báo chí má»—i thời kỳ. Thá»±c tế là, báo chí luôn cần được sá»± há»— trợ, giúp đỡ của các cấp chính quyền, để có đủ năng lá»±c, đủ sức mạnh, đủ Ä‘iều kiện hoàn thành tốt nhiệm vụ, để nhà báo “sống” hết lòng vá»›i nghề.

Há»™i Nhà báo có trách nhiệm nghiên cứu tham mÆ°u đề xuất để hoàn chỉnh chính sách pháp luật về báo chí. Từ Ä‘ó, tạo hành lang pháp lý vững chắc cÅ©ng nhÆ° tạo Ä‘iều kiện ngày càng thuận lợi hÆ¡n để báo chí thể hiện vai trò quan trọng của mình trong tình hình má»›i. Đây cÅ©ng là má»™t trong những chức năng nhiệm vụ quan trọng của Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã được quy định trong Luật Báo chí 2016. Có nhÆ° thế chúng ta má»›i giải được bài toán khó khăn, từ Ä‘ó tăng sức mạnh cho báo chí, tiếp tục tìm những hÆ°á»›ng Ä‘i, những cách làm sáng tạo. Sá»± phát triển chắc chắn sẽ phải bắt đầu từ “Ä‘òn bẩy” của chính sách... Tất nhiên cùng vá»›i việc tháo gỡ trong cÆ¡ chế chính sách thì báo chí cÅ©ng phải ná»— lá»±c tá»± thân, tìm ra cho mình những hÆ°á»›ng Ä‘i. Đại dịch Covid- 19 lần này cÅ©ng nhÆ° má»™t cuá»™c sát hạch để các cÆ¡ quan báo chí và cá nhân má»—i người làm báo nhìn lại, thấy cái gì mình có thể tiếp tục phát huy và cái gì mình cần phải đổi má»›i, cải tiến.

Nhìn thấy Ä‘ó là cÆ¡ há»™i chứ không phải chỉ là thách thức

+ ThÆ°a ông, Ä‘iều này có nghÄ©a là, đại dịch Covid-19 cÅ©ng chính là cÆ¡ há»™i để báo chí nhìn lại mình?

- Ông Hồ Quang Lợi: Äúng vậy. Càng khó khăn thì báo chí càng phải năng Ä‘á»™ng để vượt khó. Cho nên Ä‘òi hỏi báo chí phải năng Ä‘á»™ng, sáng tạo hÆ¡n nữa theo tinh thần nhÆ° Thủ tÆ°á»›ng Ä‘ã từng nói "phải biết biến nguy thành cÆ¡". Trên thá»±c tế là nhiều lÄ©nh vá»±c, nhiều Ä‘Æ¡n vị trong hoạt Ä‘á»™ng kinh tế - xã há»™i Ä‘ang bÆ°á»›c đầu tìm ra lối Ä‘i thì báo chí cÅ©ng phải nhÆ° vậy. Trong Ä‘ó, việc tăng cường sá»­ dụng công nghệ thông tin má»™t cách mạnh mẽ hÆ¡n nữa là má»™t lối Ä‘i không thể khác được. Đây là má»™t câu chuyện không má»›i. Trên thế giá»›i Ä‘ã có những cÆ¡ quan báo chí gần nhÆ° “lá»™t xác” để tồn tại và không dá»±a hoàn toàn vào phát hành hay quảng cáo nữa.

Không chỉ là báo chí PhÆ°Æ¡ng Tây mà ở tờ Nhân dân Nhật báo của Trung Quốc cÅ©ng Ä‘ã làm theo hÆ°á»›ng Ä‘ó rồi. Người ta Ä‘ã tích hợp tất cả những thông tin, cập nhật được tất cả tin tức mà người dân cần lên trên nền tảng di Ä‘á»™ng. Đồng thời, đẩy mạnh việc tạo ra những sản phẩm mà xã há»™i Ä‘ang cần và có nguồn thu từ chính cái Ä‘ó. Cho nên, từ má»™t tờ báo chỉ phát hành 3 triệu số/ngày, thì cách Ä‘ây mấy năm, khi thay đổi cách làm, họ Ä‘ã có số người cập nhật sá»­ dụng tin tức hàng ngày qua Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng lên tá»›i 650 triệu lượt/ngày. Trong dịch bệnh hay những lúc gặp nhiều thá»­ thách khó khăn, cấp bách thì xã há»™i càng cần thông tin và đấy chính là cÆ¡ há»™i của báo chí, cÆ¡ há»™i tăng lên cho những thông tin Ä‘áp ứng nhu cầu của công chúng. Chúng ta phải nhìn thấy Ä‘ó là cÆ¡ há»™i chứ không phải chỉ nhìn là thách thức, khó khăn.

+ Có ý kiến cho rằng, về dài hạn, chúng ta nên quan tâm đến cÆ¡ chế đặt hàng, có định mức cụ thể, đảm bảo nguồn kinh phí ổn định cho báo chí hoạt Ä‘á»™ng, tránh những hoàn cảnh tÆ°Æ¡ng tá»± có thể lại xảy ra. Trong vấn đề này, quan Ä‘iểm của ông nhÆ° thế nào, thÆ°a ông?

- Ông Hồ Quang Lợi: Vấn đề này phải được nhìn từ hai phía. Má»™t là nhu cầu của Nhà nÆ°á»›c cần phải có những sản phẩm báo chí để mà phục vụ công tác lãnh đạo và Ä‘iều hành đối vá»›i các lÄ©nh vá»±c đời sống xã há»™i. NhÆ°ng bản thân báo chí phải tỏ rõ khả năng có thể tiếp ứng được những vấn đề Ä‘ó để mình chủ Ä‘á»™ng Ä‘Æ°a ra đề xuất. Từ Ä‘ó má»›i hình thành các Ä‘Æ¡n đặt hàng. Không thể chỉ nói đặt hàng nhÆ° má»™t khái niệm nhÆ°ng thá»±c tế thì không hình thành và chỉ dừng lại ở phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng, chÆ°a có đề xuất được các dá»± án cụ thể. Có thể chúng ta nên tính đến phÆ°Æ¡ng án đặt hàng có tính hệ thống cho việc báo chí phục vụ những nhiệm vụ Ä‘á»™t xuất của đất nÆ°á»›c. Khi có vấn đề gì xảy ra nhÆ° dịch bệnh, thiên tai, lÅ© lụt... mà báo chí phải tham gia trên tuyến đầu thì sẽ được sá»­ dụng đề án Ä‘ó cho báo chí hoạt Ä‘á»™ng, hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao. Nếu Bá»™ Thông tin & Truyền thông chủ trì việc này, chúng tôi sẵn sàng đồng hành trong việc tham vấn, góp ý về hÆ°á»›ng triển khai sao cho hiệu quả nhất.

+ Câu chuyện ná»— lá»±c đổi má»›i tá»± thân trong bối cảnh hiện nay là rất quan trọng. NhÆ°ng các chính sách há»— trợ, hành lang pháp lý cÅ©ng phải “tiếp sức” để báo chí hoàn thành tốt nhất “mục tiêu kép”, thÆ°a ông?

- Ông Hồ Quang Lợi: Chúng ta phải hiểu “mục tiêu kép” ở Ä‘ây, thứ nhất là tuyên truyền nhiệm vụ chính trị, thứ hai là sống được trÆ°á»›c thách thức của cÆ¡ chế thị trường. Do vậy, tiếp thêm nguồn lá»±c để báo chí hoàn thành “mục tiêu kép” thì sẽ giúp báo chí phát triển mà khi báo chí phát triển, “sống được” thì cÅ©ng sẽ làm tốt hÆ¡n nữa vai trò quan trọng của mình là thông tin và định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i. Khi bá»›t lo toan cÆ¡m áo gạo tiền, khi những cÆ¡ chế phù hợp được Ä‘Æ°a ra nhằm thúc đẩy hÆ¡n nữa thì sá»± nghiệp báo chí cÅ©ng sẽ phát triển hÆ¡n. Tất nhiên, cÆ¡ há»™i chỉ dành cho những người ná»— lá»±c vÆ°Æ¡n lên và xứng Ä‘áng. Bởi vậy, các cÆ¡ quan báo chí, các cấp Há»™i vừa phải không ngừng đổi má»›i phÆ°Æ¡ng thức tác nghiệp, vừa phải nâng cao giáo dục đạo đức nghề nghiệp, há»™i viên làm nghề má»™t cách tá»­ tế.

+ Vâng, xin trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo Hà Vân (Thá»±c hiện)/Báo Nhà báo và Công luận