Năm ngoái tác phẩm nghệ thuật “Vường xuân Bắc Trung Nam” của họa sỹ Nguyá»…n Gia Trí - là má»™t bảo vật quốc gia Ä‘ã bịBảo tàng Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh thuê thợ tẩy rá»­a bụi bẩn và kết quả của việc làm này là tác phẩm Ä‘ã mất Ä‘i tính nguyên gốc, giảm sút giá trị tá»›i gần 80%. 

Còn cách Ä‘ây chỉ vài ngày vườn tượng hÆ¡n 60 năm tuổi ở công viên Thống Nhất, Hà Ná»™i Ä‘ã bị cÆ¡ quan quản lý tá»± ý phủ lên lá»›p sÆ¡n má»›i nhiều màu, mà theo nhiều họa sỹ và nhà nghiên cứu há»™i họa, thì Ä‘ó là sá»± phá hoại hÆ¡n là tu bổ. Dù cÆ¡ quan quản lý công viên Ä‘ã kịp thời khắc phục trả lại màu sÆ¡n ban đầu cho tượng, nhÆ°ng vẫn chÆ°a làm yên lòng nhiều người dân. 

Đây là việc làm thể hiện sá»± tùy tiện, gây lãng phí và chắc chắn nó không chỉ làm cÆ¡ quan này giảm sút uy tín, mà còn làm dày thêm ná»—i lo về tình trạng ngẫu hứng trong tu bổ di sản, sá»­a sang công trình văn hóa.

Có thể nói câu chuyện làm thay đổi tính nguyên gốc ở các công trình văn hóa do thiếu hiểu biết Ä‘ang ngày càng trở nên phổ biến hÆ¡n ở nhiều địa phÆ°Æ¡ng trong cả nÆ°á»›c. Dù cho cuối cùng thì cÆ¡ quan quản lý văn hóa cÅ©ng tìm ra được tác nhân gây hại, nhÆ°ng giá trị của công trình thì vÄ©nh viá»…n không thể trả lại đầy đủ được.

Xung quanh việc quản lý các công trình văn hóa, nghệ thuật chúng ta có nhiều quy định, cao nhất là Luật Di sản văn hóa. Nguồn kinh phí và nhân lá»±c dành cho việc bảo quản, phát huy giá trị của các công trình này cÅ©ng được Nhà nÆ°á»›c quan tâm, đầu tÆ°. NhÆ°ng bởi sá»± nhiệt tình quá mức, thậm chí chỉ là những cÆ¡n cao hứng của má»™t số người Ä‘ã dẫn đến làm biến mất vÄ©nh viá»…n giá trị của công trình.

Tất nhiên là để xảy ra tình trạng này không chỉ do sá»± thiếu trách nhiệm của cÆ¡ quan quản lý công trình hay nÆ¡i lÆ°u giữ tác phẩm nghệ thuật, mà còn có phần không hề nhỏ trong việc thiếuhÆ°á»›ng dẫn, kiểm tra, xá»­ lý kịp thời sai phạm trong việc thá»±c hiện Luật Di sản văn hóa từ cÆ¡ quan quản lý văn hóa các cấp. 

Có luật nhÆ°ng không để luật thá»±c sá»± Ä‘i vào cuá»™c sống, Ä‘iều chỉnh hành vi của má»—i cá nhân, thì cÅ©ng không khác gì việc làm vô hiệu quy định của pháp luật.

Tại nhiều quốc gia khi thá»±c hiện những công việc liên quan đến công trình văn hóa đều có người phụ trách về mỹ thuật vàđược cÆ¡ quan chuyên môn cấp phép. Người Ä‘ó phải là hoạ sỹ, nhà thiết kế, kiến trúc sÆ° hoặc chuyên gia văn hóa... 

Ở Việt Nam thì nhiều vấn đề lại Ä‘ang diá»…n ra má»™t cách tá»± phát, Ä‘ôi khi chỉ bắt nguồn từ ý tốt của người có trách nhiệm quản lý Ä‘ó là sá»± lo lắng quá mức về tình trạng xuống cấp của công trình văn hóa hay tác phẩm nghệ thuật, dẫn đến thôi thúc họ về việc phải tu sá»­a, tu bổ. NhÆ°ng thá»±c tế là sá»± nhiệt tình và sốt sắng quá mức Ä‘i kèm vá»›i việc thiếu hiểu biết, chủ quan, ý chí, Ä‘ã Ä‘em đến hậu quả Ä‘áng tiếc.

Câu chuyện trách nhiệm trong quản lý công trình văn hóa Ä‘ã được đề cập nhiều sau má»—i vụ việc Ä‘áng tiếc xảy ra. Thế nhÆ°ng cÅ©ng rất nhanh sau Ä‘ó, nó lại chìm xuống, nhiều công trình tiếp tục trở thành nạn nhân của… sá»± nhiệt tình quá mức.

An Nhiên